Sambar indyjski
| Sambar indyjski | |
| Cervus unicolor[1] | |
| Kerr, 1792 | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Rząd | parzystokopytne |
| Rodzina | jeleniowate |
| Rodzaj | Cervus lub Rusa |
| Gatunek | sambar indyjski |
| Podgatunki | |
|
zobacz opis w tekście |
|
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 |
|
| Zasięg występowania | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Sambar indyjski (Cervus unicolor syn. Rusa unicolor) – gatunek ssaka parzystokopytnego, największy w południowej Azji przedstawiciel rodziny jeleniowatych. Nazywany jest również jeleniem końskim (z powodu gęstych, długich włosów na ogonie).
Spis treści |
Występowanie i biotop [edytuj]
Obecny zasięg występowania gatunku obejmuje Półwysep Indyjski, Cejlon, Półwysep Indochiński, południowe Chiny, Sumatrę i Borneo. Jego siedlisko to wilgotne lasy i tereny trawiaste. Preferuje lasy na zboczach gór, w pobliżu pól uprawnych. Został z powodzeniem introdukowany w Australii, Nowej Zelandii i w kilku stanach USA.
Charakterystyka ogólna [edytuj]
| Podstawowe dane | |
|---|---|
| Długość ciała | 170–270 cm |
| Wysokość w kłębie | 90–150 cm |
| Ogon (kwiat) | 22–35 cm |
| Masa ciała | 100–350 kg |
| Dojrzałość płciowa | ok. 2 lat |
| Okres godowy | listopad–grudzień |
| Ciąża | 8 miesięcy |
| Liczba młodych w miocie |
1 |
| Długość życia | 16–20 lat, w niewoli do 24,5 lat[3] |
| Liczba chromosomów | 2n= ? zobacz opis w tekście |
Wygląd [edytuj]
Sambar indyjski jest dużym jeleniem osiągającym do 350 kg masy ciała i do 150 cm wysokości w kłębie. Ubarwienie ciała brązowe z szarym odcieniem do brunatnoczarnego. Suknia samców ciemnieje z wiekiem do prawie czarnej. Poroże sambara indyjskiego – o długości 60-100 cm, zwykle z trzema rozgałęzieniami – jest największym porożem wśród południowoazjatyckich jeleniowatych. Na karku i szyi samców wyrasta grzywa. Jaśniejszy spód ogona służy jako sygnał alarmowy – po uniesieniu ogona sambar odsłania białe futro ostrzegając inne osobniki przed niebezpieczeństwem. Sambary mają bardzo dobry słuch i węch. Dobrze pływają.
Tryb życia [edytuj]
Prowadzą nocny tryb życia. Samce są samotnikami. Samice z młodymi łączą się w luźne grupy. Żywią się różnymi gatunkami traw, liśćmi i owocami krzewów i drzew. Żyją 16–20 lat, a zanotowany rekord długości życia wynosi 24,5 roku.
Rozród [edytuj]
Okres godowy sambarów indyjskich przypada na przełomie listopada i grudnia. Samce są wówczas bardzo agresywne wobec siebie i wykazują terytorializm. Samice zbierają się w stada do 8 osobników. Sambary indyjskie są gatunkiem poligamicznym.
Ciąża trwa zwykle 240 dni. Samica rodzi zwykle jedno młode ważące ok. 10 kg. Narodziny dwóch młodych zdarzają się bardzo rzadko. U młodych nie występują cętki. Młode sambary przez kilka dni pozostają w ukryciu, następnie podążają za nią dołączając do stada. Pozostają przy matce przez około 7 miesięcy. Pełną samodzielność uzyskują po osiągnięciu roku życia.
Podgatunki [edytuj]
W zależności od autora wyróżnianych jest od 6–15 podgatunków sambara indyjskiego, m.in.:
- Cervus unicolor unicolor Kerr, 1792
- Cervus unicolor brookei Hose, 1893
- Cervus unicolor dejeani (cambojensis) Pousargues, 1896
- Cervus unicolor equinus Cuvier, 1823
- Cervus unicolor boninensis Lydekker, 1905 uważany jest za Cervus mariannus – sambar filipiński
- Cervus unicolor malaccensis
- Cervus unicolor niger
- Cervus unicolor swinhoei
Liczba chromosomów u sambara indyjskiego nie została jednoznacznie określona[4]. Badacze określili różne wartości: 2n=58[5], 64 lub 65[6][7] i 62[8]
Znaczenie [edytuj]
Sambary stanowią ulubiony pokarm tygrysów. Przez ludzi są poławiane dla mięsa, skór i poroży.
Zagrożenia i ochrona [edytuj]
Sambar indyjski należy do gatunków pospolitych. Nie jest objęty konwencją waszyngtońską CITES. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii VU [2].
Przypisy
- ↑ Cervus unicolor w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ 2,0 2,1 Cervus unicolor. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ Jones, M.L.: Longevity of ungulates in captivity. Intern. Zoo Yearbk. 32:159-169, 1993.
- ↑ University of California, San Diego School of Medicine: Indian Sambar Deer (ang.). [dostęp 9 września 2007].
- ↑ Chandra H.S. et al., 1967. "Chromosoma", 21: 211-220.
- ↑ Hsu T.C., Benirschke K., 1973. "Atlas Mammal.Chrom.", 7: 344.
- ↑ Muir PD, et al. J Hered. 1997 Sep-Oct;88(5):366-72.
- ↑ Wang, Z. and Du, R.: Evolution of karyotype of the genus Cervus. Acta Genet. Sinica 9:24-31, 1982
Bibliografia [edytuj]
- Komosińska Halina, Podsiadło Elżbieta: Ssaki kopytne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-13806-8.
- Brown, C. 2002: "Rusa unicolor" (On-line), Animal Diversity Web. (ang.). [dostęp 9 września 2007].
- haryana-online.com: Sambar (ang.). [dostęp 9 września 2007].
- University of California, San Diego School of Medicine: Indian Sambar Deer (ang.). [dostęp 9 września 2007].
