Samotny wrzód odbytnicy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wrzód odbytu i odbytnicy
ICD-10 K62.6

Samotny wrzód odbytnicy (łac. ulcus solitarius recti, ang. solitary rectal ulcer, solitary rectal ulcer syndrome, SRUS) – rzadka, występująca głównie u młodych dorosłych choroba odbytnicy polegająca na powstaniu pojedynczego wrzodu lub mnogich zmian w obrębie błony śluzowej tego odcinka jelita grubego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Samotny wrzód odbytnicy opisany został po raz pierwszy w 1829 przez Jeana Cruveilhiera jako przewlekłe owrzodzenie odbytnicy[1][2]. Kliniczne i patofizjologiczne cechy choroby pierwszy raz zostały opisane natomiast w 1969 przez Madigana i Morsona[2][3].

Etiopatogeneza[edytuj | edytuj kod]

Etiologia choroby nie jest dokładnie poznana. Jako przyczyny powstania samotnego wrzodu odbytnicy bierze się pod uwagę urazy (np. drażnienie ściany odbytnicy palcem), wzrost napięcia mięśnia łonowo-odbytniczego, wrodzone wady ściany odbytnicy, nieswoiste zapalenia jelit o ograniczonej lokalizacji, zakażenia, stosowanie niektórych leków doodbytniczo (np. niesteroidowe leki przeciwzapalne, ergotamina)[4][5][6][7][8]. Zwraca się uwagę na współistnienie samotnego wrzodu odbytnicy z wypadaniem odbytnicy i wgłobieniem wewnętrznym odbytnicy[9][10]. W procesie patogenetycznym prowadzącym do powstania owrzodzenia rozważa się kwestię zmian w ścianie jelita wynikających z niedokrwienia spowodowanego wypadaniem odbytnicy oraz zaburzeniami napięcia mięśni miednicy i zwieracza zewnętrznego odbytu[10].

Objawy[edytuj | edytuj kod]

  • zaparcie
  • ból podczas parcia na stolec
  • wrażenie niepełnego wypróżnienia
  • przedłużona defekacja z towarzyszącym dużym wysiłkiem
  • krwawienie z odbytu
  • ból w podbrzuszu
  • obecność śluzu i ropy w kale
  • nietrzymanie stolca
  • wypadanie odbytnicy

Diagnostyka[edytuj | edytuj kod]

Często okres od początku objawów do rozpoznania samotnego wrzodu odbytnicy jest długi, ze względu na początkową złą interpretację charakteru uwidocznionej zmiany np. jako guza nowotworowego lub nieswoistego zapalenia jelita grubego[3][11][12]. W badaniu endoskopowym wrzód samotny najczęściej jest pojedynczą zmianą o średnicy mniejszej od 5 cm, zlokalizowaną na przedniej ścianie odbytnicy, w odległości 6–10 cm od brzegu odbytu. Rzadziej owrzodzenia są mnogie, pojawiają się zmiany polipowate lub rumień. W badaniu histopatologicznym materiału biopsyjnego pobranego w czasie endoskopii stwierdza się: zwłóknienie, naciek zapalny oraz przekrwienie w blaszce właściwej błony śluzowej odbytnicy. W miejscu blaszki właściwej pojawiają się fibroblasty, komórki mięśni gładkich oraz kolagen. Warstwa mięśniowa błony śluzowej ulega przerostowi, a jej struktura ulega zaburzeniu. Dochodzi również do zmiany struktury cew gruczołowych błony śluzowej[3][13]. W diagnostyce samotnego wrzodu odbytnicy stosuje się ponadto defekografię, w której stwierdza się przedłużoną defekację i zaburzone opróżnianie bańki odbytnicy ze stolca[14]. W transrektalnym (przez odbyt) badaniu ultrasonograficznym widoczne może być pogrubienie ściany odbytnicy w jej dystalnym odcinku oraz zaburzenia rozluźniania mięśnia łonowo-odbytniczego podczas oddawania stolca[15]. Stosuje się również badanie manometryczne mogące wykazać wzrost ciśnienia w bańce odbytnicy i badanie elektromiograficzne[16][17][18]. Wyniki badań dodatkowych mają wpływ na wybór metody leczenia.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Zaleca się uspokojenie chorego, dietę bogatoresztkową, biofeedback. Podaje się środki zwiększające objętość stolca oraz leki takie jak: mesalazyna, sukralfat, kortykosterydy doustnie. Mesalazynę i sukralfat można też stosować doodbytniczo. W przypadku wypadania odbytnicy lub jej błony śluzowej stosuje się leczenie operacyjne, np. rektopeksję czyli przezbrzuszne umocowanie odbytnicy. Inne zabiegi operacyjne stosowane w leczeniu choroby to miejscowe wycięcie zmiany (w tym mukozektomia czyli miejscowe wycięcie samej błony śluzowej[18]) lub zdecydowanie rzadziej przednia resekcja odbytnicy.

Przypisy

  1. Kim DJ, Bonis PAL: Solitary rectal ulcer syndrome (ang.). UpToDate. [dostęp 2009-10-28].
  2. 2,0 2,1 E. Perrakis, A. Vezakis, G. Velimezis, D. Filippou. Solitary rectal ulcer mimicking a malignant stricture. A case report.. „Rom J Gastroenterol”. 14 (3), s. 289-91, Sep 2005. PMID 16200242. 
  3. 3,0 3,1 3,2 MR. Madigan, BC. Morson. Solitary ulcer of the rectum.. „Gut”. 10 (11), s. 871-81, Nov 1969. PMID 5358578. 
  4. TQ. Contractor, QQ. Contractor. Traumatic solitary rectal ulcer in Saudi Arabia. A distinct entity?. „J Clin Gastroenterol”. 21 (4), s. 298-300, Dec 1995. PMID 8583104. 
  5. HL. Kaufman, AH. Fischer, M. Carroll, JM. Becker. Colonic ulceration associated with nonsteroidal anti-inflammatory drugs. Report of three cases.. „Dis Colon Rectum”. 39 (6), s. 705-10, Jun 1996. PMID 8646963. 
  6. VF. Eckardt, G. Kanzler, W. Remmele. Anorectal ergotism: another cause of solitary rectal ulcers.. „Gastroenterology”. 91 (5), s. 1123-7, Nov 1986. PMID 3093306. 
  7. A. Del Val Antoñana, E. Moreno-Osset. [Solitary rectal ulcer inflammation, infection, ischemia or motor disorder?]. „Gastroenterol Hepatol”. 26 (6). s. 376-81. PMID 12809574. 
  8. N. Uza, H. Nakase, K. Nishimura, S. Yoshida i inni. Solitary rectal ulcer syndrome associated with ulcerative colitis.. „Gastrointest Endosc”. 63 (2), s. 355-6, Feb 2006. doi:10.1016/j.gie.2005.09.005. PMID 16427960. 
  9. R. Farouk, GS. Duthie. Rectal prolapse and rectal invagination.. „Eur J Surg”. 164 (5), s. 323-32, May 1998. doi:10.1080/110241598750004346. PMID 9667465. 
  10. 10,0 10,1 AS. Keshtgar. Solitary rectal ulcer syndrome in children.. „Eur J Gastroenterol Hepatol”. 20 (2), s. 89-92, Feb 2008. doi:10.1097/MEG.0b013e3282f402c1. PMID 18188026. 
  11. JJ. Tjandra, VW. Fazio, RE. Petras, IC. Lavery i inni. Clinical and pathologic factors associated with delayed diagnosis in solitary rectal ulcer syndrome.. „Dis Colon Rectum”. 36 (2), s. 146-53, Feb 1993. PMID 8425418. 
  12. SC. Li, SR. Hamilton. Malignant tumors in the rectum simulating solitary rectal ulcer syndrome in endoscopic biopsy specimens.. „Am J Surg Pathol”. 22 (1), s. 106-12, Jan 1998. PMID 9422323. 
  13. R. Goei, C. Baeten, B. Janevski, J. van Engelshoven. The solitary rectal ulcer syndrome: diagnosis with defecography.. „AJR Am J Roentgenol”. 149 (5), s. 933-6, Nov 1987. PMID 3499797. 
  14. S. Halligan, RJ. Nicholls, CI. Bartram. Evacuation proctography in patients with solitary rectal ulcer syndrome: anatomic abnormalities and frequency of impaired emptying and prolapse.. „AJR Am J Roentgenol”. 164 (1), s. 91-5, Jan 1995. PMID 7998576. 
  15. MJ. Van Outryve, PA. Pelckmans, H. Fierens, YM. Van Maercke. Transrectal ultrasound study of the pathogenesis of solitary rectal ulcer syndrome.. „Gut”. 34 (10), s. 1422-6, Oct 1993. PMID 8244113. 
  16. M. Nincheri Kunz, F. Renzi, KC. Kröning, P. Prosperi i inni. [The solitary rectal ulcer today. A review of the literature]. „Minerva Chir”. 53 (11), s. 919-34, Nov 1998. PMID 9973795. 
  17. FJ. Velasco, R. López, J. Pujol, F. Sancho i inni. [The use of anorectal manometry and dynamic proctography in patients for diagnosis of solitary rectal ulcer syndrome]. „Rev Esp Enferm Dig”. 90 (6), s. 454-8, Jun 1998. PMID 9708010. 
  18. 18,0 18,1 A. Simsek, G. Yagci, S. Gorgulu, N. Zeybek i inni. Diagnostic features and treatment modalities in solitary rectal ulcer syndrome.. „Acta Chir Belg”. 104 (1), s. 92-6, Feb 2004. PMID 15053472. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Krzysztof Bielecki, Adam Dziki (red.): Proktologia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2000, s. 201–3. ISBN 83-200-2412-9.
  2. Inne zaburzenia strukturalne i choroby zapalne okrężnicy. W: Tadataka Yamada: Podręcznik gastroenterologii. Lublin: Wydawnictwo Czelej Sp. z o.o., 2006, s. 461. ISBN 83-89309-92-0.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.