Sambar indyjski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sambar indyjski
Cervus unicolor[1]
Kerr, 1792
Sambar indyjski
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Rząd parzystokopytne
Rodzina jeleniowate
Rodzaj Cervus
lub Rusa
Gatunek sambar indyjski
Podgatunki

zobacz opis w tekście

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Sambar indyjski (Cervus unicolor syn. Rusa unicolor) – gatunek ssaka parzystokopytnego, największy w południowej Azji przedstawiciel rodziny jeleniowatych. Nazywany jest również jeleniem końskim (z powodu gęstych, długich włosów na ogonie).

Występowanie i biotop[edytuj | edytuj kod]

Obecny zasięg występowania gatunku obejmuje Półwysep Indyjski, Cejlon, Półwysep Indochiński, południowe Chiny, Sumatrę i Borneo. Jego siedlisko to wilgotne lasy i tereny trawiaste. Preferuje lasy na zboczach gór, w pobliżu pól uprawnych. Został z powodzeniem introdukowany w Australii, Nowej Zelandii i w kilku stanach USA.

Charakterystyka ogólna[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe dane
Długość ciała 170–270 cm
Wysokość w kłębie 90–150 cm
Ogon (kwiat) 22–35 cm
Masa ciała 100–350 kg
Dojrzałość płciowa ok. 2 lat
Okres godowy listopad–grudzień
Ciąża 8 miesięcy
Liczba młodych
w miocie
1
Długość życia 16–20 lat,
w niewoli
do 24,5 lat[3]
Liczba chromosomów 2n= ?
zobacz opis w tekście

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Sambar indyjski jest dużym jeleniem osiągającym do 350 kg masy ciała i do 150 cm wysokości w kłębie. Ubarwienie ciała brązowe z szarym odcieniem do brunatnoczarnego. Suknia samców ciemnieje z wiekiem do prawie czarnej. Poroże sambara indyjskiego – o długości 60-100 cm, zwykle z trzema rozgałęzieniami – jest największym porożem wśród południowoazjatyckich jeleniowatych. Na karku i szyi samców wyrasta grzywa. Jaśniejszy spód ogona służy jako sygnał alarmowy – po uniesieniu ogona sambar odsłania białe futro ostrzegając inne osobniki przed niebezpieczeństwem. Sambary mają bardzo dobry słuch i węch. Dobrze pływają.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Prowadzą nocny tryb życia. Samce są samotnikami. Samice z młodymi łączą się w luźne grupy. Żywią się różnymi gatunkami traw, liśćmi i owocami krzewów i drzew. Żyją 16–20 lat, a zanotowany rekord długości życia wynosi 24,5 roku.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Okres godowy sambarów indyjskich przypada na przełomie listopada i grudnia. Samce są wówczas bardzo agresywne wobec siebie i wykazują terytorializm. Samice zbierają się w stada do 8 osobników. Sambary indyjskie są gatunkiem poligamicznym.

Ciąża trwa zwykle 240 dni. Samica rodzi zwykle jedno młode ważące ok. 10 kg. Narodziny dwóch młodych zdarzają się bardzo rzadko. U młodych nie występują cętki. Młode sambary przez kilka dni pozostają w ukryciu, następnie podążają za nią dołączając do stada. Pozostają przy matce przez około 7 miesięcy. Pełną samodzielność uzyskują po osiągnięciu roku życia.

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

W zależności od autora wyróżnianych jest od 6–15 podgatunków sambara indyjskiego, m.in.:

  • Cervus unicolor unicolor Kerr, 1792
  • Cervus unicolor brookei Hose, 1893
  • Cervus unicolor dejeani (cambojensis) Pousargues, 1896
  • Cervus unicolor equinus Cuvier, 1823
  • Cervus unicolor boninensis Lydekker, 1905 uważany jest za Cervus mariannus – sambar filipiński
  • Cervus unicolor malaccensis
  • Cervus unicolor niger
  • Cervus unicolor swinhoei

Liczba chromosomów u sambara indyjskiego nie została jednoznacznie określona[4]. Badacze określili różne wartości: 2n=58[5], 64 lub 65[6][7] i 62[8]

Sambar indyjski w zoo, Ćennaj, Indie

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Sambary stanowią ulubiony pokarm tygrysów. Przez ludzi są poławiane dla mięsa, skór i poroży.

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Sambar indyjski należy do gatunków pospolitych. Nie jest objęty konwencją waszyngtońską CITES. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii VU [2].

Przypisy

  1. Cervus unicolor w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Cervus unicolor. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Jones, M.L.: Longevity of ungulates in captivity. Intern. Zoo Yearbk. 32:159-169, 1993.
  4. University of California, San Diego School of Medicine: Indian Sambar Deer (ang.). [dostęp 9 września 2007].
  5. Chandra H.S. et al., 1967. "Chromosoma", 21: 211-220.
  6. Hsu T.C., Benirschke K., 1973. "Atlas Mammal.Chrom.", 7: 344.
  7. Muir PD, et al. J Hered. 1997 Sep-Oct;88(5):366-72.
  8. Wang, Z. and Du, R.: Evolution of karyotype of the genus Cervus. Acta Genet. Sinica 9:24-31, 1982

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Komosińska Halina, Podsiadło Elżbieta: Ssaki kopytne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-13806-8.
  2. Brown, C. 2002: "Rusa unicolor" (On-line), Animal Diversity Web. (ang.). [dostęp 9 września 2007].
  3. haryana-online.com: Sambar (ang.). [dostęp 9 września 2007].
  4. University of California, San Diego School of Medicine: Indian Sambar Deer (ang.). [dostęp 9 września 2007].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]