Samuel Scheidt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Samuel Scheidt (ur. 1587 zm. 1654) – kompozytor i organista niemiecki okresu wczesnego baroku działający w Halle. Przyczynił się do rozwoju muzyki wokalno-instrumentalnej oraz organowej.

Samuel Scheidt (1587–1654)

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Początki kariery[edytuj | edytuj kod]

Swoją karierę zaczął w 1603 roku jako pomocnik organisty w kościele Św. Maurycego[1]. Podczas swojej młodości pobierał nauki u znakomitych nauczycieli. Przez krótki okres w latach 1608-1609 był uczniem Jana Pieterszona Sweelincka w Amsterdamie[2]. Miało to wpływ na późniejszą twórczość Scheidta. W roku 1609 powraca do Halle, gdzie objął stanowisko nadwornego organisty u margrabiego Christiana Wilhelma Brandenburczyka[3]. Prowadzi wtedy intensywną działalność kompozytorską. Na przełomie lat 1619–1620 poszerza skład orkiestry dworskiej do dziesięciu instrumentów i pięciu śpiewaków-solistów. W okresie tym komponuje motety, dzieła instrumentalne oraz muzykę organową. Uzyskuje opinię znawcy organów, przez co często był proszony o sprawdzanie stanu technicznego i jakości brzmienia nowych instrumentów[4].

Trudne lata 1625-1638[edytuj | edytuj kod]

W roku 1625 na skutek wojny trzydziestoletniej margrabia Halle wyjeżdża do Danii. Scheidt zostaje wówczas nauczycielem muzyki, a w roku 1628 zostaje dyrektorem muzycznym w Halle. Odpowiedzialny był wtedy za komponowanie utworów na rzecz kościoła Najświętszej Marii Panny[5]. Związany był również z działalnością na rzecz kościoła Św. Maurycego oraz Św. Ulryka[6]. W wieku 40 lat (1627) ożeni się z Heleną Magdaleną Keller. W roku 1630 traci posadę dyrektora muzycznego na skutek kłótni z Christianem Geinzem, rektorem gimnazjum. Rok 1636 również nie jest dla Scheidta łaskawy. Na skutek plagi umiera czwórka jego dzieci. Kontynuuje jednak działalność muzyczna, publikując czwarty (ostatni) tom muzyki ludowej (Ludi musici). W latach 1631–1640 publikuje cztery tomy koncertów duchowych[7].

Okres końcowy[edytuj | edytuj kod]

W roku 1638 kończą sie zmagania wojenne i Scheidt obejmuje z powrotem posadę kapelmistrza na dworze księcia Augusta Saksońskiego[8]. W roku 1642 komponuje zbiór ponad 100 madrygałów sakralnych przeznaczonych a 5 głosów oraz Symfonie muzyczne[9] przeznaczone jako preludia do muzyki wokalnej[10]. Ostatnim wydanym przez Scheidta zbiorem jest książka tabulatur organowch (Görlitzer Tabulatur Buch) opublikowana w 1650 roku. Zawiera 100 chorałów organowych w opracowaniu czterogłosowym.

Cechy stylu[edytuj | edytuj kod]

Scheidt zasłynął jako doskonały twórca i wykonawca muzyki organowej. Pisał utwory takie jak wariacje, tokaty, fugi, motety, magnificaty oraz utwory liturgiczne[11]. W swojej twórczości rozwijał technikę wariacyjną, szczególnie w gatunku muzycznym jakim były wariacje chorałowe. Jego dzieła cechowały się niezwykłą dbałością o szczegóły. Dbałość ta objawiała się wykorzystywaniem urozmaiconych schematów rytmicznych i unikaniem prostych powtórzeń rytmu[12]. Kompozytor był niezwykle związany z twórczością dzieł religijnych. O jego bogobojności świadczyć może chociażby wykrzystywane przez niego nazewnictwo kolejnych części danego dzieła muzycznego. Kolejnych odcinków utworu nie nazywał variatio, jak to często miało miejsce w twórczości świeckiej innych kompozytorów, tylko versus, czyli terminologią zaczerpniętą z Biblii[13].

Najsłynniejsze utwory[edytuj | edytuj kod]

instrumentalne[edytuj | edytuj kod]

  • Jezus pod krzyżem stał (Das Jezus an dem Kreuze stand)
  • książka tabulatur organowych (Görlitzer Tabulatur Buch)
  • suita bitewna nr 1
  • Tabulatura nova (3 tomy z roku 1624)

wokalno-instrumentalne[edytuj | edytuj kod]

  • In dulci jubilo
  • madrygały sakralne
  • O Jesu parvule

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1., http://de.wikipedia.org/wiki/Samuel_Scheidt, 15.04.2009
  2. 2., Gwizdalanka Danuta (2006), Historia Muzyki 2, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Warszawa, s. 39.
  3. 3., http://www.hoasm.org/VIB/Scheidt.html
  4. 4., http://www.hoasm.org/VIB/Scheidt.html
  5. 5., http://www.hoasm.org/VIB/Scheidt.html
  6. 6., http://de.wikipedia.org/wiki/Samuel_Scheidt
  7. 7. ,http://www.hoasm.org/VIB/Scheidt.html
  8. 8., http://www.naxos.com/composerinfo/Samuel_Scheidt_22134/22134.htm
  9. 9., tytuł Symfonie muzyczne jest to tytuła nadany przez kompozytora. Termin symfonia nie należy jednak traktować w tym przypadku jako formy muzycznej, która wykształciła się w klasycyzmie. Symfonia w tym przypadku oznacza wstęp muzyczny do innego, większego dzieła.
  10. 10., http://www.hoasm.org/VIB/Scheidt.html
  11. 11., http://www.hoasm.org/VIB/Scheidt.html oraz http://www.naxos.com/composerinfo/Samuel_Scheidt_22134/22134.htm
  12. 12., Gwizdalanka Danuta (2006), Historia Muzyki 2, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Warszawa, s. 40.
  13. 13., Gwizdalanka Danuta (2006), Historia Muzyki 2, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Warszawa, s. 40.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Gwizdalanka Danuta (2006), Historia Muzyki 2, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Warszawa, s. 39-40.
  2. Samuel Scheidt, http://de.wikipedia.org/wiki/Samuel_Scheidt, 15.04.2009
  3. Samuel Scheidt, http://www.hoasm.org/VIB/Scheidt.html, 15.04.2009.
  4. Samuel Scheidt, http://www.naxos.com/composerinfo/Samuel_Scheidt_22134/22134.htm

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]