Samotraka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Samotraka
Σαμοθράκη
Miejscowość Chora, z widocznymi ruinami bizantyńsko-genueńskiego zamku
Miejscowość Chora, z widocznymi ruinami bizantyńsko-genueńskiego zamku
Kontynent Europa
Państwo  Grecja
Akwen Morze Trackie
Powierzchnia 178 km²
Populacja (2001)
 • liczba ludności
 • gęstość

2800
15 os./km²
Położenie na mapie Grecji
Mapa lokalizacyjna Grecji
SamotrakaΣαμοθράκη
Samotraka
Σαμοθράκη
Ziemia 40°28′40″N 25°31′19″E/40,477778 25,521944
Mapa wyspy
Mapa wyspy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Plan Sanktuarium Wielkich Bogów

Samotraka[1], Samothrạki, Samothrákē[2], Samotrake (gr. Σαμοθράκη - Samotraki)wyspa grecka na Morzu Trackim (północna część Morza Egejskiego); w regionie Macedonia Wsch. i Tracja; górzysta o powierzchni 178 km² – najwyższym szczytem jest Fengari (1611 m n.p.m.). Liczba mieszkańców – ok. 2800. Z tej wyspy pochodzi rzeźba Nike.

Wyspę pierwotnie zasiedlili przybysze z Samos (stąd nazwa). Legenda głosi, że właśnie z góry Fengari Posejdon obserwował oblężenie Troi (Iliada, XIII 12). W kamienistym wąwozie pomiędzy wioską Paleopoli a stromym północno-wschodnim zboczem góry Fengari (Góry Księżycowej, zwanej także Saos) leżą ruiny Sanktuarium Wielkich Bogów.

Sanktuarium Wielkich Bogów[edytuj | edytuj kod]

Od czasów późnej epoki brązu, aż po ostatnie lata rzymskiej okupacji, odbywały się tutaj misteria i ofiary kultu Wielkich Bogów. Kult obracał się w kręgu hierarchii starożytnych trackich bóstw płodności: Wielkiej Matki, podrzędnego męskiego bóstwa zwanego Kadmilos oraz potężnych i złowrogich, bliźniaczych demonów Kabirów. Gdy przybyli tu osadnicy z Samos (ok. 700 p.n.e.), połączyli tutejsze bóstwa ze swoimi. Wielka Matka stała się Demeter, jej małżonek Hermesem, a Kabirów utożsamiono z Dioskurami. Wokół świętego miejsca przybysze rozpoczęli budowę sanktuarium.

Nigdy nie opisywano dokładnie misteriów tego kultu, gdyż autorzy starożytni lękali się gniewu Kabirów. Ustalono jednak, że były dwa stopnie wtajemniczenia. W przeciwieństwie do misteriów eleuzyjskich tutaj w obu ceremoniach mógł uczestniczyć każdy, również kobiety i niewolnicy.
Pierwszy stopień wtajemniczenia (myèsis) mógł polegać na rytualnym odtwarzaniu cyklu życia, śmierci i odradzania się. Kończyło się to radosną ucztą.
Drugi stopień wtajemniczenia (épopteia) łączył się z nietypowym wymaganiem osiągnięcia określonego poziomu moralnego. Polegał m.in. na oczyszczającej spowiedzi, po czym następowało rozgrzeszenie i chrzest krwią byka.

Skład Sanktuarium[edytuj | edytuj kod]

  • Ptolemaion (nr 20 na planie) – propyleje Ptolemeusza II, ofiarowane Wielkim Bogom
  • Anaktoron (nr 16 na planie) – sala, w której odbywał się pierwszy stopień wtajemniczenia; w południowo-wschodnim narożu było miejsce do składania ofiar; obecny kształt budowli pochodzi z czasów rzymskich
  • Arsinoeion (nr 15 na planie) – największa starożytna rotunda w Grecji (20 m średnicy), dekorowana rozetami i głowami byków
  • Temenos (nr 14 na planie) – czworokątna budowla bez dachu, gdzie prawdopodobnie ucztowano
  • Hieron (nr 13 na planie) – wielki budynek, w którym odbywał się drugi stopień inicjacji; pochodzi on w większości z IV w. p.n.e. i w czasach rzymskich był dokładnie remontowany
  • Teatr (nr 10 na planie)
  • Fontanna Nike (nr 9 na planie) – znana z misternie wyrzeźbionego w marmurze posągu Nike
Samotraki, widziana z greckiej części Tracji. Widoczne są wysokie góry Fengari, gdy równie rozległa, niżej położona część wyspy pozostaje skryta poza horyzontem


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mark Ellingham: Grecja. Praktyczny przewodnik. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 1993.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Samotraka - polska forma współczesna, zalecana przez K.S.N.G.
  2. Formy Samotraka, Samothrạki, Samothrákē, wskazywane są m.in. przez internetową [Encyklepedię PWN]