Samuel Goldwyn
| Samuel Goldwyn | |||||||||||||
 Samuel Goldwyn (w środku), 1916 |
|||||||||||||
| Prawdziwe imię i nazwisko | Szmuel Gelbfisz | ||||||||||||
| Data i miejsce urodzenia | 17 sierpnia 1879 Warszawa |
||||||||||||
| Data i miejsce śmierci | 31 stycznia 1974 Los Angeles |
||||||||||||
| Zawód | producent | ||||||||||||
| Lata aktywności | 1917-1963 | ||||||||||||
|
|||||||||||||
| Odznaczenia | |||||||||||||
 |
|||||||||||||
Samuel Goldwyn (ur. 17 sierpnia 1879[1] w Warszawie jako Szmuel Gelbfisz, zm. 31 stycznia 1974 w Los Angeles) – amerykański producent filmowy, współzałożyciel wytwórni Metro-Goldwyn-Mayer.
Spis treści |
Biografia [edytuj]
Urodził się w Warszawie jako najstarszy z szóstki dzieci Abrahama i Hanny Gelbfisz (z domu: Jarecka). W domu panowała bieda. Ojciec zajmował się handlem meblami, ale głównie interesowało go zgłębianie Talmudu. W 1895, po śmierci ojca, postanowił opuścić Polskę. Pieszo dotarł do Niemiec, aby następnie trafić statkiem do Birmingham w Anglii (przyjął tu nazwisko: Samuel Goldfish). Pracował w sklepie z artykułami kowalskimi, żebrał, prawdopodobnie również kradł[2]. W 1896[3] przez Kanadę emigrował do USA. W 1902 uzyskał amerykańskie obywatelstwo. Początkowo zajmował się sprzedażą rękawiczek, wkrótce stał się jednym z najbardziej znanych handlarzy w tej branży. Handlował również tanią biżuterią. Wieczorami wytrwale uczył się angielskiego, choć nigdy nie nauczył się mówić w tym języku płynnie.
W 1913 nakłonił swojego szwagra, Jesse Lasky'ego, do zajęcia się produkcją filmową. Założyli firmę Jesse L. Lasky Feature Play Company, podjęli współpracę ze scenarzystą Cecilem B. DeMille'em, któremu zlecono wyreżyserowanie pierwszego filmu – The Squaw Man, który dał początek westernom. Goldfish zajął się w firmie poszukiwaniem kupców dla realizowanych filmów. W 1916 Jesse L. Lasky Feature Play Company połączyło się z inną firmą producencką, Adolph Zaukor’s Famous Players.
W 1916 Goldfish odszedł ze spółki (prawdopodobnie z powodu konfliktów ze wspólnikami), która później przekształciła się w Paramount Pictures. W tym samym roku rozpoczął współpracę z Edgarem i Archibaldem Selwyn, z którymi założył firmę Goldwyn Pictures Corporation. Nazwa firmy była połączeniem pierwszej sylaby nazwiska Goldfisha i drugiej sylaby nazwiska jego partnerów. W grudniu 1918 oficjalnie zmienił swoje nazwisko z Goldfish na Goldwyn. W 1923 opuścił firmę (prawdopodobnie został do tego zmuszony przez wspólników)[4] i sprzedał swoje udziały. W 1924 firma została przejęta przez Marcusa Loewa i jego Metro Pictures Corporation. Wkrótce, po kolejnej fuzji, przekształciła się w Metro-Goldwyn-Mayer.
Goldwyn na nowo zajął się produkcją niezależną w ramach firmy Samuel Goldwyn Studio. Był bardzo cenionym producentem, znanym przede wszystkim z wysokiej jakości swoich filmów (nigdy nie wyprodukował filmu klasy B). Współpracował z najbardziej znanymi scenarzystami, reżyserami i aktorami.
W 1947 wyprodukowany przez niego film Najlepsze lata naszego życia otrzymał Oscara w kategorii "Najlepszy film". Goldwyn został również uhonorowany nagrodą im. Irvinga G. Thalberga, przyznawaną producentom filmowym (1947) oraz Złotym Globem za całokształt twórczości (1973).
Nigdy nie nauczył się dobrze mówić po angielsku, często przekręcał słowa. Słynął z błyskotliwych i dowcipnych powiedzonek, które często były po prostu skutkiem nieznajomości angielskiego. Powiedzonka te zyskały miano "goldwynizmów" (np. "Umowa ustna nie jest warta papieru, na którym została spisana", "Kobiety będą chodzić do kina, by, po pierwsze, zobaczyć film i gwiazdy, a po drugie, by zobaczyć najnowszą modę"[5]). Znany był również ze złośliwości, oszczędności i niestandardowych zachowań. Zwykł chodzić na długie spacery. Tuż za nim jechała zawsze limuzyna z kierowcą. Namiętnie grywał w pokera.
W latach 1910–1915 jego żoną była Blanche Lasky, z którą miał córkę Ruth Capps. W 1925 poślubił aktorkę Frances Howard, z którą miał syna, Samuela Goldwyn Jr., który po śmierci ojca przejął jego firmę.
Zmarł w 1974 roku z powodu niewydolności serca.
Filmografia [edytuj]
Producent
|
|
"Goldwynizmy" [edytuj]
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ niektóre źródła podają datę urodzenia 1882 r., taką też datę urodzenia podawał sam Goldwyn
- ↑ baza Internet Movie Database
- ↑ niektóre źródła podają również datę 1898
- ↑ baza Internet Movie Database
- ↑ Pola Raksa: Romans mody z filmem. Rzeczpospolita, 30.04.1998
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Samuel Goldwyn w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
- Samuel Goldwyn w bazie filmweb.pl
Bibliografia [edytuj]
- Konrad J. Zarębski: Początki Hollywood: marzenie o raju.
- Jacek Szczerba: Po Oscara szedł tańcząc. "Gazeta Wyborcza" (Gazeta Telewizyjna) 12.03.2004
- "New York Times"
