Samori Touré

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Samori Touré

Samori Touré (Ture) (ur. ok. 1835 - zm. 2 czerwca 1900) - muzułmański wódz z plemiania Diula. Stworzył w drugiej połowie XIX wieku rozległe państwo na obszarze dzisiejszej Gwinei, Mali i Wybrzeża Kości Słoniowej. Prowadził ciężkie walki z wojskami francuskimi, usiłującymi skolonizować te obszary.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wywodził się z kupieckiej rodziny z Sanakoro w Gwinei. Początkowo był żołnierzem, na służbie Sere Burlaja, włądcy Moriuledugu. W 1859, porzucił służbę u Sere Burlaja i rozpoczął zaciąg wojowników na własny rachunek, obiecując im 2/3 zdobytych łupów (zamiast zwyczajowej połowy). W 1868 roku przyjął tytuł "almami", przywódcy religijnego i przejął władzę nad Bissandugu. W latach siedemdziesiątych XIX wieku rozpoczął ekspansję terytorialną podporządkowując sobie okoliczne plemiona. Od podbitych ludów ściągał trybut, który umożliwił mu zwiększenie armii i dalsze podbje. W latach osiemdziesiątych był już władcą ziem ciągnących się na wschodzie od górnego Nigru i rozciągających się od Burkina Faso po Futa Dżalon w północno-wschodniej Gwinei. W 1883 roku armia francuska zajęła Bamako w dzisiejszej Mali. Od tego momentu rozpoczęły się zaciekłe walki między Francuzami a Samori, które trwały do 1885 roku. W 1886 roku Samori nie mogąc wyprzeć Francuzów z Mali, zdecydował się na podpisanie w Bissandugu układu pokojowego. Ustalono, że granica między posiadłościami francuskimi a państwem Samoriego przebiegać będzie wzdłuż rzeki Niger. Samori zobowiązał się też do uznania francuskiej zwierzchności. Jednak pokój ten nie trwał długo. W marcu 1891, siły francuskie, dowodzone przez płk. Louisa Archinarda, zaatakowały państwo Samoriego. Wojska francuskie pokonały armię Samoriego i zmusiły do wycofania się do Dabakali na obszarze dzisiejszego Wybrzeża Kości Słoniowej, gdzie stworzył nowe państwo. Od 1896 roku ponownie rozpoczął ekspansję terytorialną atakując prowincje Lobi i Sanufo na obszarze dzisiejszego Burkina Faso. Jego wojska zniszczyły też Numodarę. W trakcie walk z Francuzami zdobył w 1897 roku cały Kong (Wybrzeże Kości Słoniowej), a rok później Banduk(obszar między Wybrzeżem Kości Słoniowej a Ghaną. W końcu jednak kontratak wojsk francuskich ostatecznie rozgromił jego armię. Samori oblężony w Guelemu musiał skapitulować. Francuzi uwięzili go na wyspie rzece Ogooué w Gabonie, gdzie przebywał do śmierci.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alex Axelrod, Charles Phillips Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon, wyd. Politeja, Warszawa 2000.
  • Michał Tymowski, Karabin i władza w Afryce XIX w., Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1985.