Samorząd gospodarczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Samorząd gospodarczy – rodzaj samorządu, obejmujący grupę osób prowadzących działalność gospodarczą w określonej dziedzinie wytwórczości.[1] [2]

Spis treści

Definicja [edytuj]

W literaturze nie ustalono jednej definicji samorządu gospodarczego. Dlatego badacze posługują się definicjami opisowymi. Ich zdaniem samorząd gospodarczy zrzesza osoby połączone wspólnymi interesami gospodarczymi, prowadzące podobnego rodzaju działalność gospodarczą. Tworzy zarazem określoną zbiorowość społeczną, opartą na więzi nie tylko gospodarczej, ale i duchowej, reprezentującą w życiu społecznym wartości ekonomiczne, cywilizacyjne i moralne. [3] [4]

Samorząd gospodarczy obok samorządu terytorialnego, zawodowego, narodowościowego i wyznaniowego zaliczany jest do samorządu korporacyjnego, opartego o substrat osobowy (w przeciwieństwie do samorządu zakładowego, opartego na substracie majątkowym). Badacze dzielą także samorząd na terytorialny i specjalny (lub też na terytorialny i nieterytorialny), a dopiero specjalny (lub też nieterytorialny) na gospodarczy i zawodowy.

Można stwierdzić, iż samorząd gospodarczy, to grupa społeczna wyodrębniona i określona przez obowiązujące przepisy prawa, w której członkostwo jest obligatoryjne i powstaje z mocy prawa. Powołana jest do samodzielnego wykonywania zadań administracji państwowej, w formach dla niej właściwych (np. poprzez wydawanie decyzji administracyjnych). Posiada organizację ustaloną w przepisach, o charakterze przedstawicielskim, kontrolowaną przez grupę społeczną, którą reprezentuje (np. przedsiębiorców). Podlega nadzorowi ze strony państwa, ponosi odpowiedzialność za swoje działania, a oprócz zadań zleconych wykonuje zadania własne. Co istotne posiada osobowość prawną, zarówno publicznoprawną, jak i prywatnoprawną.

Prywatnoprawna osobowość instytucji samorządu gospodarczego przejawia się w możliwości nabywania praw i zaciągania zobowiązań, pozywania i bycia pozywanym. Natomiast osobowość publicznoprawna ujawnia się w posiadaniu uprawnień władczych, władztwa administracyjnego (publicznego), czyli możliwości jednostronnego kształtowania praw i obowiązków adresatów swoich decyzji. W uproszczeniu, charakter przymusowy tych instytucji wynika z nabycia członkostwa w nich z mocy samego prawa po podjęciu określonego rodzaju działalności.

Instytucja samorządu gospodarczego cechuje się ponadto trwałością, dysponowaniem ustawowo określonymi środkami finansowymi i uprawnieniem do posługiwania się przymusem. [5] [6] [7]

Podział samorządu gospodarczego [edytuj]

Samorząd gospodarczy dzieli się na:

W Polsce ponadto funkcjonuje

Doktryna prawa przyjmuje ostre kryteria kwalifikacyjne uważając, że samorząd gospodarczy w Polsce jest reprezentowany tylko i wyłącznie przez izby rolnicze, ponieważ tylko one cechują się obligatoryjną przynależnością. Izby rzemieślnicze oraz izby gospodarcze są obecnie dobrowolnymi zrzeszeniami rzemieślników oraz przedsiębiorców.

Samorząd gospodarczy w Niemczech [edytuj]

Znaczek pocztowy wydany w 2000 r. z okazji 100-lecia izb rzemieślniczych

W Niemczech instytucje samorządu gospodarczego są zaliczane do korporacji samorządowych (Selbstverwaltungskörperschaften) - korporacji prawa publicznego (Körperschaften des öffentlichen Rechts), w tym korporacji osobowych (Personalkörperschaften) oraz korporacji stanu zawodowego (Berufsständische Körperschaften), a ściślej publiczno - prawnych korporacji stanu zawodowego (Berufsständische Körperschaften des öffentlichen Rechts). Samorząd gospodarczy (Wirtschaftliche Selbstverwaltung) - jak w Polsce - jest odróżniany od samorządu zawodowego.

Do korporacji samorządu gospodarczego zalicza się analogicznie jak w Polsce:

  • izby przemysłowo - handlowe (Industrie- und Handelskammer),
  • izby rolnicze (Landwirtschaftskammer),
  • izby rzemieślnicze (Handwerkskammer).

W przeciwieństwie do Polski, izby przemysłowo - handlowe (odpowiednik polskich izb gospodarczych) oraz izby rzemieślnicze posiadają podmiotowość publiczno - prawną, obligatoryjne członkostwo i władztwo administracyjne. Są więc podmiotami zdecentralizowanej administracji publicznej. Ustrój izb przemysłowo - handlowych reguluje federalna ustawa z 18 grudnia 1956 r. [9] Natomiast organizacja izb rolniczych jest zależna od ustawodawstwa krajowego i każdy land posiada własne regulacje prawne na tym obszarze. [10]

Zobacz też:

Bibliografia [edytuj]

  • Jan Grabowski, Publiczne prawo gospodarcze. Zarys wykładu, Katowice, 2007.
  • Stanisław Wykrętowicz, Samorząd w Polsce. Istota, formy, zadania, Warszawa 2008.

Linki zewnętrzne [edytuj]

Zobacz też [edytuj]

Przypisy

  1. ↑ J. Bardach, B. Leśnodorski, M. Pietrzak, Historia ustroju i prawa polskiego, Warszawa 1998.
  2. ↑ D. Malec, J. Malec, Historia administracji i myśli administracyjnej, Kraków 2000.
  3. ↑ M. Szydło, Samorząd gospodarczy w warunkach gospodarki rynkowej, "Państwo i Prawo" 2003, zesz. 5.
  4. ↑ R. Kmieciak, Samorząd gospodarczy w Polsce. Rozważania na temat modelu ustrojowego, Poznań 2004
  5. ↑ L. Grzonka, Pojęcie "samorządu" w literaturze prawniczej, "Wiek XXI - The 21 - st century. Zeszyty Naukowo - Teoretyczne PWSBiA" nr 1 (11), 2004
  6. ↑ T. Jędrzejewski, Samorząd gospodarczy a współczesne ustawodawstwo polskie, "Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego" 1994, nr 7/8
  7. ↑ T. Jędrzejewski, Samorząd gospodarczy w Polsce (uwagi de lega lata i de lege ferenda), [w:] Prawo administracyjne w okresie transformacji ustrojowej, red. E. Knosala, A. Matan, G. Łaszczyca, Kraków 1999.
  8. ↑ Ustawa o z dnia 30 maja 1989 r. o samorządzie zawodowym niektórych przedsiębiorców (Dz. U. 1989 Nr 35, poz. 194 ze zm.).
  9. ↑ Gesetz zur vorläufigen Regelung des Rechts der Industrie- und Handelskammern vom 18. Dezember 1956 (BGBI. I, S. 920).
  10. ↑ M. Balcerek, Ustrój prawny izb rolniczych w RFN, "Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu", 2008, nr 21.
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Samorząd_gospodarczy&oldid=35635529”