Salwador

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
República de El Salvador
Republika Salwadoru
Flaga Salwadoru
Godło Salwadoru
Flaga Salwadoru Godło Salwadoru
Dewiza: (hiszp.) Dios, Unión, Libertad
(Bóg, Jedność, Wolność)
Hymn: Saludemos la Patria orgilosos
Położenie Salwadoru
Język urzędowy hiszpański
Stolica San Salvador
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Salvador Sánchez Cerén
Szef rządu prezydent Salvador Sánchez Cerén
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
149. na świecie
21 040 km²
1,5%
Liczba ludności (2006)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
99. na świecie
6 820 000
324 osób/km²
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

24,51 mld[1] USD
3872[1] USD
PKB (PPP) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

47,54 mld[1] USD
7515[1] USD
Jednostka monetarna dolar amerykański¹ (USD)
Niepodległość od Hiszpania Hiszpanii
15 września 1821
Strefa czasowa UTC -6
Kod ISO 3166 SV
Domena internetowa .sv
Kod samochodowy ES
Kod samolotowy YS
Kod telefoniczny +503
Mapa Salwadoru
¹do 1 I 2001 colón (SVC)
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Salwador w Wikipodróżach

Salwador (El Salvador, Republika Salwadoru; República de El Salvador) – państwo w Ameryce Środkowej, leżące nad Oceanem Spokojnym ze stolicą San Salvador. Graniczy z Gwatemalą (203 km) i Hondurasem (342 km).

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Salwadoru.

Salwador to najmniejszy pod względem powierzchni kraj międzymorza środkowoamerykańskiego, ale za to gęsto zaludniony. Na 1 km² przypada ponad 300 mieszkańców. Największe miasta Salwadoru to stolica San Salvador oraz Soyapango, Santa Ana, Mejicanos i San Miguel.

Salwador to górzysty kraj. Na północy przebiega pasmo Sierra Madre, którego szczyty sięgają 2169 m n.p.m. Na południu nieco wyższe pasmo Cadeña Costero (2386 m n.p.m.). Między nimi znajduje się tektoniczne obniżenie rzeki Lempa. W Salwadorze znajduje się aż 61 wulkanów, zarówno wygasłych, jak i czynnych. Najwyższe z nich to Santa Ana (2386 m n.p.m.), San Vicente (2173 m) i San Miguel (2132 m). Do najbardziej aktywnych wulkanów świata należy salwadorski wulkan Izalco (1965 m), który w latach 40. i 50. przez kilkanaście lat nieustannie wyrzucał lawę i popioły wulkaniczne.

W Salwadorze panuje klimat podzwrotnikowy z temperaturami wynoszącymi 23-25 °C na wybrzeżu i opadami sięgającymi 1800–2400 mm. Występują dwie pory roku: sucha od listopada do kwietnia i deszczowa od maja do października.

Najdłuższą rzeką kraju jest Lempa (260 km). Pozostałe są o wiele krótsze. Znajduje się tutaj kilka niewielkich jezior: Ilopango (72 km²), Guija (45 km²) oraz jezioro kraterowe Coatepeque (24 km²).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Historia Salwadoru.

Terytorium dzisiejszego Salwadoru od początku n.e. objęte było wpływami cywilizacji Majów, później Tolteków. W 1524 r. na ziemie Salwadoru dotarli pierwsi konkwistadorzy. Do 1539 oddziały hiszpańskie pod dowództwem P. de Alvarado rozbiły istniejące tu królestwo Cuzcatlan, włączając je do wicekrólestwa Nowej Hiszpanii, bezpośrednią władzę oddając gubernatorowi Gwatemali.

Na początku XIX wieku ujawniły się dążenia niepodległościowe, którym sprzyjała trwająca w Europie kampania hiszpańska Napoleona I. W 1810 r. centralną część wicekrólestwa Nowej Hiszpanii objęło powstanie zbrojne dowodzone przez M. Hidalga y Costillę i J.M. Morelosa y Pavona. Powstanie zostało stłumione, ale całkowicie nie wygasło.

Wicekrólestwo Nowej Hiszpanii rozpadło się w 1821 roku, a Salwador został włączony do utworzonego przez generała A. de Iturbide cesarstwa Meksyku. Po rozpadzie cesarstwa (1823) kraj przystąpił do Federacji Ameryki Środkowej. Od 1841 samodzielna republika.

W 2. poł. XIX wieku i 1. poł. XX wieku dominującą rolę w życiu ekonomicznym i politycznym kraju odgrywała oligarchia ziemska (właściciele plantacji kawy). Znaczne uzależnienie od USA; 19311944 dyktatura M. Hernándeza Martíneza; od końca lat 40. stabilizacja polityczna, wzrost wpływów armii w państwie i zwiększenie roli państwa w gospodarce; od lat 70. działalność lewicowej partyzantki, wojna domowa; po jej zakończeniu 1992 kontynuacja rządów prawicy – Nacjonalistyczny Sojusz Republ. (ARENA); po wyborach w 1997 FMLN stał się drugą co do liczby mandatów (po ARENIE) partią w parlamencie; 2000 – pierwszą; od 2002 ponowne rządy ARENY.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z konstytucją z 1983 (znowelizowana w 1992) Salwador jest demokratyczną republiką, w której głową państwa i szefem administracji jest prezydent wybierany, wraz z wiceprezydentem, w powszechnych wyborach na 5-letnią kadencję. Prezydent mianuje radę ministrów i jest naczelnym dowódcą sił zbrojnych.

Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego parlamentu, nazywanego Zgromadzeniem Ustawodawczym (Asamblea Legislativa). Zasiada w nim 84 członków wybieranych w powszechnych wyborach na 3-letnią kadencję. Główne partie: Narodowy Front Wyzwolenia (FMLN), Partia Porozumienia Narodowego (PCN), Partia Chrześcijańsko-Demokratyczna (PDC)[2].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Kraj podzielony jest na 14 departamentów (departamento(s)): Ahuachapán, Cabañas, Chalatenango, Cuscatlán, La Libertad, La Paz, La Unión, Morazán, San Miguel, San Salvador, Santa Ana, San Vicente, Sonsonate, Usulután.

Społeczeństwo[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcy Salwadoru są stosunkowo młodzi - 35,8% ma poniżej 14 lat, a powyżej 65 lat jedynie 5,2%. Przyrost naturalny wynosi aż 1,679%. 90% mieszkańców to metysi, 9% stanowią biali, pozostali obejmują 1%.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Protestantyzm w Salwadorze.

Źródło: Prolades, 2010[3]; Pew Forum, 2010[4]; LDS, 2012[5]; Rocznik Świadków Jehowy, 2013.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe informacje o ekonomii i odsyłacz do artykuły o ekonomii kraju

Święta państwowe
Data Polska nazwa Oryginalna nazwa
1 stycznia Nowy Rok Año Nuevo
marzec/kwiecień Wielki Tydzień Semana Santa
1 maja Święto Pracy Día del Trabajo
4, 5, 6 sierpnia Festiwal San Salwador Fiestas Patronales de El Salvador
15 września Święto Niepodległości Día de la Independencia
12 października Dzień Kolumba Día de la Raza
2 listopada Wszystkich Świętych Día de los Difuntos
25 grudnia Boże Narodzenie Navidad
Mapa lokalizacyjna Salwadoru
Barillas
Barillas
Jiquilisco
Jiquilisco
Ceiba Doblada
Ceiba Doblada
San Salvador
San Salvador
Corral De Mullas
Corral De Mullas
El Jocotillo
El Jocotillo
Santa Ana
Santa Ana
San Miguel
San Miguel
El Tamarindo
El Tamarindo
Ilopango
Ilopango
Los Comandos
Los Comandos
Sonsonate
Sonsonate
Geographylogo.svg
Porty lotnicze w Salwadorze

Media[edytuj | edytuj kod]

Większość tytułów dzienników i czasopism ukazuje się w San Salvador. Dzienniki: "El Diario de Hoy", założony w 1936, nakład 115 tys. egzemplarzy; "La Prensa Gráfica", założony w 1915, nakład ok. 100 tys. egzemplarzy; "El Mundo", założony w 1967, nakład 60 tys. egzemplarzy; "La Noticia", założony w 1986, nakład ok. 30 tys. egzemplarzy; "Co Latino", założony w 1890, nakład 15 tys. egzemplarzy; "Diario de Occidente", wydawany w Santa Ana, założony w 1910, nakład 6 tys. egzemplarzy; "Diario Oficial", założony w 1875, nakład 2 tys. egzemplarzy. Czasopisma wydawane w Salwadorze to: katolicki tygodnik "Orientación", założony w 1952, nakład 8 tys. egzemplarzy, a także m.in. kwartalnik "Cultura". Radiofonia: YSSS Radio Nacional de El Salvador nadaje program o charakterze edukacyjnym. Program emituje także ponad 60 stacji komercyjnych. Program telewizyjny nadaje m.in.: Canal 8 i Canal 10, stacja rządowa, założona w roku 1964. Stacje komercyjne: m.in. Canal 2, Canal 4, Canal 6, Canal 25.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014 (ang.). [dostęp 11-04-2014].
  2. "Systemy polityczne współczesnego świata", Andrzej Antoszewski, Ryszard Herbut, wyd. ARCHE Gdańsk 2004
  3. Conela: Resumen estadistico de la iglesia latina global. Prolades.com, 2011.
  4. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-05-23].
  5. Facts and Statistics. An Official WEBSITE of The Church of JESUS CHRIST of LATTER-DAY SAINTS. [dostęp 2014-05-23].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Salwador w Wikisłowniku

Media

Organizacje charytatywne