Sambor (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sambor
Самбір
Widok z ratusza na centrum miasta
Widok z ratusza na centrum miasta
Herb Flaga
Herb Sambora Flaga Sambora
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Lviv Oblast.png lwowski
Burmistrz Taras Kopylak
Powierzchnia 24 km²
Populacja (2001)
• liczba ludności
• gęstość

35 002
1458 os./km²
Nr kierunkowy +380-3236
Kod pocztowy 81412
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Sambor
Sambor
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Sambor
Sambor
Ziemia 49°27′N 22°57′E/49,450000 22,950000Na mapach: 49°27′N 22°57′E/49,450000 22,950000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Ukraina
Zabytki Sambora
Ratusz
Ratusz

Sambor (ukr. Самбір, Sambir; węg. Szambor) – miasto na Ukrainie, nad rzeką Dniestr, w obwodzie lwowskim, w rejonie samborskim. Według spisu powszechnego z roku 2001 w mieście żyło 36200 ludzi, w tym 900 Rosjan i 1200 Polaków.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W dokumentach pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z 1241 r. W 1390 roku miasto założył na prawie magdeburskim wojewoda krakowski Spytko z Melsztyna, właściciel m.in. samborszczyzny. W latach 30. XVI w. wykupione przez królową Bonę.

Sambor, Rynek, pocztówka, rok 1901

W 1604 w pałacu wojewody Jerzego Mniszcha przebywał car Dymitr Samozwaniec I, który poślubił jego córkę Marynę Mniszech. Stąd 28 września 1604 wyruszyła jego wyprawa na Moskwę.

Jako powiat Sambor był jednostką administracyjną w okresie I Rzeczypospolitej. Od 1772 w zaborze austriackim. Od 1919 do 1939 polskie miasto powiatowe w II RP. W 1872 r. przez Sambor przechodzi linia kolejowa z Chyrowa do Stryja. W 1903 r. Sambor otrzymuje połączenie kolejowe ze Lwowem, a w 1905 r. z Użhorodem.

W lecie 1941 roku z powodu przepełnienia lwowskich Brygidek NKWD skierowało do Sambora dużą liczbę aresztowanych. Byli oni przesłuchiwani i torturowani przez samborskie NKWD. W dniu wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej 22 czerwca 1941 roku zaprzestano przesłuchań i oprawcy z NKWD przystąpili do likwidacji więźniów. Wieczorem zamordowano około 300 więzionych. Tylko dzięki szybkiemu tempu posuwania się wojsk niemieckich i słowackich enkawudyści nie dokończyli swojego planu całkowitej likwidacji więźniów w Samborze. Po ucieczce strażników części więźniów udało się wyłamać drzwi i opuścić cele.

Według innej relacji, w Samborze, tuż po wybuchu niemiecko-sowieckiego konfliktu, NKWD również zaczęło rozstrzeliwać więźniów. Początkowo mordowano ich małymi grupkami, aby następnie, nocą z 24 na 25 czerwca, wyprowadzić na dziedziniec więzienia duża grupę i zmasakrować ogniem karabinów maszynowych i granatami. Jeden z więźniów wydostał się z masakry i krzykiem zaalarmował pozostałych. Ci uwolnili się z cel i, korzystając z ucieczki części enkawudzistów, podjęli próbę wydostania się poza więzienie. Ostrzeliwani przez pozostałych jeszcze strażników, zdołali jednak rozbić bramę główną i zbiec. Świadkowie polscy podają przeważnie liczbę ponad pięciuset ofiar, znalezionych w samym więzieniu, oraz sto szesnaście zwłok w wykopach nad Dniestrem. Ta ostatnia liczba została potwierdzona w wyniku przeprowadzonej ekshumacji. Akcją mordowania więźniów kierować mieli: sowiecki prokurator Stupakow i naczelnik więzienia Milczenko[1].

Szybka Grupa (Rýchla Skupina) zmechanizowanych wojsk słowackich, która poruszała się za nacierającymi jednostkami niemieckimi dotarła w okolice Sambora. 2 lipca 1941 połączyła się z dowództwem armii słowackiej, które przeniosło się do Sambora. Właśnie w Samborze dowództwo armii decydowało o dalszych działaniach Słowaków w wojnie niemiecko-sowieckiej. Pod okupacją niemiecką wymordowano miejscowych Żydów. Sambor 7 sierpnia 1944 r. został zdobyty przez wojska radzieckie 1 Frontu Ukraińskiego[2] oraz przez 11 Karpacką Dywizję Piechoty AK w ramach Akcji Burza.

20 listopada 2011 w dzień świąteczny w Samborze odsłonięto pomnik Stepana Bandery. Poświęciło go jedenastu kapłanów z miejscowych cerkwi, stanął na placu Pamięci obok ulicy Stepana Bandery z inicjatywy Samborskiej Rady Miejskiej, Samborskiej Rady Rejonowej, Kongresu Ukraińskich Nacjonalistów (KUN) oraz mera (burmistrza) Sambora Tarasa Kopylaka[3].

W Samborze działa oddział Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej[4], Dom Polski oraz Szkoła Języka Polskiego im. Jana Pawła II.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Osoby związane z Samborem[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]