Samochód pożarniczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wóz strażacki
Polski Fiat 621 L z 1936
Wóz strażacki ZiŁ-131
Wóz strażacki Star 266
Wóz strażacki Mercedes-Benz 911 w Macedonii

Samochód pożarniczy, wóz strażacki, beczkowóz – specjalnie oznakowany i przygotowany samochód używany przez straż pożarną albo inną jednostkę ochrony przeciwpożarowej do udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych lub innych działaniach statutowych (np. prewencyjnych). W większości państw świata wozy strażackie malowane są na czerwono, są także uprzywilejowane w ruchu drogowym.

Ogólna budowa samochodu pożarniczego[edytuj | edytuj kod]

  • Podwozie - samochody pożarnicze budowane są najczęściej na podwoziach pojazdów produkowanych seryjnie, o odpowiednio dobranych zespołach i parametrach. Mogą mieć wzmocnione zawieszenia, przystosowane do długotrwałego statycznego obciążenia.
  • Nadwozia - stosowane materiały konstrukcyjne:
    • zwykłe stale węglowe - stosowane coraz rzadziej we współczesnych samochodach pożarniczych,
    • stale nierdzewne - z których wykonuje się struktury nośne nadwozi (szkielety) oraz zbiorniki na środki gaśnicze,
    • stopy aluminium - stosowane na poszycia zewnętrzne i wewnętrzne nadwozi, na zbiorniki na środki gaśnicze, elementy mocujące sprzęt, drabinki, stopnie, barierki na dachu (czasami wykonuje się z nich całe konstrukcje nośne nadwozi),
    • tworzywa sztuczne - wykorzystywane do konstrukcji zbiorników na środki gaśnicze, a w ostatnich latach stosowane również na całe zabudowy (nadwozia kompozytowe).

Malowanie[edytuj | edytuj kod]

Pojazd samochodowy straży pożarnej - pożarniczy, (z wyjątkiem pojazdu osobowego operacyjnego straży pożarnej, powinien mieć barwę czerwieni sygnałowej, błotniki zaś i zderzaki - barwę białą. Dopuszcza się pojazd pożarniczy o barwie khaki, również w odniesieniu do błotników i zderzaków.
Kontenery pożarnicze, agregaty ciągnione, motopompy, działka oraz przyczepy ze sprzętem pożarniczym powinny być malowane na zasadach określonych dla pojazdów gaśniczych. Kontenery-pojemniki oraz kontenery-cysterny powinny posiadać napisy określające ich zawartość lub przeznaczenie - kolor i krój liter napisów jak dla numerów na sprzęcie. Opończe, plandeki i pokrowce samochodów, przyczep i sprzętu pożarniczego, należy dobierać z materiałów w kolorze czerwonym lub srebrnym.

Sprzęt pływający powinien być malowany lub być wykonany z tworzyw o jaskrawej barwie (pomarańczowa lub czerwona) lub pozostawać w kolorze metalu, z którego zostały wykonane.

Numer operacyjny[edytuj | edytuj kod]

Pojazdy strażackie są oznaczone w większości krajów uniwersalnym numerem umożliwiającym identyfikację wozu w czasie akcji. W Polsce oznaczenie takie nazywane jest numerem operacyjnym i składa się z trzech elementów. Sposób oznakowania pojazdów, sprzętu: pływającego, silnikowego, pożarniczego określa załącznik do zarządzenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 kwietnia 2008 r. w sprawie gospodarki transportowej w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej.
Pierwszym jest trzycyfrowy numer (prefiks), określający powiat oraz typ jednostki. Drugim jest oznaczenie jednoliterowe województwa (zgodne z wyróżnikiem województwa na obecnych tablicach rejestracyjnych, z trzema wyjątkami: m.st. Warszawy – W; woj. mazowieckiego (bez Warszawy) – M; oraz jednostek centralnych Państwowej Straży Pożarnej, np. Komendy Głównej – [A]). Ostatnim jest dwucyfrowy numer pojazdu (sufiks), który w wypadku pojazdów PSP oznacza rodzaj pojazdu (lub jego typ) jak i przeznaczenie sprzętu.
W wypadku pojazdów należących do innych jednostek ochrony przeciwpożarowej jest to po prostu kolejny numer pojazdu w danej kategorii jednostek w powiecie.
Stosuje się także dodatkowo (głównie literowe) oznaczenia charakterystyki pojazdu. Zwykle nie są one malowane na wozach.

Ogólna charakterystyka samochodów ratowniczo-gaśniczych[edytuj | edytuj kod]

Podstawowym wyposażeniem pożarniczym samochodu ratowniczo-gaśniczego jest:

- autopompa z urządzeniem odpowietrzającym,
- linia szybkiego natarcia,
- zbiornik wody,
- zbiornik środka pianotwórczego,
- dozownik środka pianotwórczego,
- działko wodno-pianowe (opcjonalnie),
- instalacja zraszaczowa (opcjonalnie).

Wymienione elementy tworzą tzw. układ wodno-pianowy. Stosuje się również inne urządzenia dodatkowe, zamontowane na stałe, jak np. maszt oświetleniowy czy wciągarka.

Układ wodno-pianowy umożliwia:

  • podawanie wody nasadami tłocznymi, i/lub za pomocą linii szybkiego natarcia, i/lub z działka zamontowanego na dachu

pojazdu,

  • podawanie wodnego roztworu środka pianotwórczego nasadami tłocznymi, i/lub za pomocą linii szybkiego natarcia, i/lub z działka zamontowanego na dachu pojazdu,
  • napełnianie zbiornika wody z hydrantu,
  • napełnianie zbiornika wody za pomocą autopompy.

Woda oraz środek pianotwórczy mogą być podawane ze zbiornika samochodu lub ze zbiornika zewnętrznego.

Oznaczenia charakterystyki pojazdu stosowane w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Oznaczenia tradycyjne[edytuj | edytuj kod]

W Polsce stosuje się najczęściej oznaczenia zgodne z normą PN-79/M-51300 (Od roku 2000 została zastąpiona przez PN-EN 1846-1) . Określają one najważniejsze cechy pojazdu: (w tej kolejności)

  • typ pojazdu,
  • klasę wagową,
  • typ i wyposażenie pojazdu specjalnego lub wyposażenie pojazdu gaśniczego.

Po grupie liter występuje grupa cyfr oznaczających:

  • – pierwsza pojemność zbiornika w metrach sześciennych
  • – druga wydajność autopompy w hl/min
  • – druga wydajność motopompy w hl/min
  Charakter Oznaczenie literowe Uwagi Fotografia
T

Y

P
gaśniczy G   Straż02.JPG

GCBA 5/24

specjalny S   SLRT-OSP-CHARZYKOWY.jpg

SLRt

K

L
A
S
A

W
A
G
O
W

A
lekki L do 7,5 t Zuk pozarniczy.jpg

GLM 8

średni Nie oznacza się 7,5-14 t
Straż01.JPG

GBA 2,5/24

ciężki C powyżej 14 t Straż02.JPG

GCBA 5/24

R
O
D
Z
A
J
E

P
O
J
A
Z
D
Ó
W

S
P
E
C
J
A
L
N
Y
C
H

dowodzenia i łączności   ELW 1.jpg
kontenerowy Kn   Straż16.JPG

SCKn

kwatermistrzowski Kw    Volvo9700.jpg
operacyjny Op Służy do transportu strażaków i kadry dowódczej na miejsce zdarzenia. SLOp - Renault Megane.jpg

SLOp

Rozpoznania R Wyposażony w podręczny sprzęt gaśniczy oraz w mały zbiornik wodny (ok. 100 l.) i wysoko wydajną pompę, aparaty ochrony dróg oddechowych, łomy itp. Poprzez zabudowę na małych pojazdach pozwala na szybsze dotarcie na miejsce akcji i przeprowadzenie ewakuacji, oceny sytuacji na miejscu zdarzenia oraz rozpoczęcie działań do czasu dojazdu pozostałych jednostek SLRR-JRG-Chojnice.jpg

SLRR

ratownictwa chemicznego Rch wyposażony w specjalistyczne pompy, pojemniki na substancje toksyczne i żrące, węże atestowane do przepompowywania określonych związków i pierwiastków chemicznych, kombinezony gazoszczelne. Straż17.JPG

SCRch

ratownictwa technicznego Rt wyposażony w sprzęt hydrauliczny, poduszki wysoko- i niskociśnieniowe, agregaty oddymiające, dźwig, oświetlenie, zestaw tablic ostrzegawczych. Straż21.JPG

SCRt

ratownictwa wodnego Rw wyposażony w łodzie (zwykłe, motorowe) i pompy Feuerwehrboot der Kemptener Feuerwehr.jpg
wężowy W zwykle mała ciężarówka, przewozi wyłącznie węże. Liczba za oznaczenia informuje o długości wszystkich węży w pojeździe, w metrach.  Star266.jpg
W

Y
P
O
S
A
Ż
E
N
I

E
A – autopompa
A wydajność w hl/min Straż03.JPG
zbiornik wodny (beczka) B pojemność w m³ Star244 PICT0047.jpg
drabina D długość w metrach Straz pozarna podnosnik 1.JPG

samochód-drabina

dźwig Dz udźwig w kg Straż24.JPG

dźwig na SCRt

podnośnik hydrauliczny H wysięg w m
2012 10 19 - 311P53.JPG
SH 
motopompa M wydajność w hl/min.  
oświetlenie On moc agregatu prądotwórczego w kVA  
ładunek proszkowy Pr masa w kg  
przyrząd medyczny SRmed Szkolenie strażaków na ratownictwo medyczne. Przykładowy ambulans strażacki
ładunek śniegowy Sn masa w kg  
zbiornik wodny Z pojemność w m³ Carro Tanque 4690 CCB-PMPR.png
armatka wodna Z wydajność l/min Watercannon.jpg

Oznaczenia unijne[edytuj | edytuj kod]

System oznaczeń wg normy europejskiej określa norma PN-EN 1846-1:2011. Norma ta określa kryteria do charakteryzowania samochodów, ustalono klasy i kategorie w zależności od przeznaczenia i masy samochodu.

  • klasy pojazdów samochodowych - w zależności od maksymalnej masy rzeczywistej (MMR):
    • klasa lekka (L): 3 t < MMR ≤ 7,5 t
    • klasa średnia (M): 7,5 t < MMR ≤ 16 t
    • klasa ciężka (S): MMR > 16 t
  • kategoria pojazdów samochodowych - w zależności od zdolności do poruszania się w różnych warunkach terenowych:
  • Kategoria 1 – pojazdy samochodowe przeznaczone do poruszania się po drogach o twardej nawierzchni,
  • Kategoria 2 – pojazdy samochodowe zdolne do poruszania się po wszystkich drogach o twardej nawierzchni i w ograniczonym zakresie poza tymi drogami,
  • Kategoria 3 – pojazdy samochodowe zdolne do poruszania się po wszystkich drogach i bezdrożach.

Parametry decydujące o zdolności do pokonywania przeszkód:
- kąt natarcia (α)
- kąt zejścia (β)
- kąt rampowy (γ)
- prześwit (d)
- prześwit pod osią (h)

Klasa L (lekka) M (średnia) S (ciężka)
Kategorie 1
miejska
2
utereno-
wiona
3
terenowa
1
miejska
2
utereno-
wiona
3
terenowa
1
miejska
2
utereno-
wiona
3
terenowa
Kąt natarcia (α) ≥13 ≥23 ≥30 ≥13 ≥23 ≥35 ≥13 ≥23 ≥35
Kąt zejścia (β) ≥12 ≥23 ≥30 ≥13 ≥23 ≥35 ≥13 ≥23 ≥35
Kąt rampowy (γ)  – ≥18 ≥25  – ≥18 ≥30  – ≥18 ≥30
Prześwit (d) ≥150 ≥200 ≥250 ≥200 ≥300 ≥400 ≥250 ≥300 ≥400
Prześwit pod osią (h) ≥140 ≥180 ≥200 ≥150 ≥230 ≥300 ≥160 ≥250 ≥300
  • grupy pojazdów samochodowych:
    • samochody ratowniczo–gaśnicze z pompą – samochody pożarnicze wyposażone w pompę pożarniczą i zazwyczaj w zbiornik na wodę, a także w inny sprzęt używany podczas akcji ratowniczo – gaśniczej,
    • samochody ratowniczo–gaśnicze specjalne – samochody pożarnicze ze specjalnym sprzętem, z dodatkowymi specjalnymi środkami gaśniczymi lub bez nich.
    • Samochody z drabiną mechaniczną i/lub podnośnikiem hydraulicznym:
      • drabina mechaniczna – wysuwana konstrukcja z przęsłami w kształcie drabiny, z koszem lub bez kosza ratowniczego, zamontowana obrotowo na podstawie,
      • podnośnik hydrauliczny – składana konstrukcja z koszem ratowniczym, składająca sięz jednego sztywnego lub teleskopowo wysuwanego elementu lub kilku takich elementów, lub z mechanizmu nożycowego, ewentualnie z kombinacji tych elementów, z drabiną lub bez drabiny. Urządzenie jest montowane obrotowo na podstawie.
    • Samochody ratownictwa technicznego – samochody pożarnicze z wyposażeniem umożliwiającym prowadzenie akcji ratowniczych, m.in.: – poszukiwania i ratowania osób, – usuwania skutków wypadków, – awaryjnego odblokowywania wejść, – ratowania zwierząt.
    • Samochody ratownictwa medycznego – pojazdy samochodowe obsługiwane przez strażaków i przeznaczony do opieki nad pacjentami i transportu pacjentów. Może być wyposażony w inne urządzenia związane ze specyficznymi warunkami działania straży pożarnej.
    • Samochody sprzętowe ratownictwa chemicznego – samochody pożarnicze wyposażone w środki ochrony indywidualnej i sprzęt do ograniczania szkód w środowisku naturalnym, na przykład takich jak:
      • niebezpieczeństwo skażenia środowiska,
      • wypadki z niebezpiecznymi środkami chemicznymi,
      • niebezpieczeństwo działania substancji radioaktywnych,
      • niebezpieczeństwo zakażeń biologicznych,
      • wypompowanie substancji.
    • Samochody dowodzenia – samochody pożarnicze wyposażone w środki łączności i sprzęt do kierowania akcją.
    • Samochody do przewozu osób – samochody pożarnicze przystosowane do transportu strażaków i ich osobistego wyposażenia.
    • Samochody zaopatrzeniowe – samochody pożarnicze przystosowane do przewozu sprzętu lub środków gaśniczych w celu zaopatrywania jednostek będących w akcji.
    • Inne samochody specjalne – samochody pożarnicze przeznaczone do zadań specjalnych, np.:
      • do akcji związanych z wypadkami samolotów,
      • do akcji na wodzie lub pod wodą,
      • do akcji związanych z wypadkami kolejowymi.

Wymagania dla poszczególnych klas:

L (lekka) M (średnia) S (ciężka)
Załoga 2-6 osób 6 osób (kat. 3 min 3 osoby) min 3 osoby
Autopompa A 8/8 A 16/8 A 24/8, A 32/8 lub większa
Działko wodno-pianowe  - DWP 16 DWP 24 lub większe
Maszt oświetleniowy opcjonalny 2000 W 2000 W (dla kat. 3 opcjonalny)
Zbiornik wody min 300 l (dla MMR do 3500 kg,
z agregatem wysokociśnieniowym),

min 600 l (dla MMR do 7500 kg,
z agregatem wysokociśnieniowym),
min 1000 l (MMR do 7500 kg, z autopompą)

2000 - 2500 l min 4000 l (dla MMR do 18000 kg),
min 8000 l (dla MMR 18000 - 26000 kg)
Zbiornik środka pianotwórczego 10% pojemności zbiornika wody

Przykładowe oznaczenia wozów[edytuj | edytuj kod]

Według oznaczeń tradycyjnych (norma PN-79/M-51300)[edytuj | edytuj kod]
  • samochód ratowniczo – gaśniczy GCBA 5/32

Oznaczenia określają w kolejności: G – samochód ratowniczo-gaśniczy, C– ciężki, B – ze zbiornikiem wodnym, A – z autopompą, 5 – zbiornik na wodę o pojemności 5 m³, 32 – wydajność nominalna autopompy 32 hl/min (3200 l/min).

  • samochód ratowniczo – gaśniczy GCBA 5/24

Oznaczenia określają w kolejności: G – samochód ratowniczo-gaśniczy, C– ciężki, B – ze zbiornikiem wodnym, A – z autopompą, 5 – zbiornik na wodę o pojemności 5 m³, 24 – wydajność nominalna autopompy 24 hl/min (2400 l/min).

Według oznaczeń unijnych (norma PN-EN 1846-1:2000)[edytuj | edytuj kod]
  • samochód ratowniczo – gaśniczy S – 2 – 3 – 5000 – 8/3200 – 1

Oznaczenie samochodu ratowniczo-gaśniczego klasy ciężkiej (S), kategorii uterenowionej (2), z załogą trzyosobową, ze zbiornikiem wody o pojemności 5000 dm³, z pompą pożarniczą o wydajności 3200 dm³/min przy ciśnieniu 8 bar, z masztem oświetleniowym (1).

  • samochód z drabiną mechaniczną M – 1 – 3 – 30/10 – 1 – 1

Oznaczenie drabiny mechanicznej, klasy średniej (M), kategorii miejskiej (1), z trzy osobową kabiną dla załogi, o wysokości podnoszenia 30 m, promieniu wysięgu 10 m, z pompą pożarniczą(1) i (wyposażenie specjalne) koszem (1).

Commons in image icon.svg