Sanatorium Borkowo w Połczynie-Zdroju

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sanatorium Borkowo
b. Halbe Mond
b. Luisenbad
b. Kurhaus Luisenbad
b. Genesungsheim Luisenbad
b. Mutter-Kind-Heim Pommern
b. Heim Pommern
Obiekt zabytkowy nr rej. obiekt proponowany do wpisu do rejestru zabytków
Państwo  Polska
Miejscowość Połczyn-Zdrój
Adres ul. Sobieskiego 13
Typ budynku sanatorium
Kondygnacje 4
Ukończenie budowy XVIII, 1822
Ważniejsze przebudowy 1895-1908, 1935-1937
Kolejni właściciele • Philipp Wilhelm Heinrich von Borcke (-1808)
• hrabina Henkei von Donnersrnarck (1808-1810)
• miasto Połczyn (1810-1819)
• Marie Albertine Louise Eleonore von Borcke (1819-1836)
• Louise Alexandrine von Kosnicki (Koschnitzky)<br /» Friedrich Titel
• rodzina Hage
miasto Połczyn (1895-)
• dr Walter Petzel (-1933)
• Służba Pracy (1933-1935)
• miasto Połczyn (1935-1936)
• Główny Urząd SS do Spraw Rasy i Osadnictwa (1936-1937)
• Lebensborn (1937-1945)
Obecny właściciel Uzdrowisko Połczyn S.A. (1945-)
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Sanatorium Borkowob. Halbe Mondb. Luisenbadb. Kurhaus Luisenbadb. Genesungsheim Luisenbadb. Mutter-Kind-Heim Pommernb. Heim Pommern
Sanatorium Borkowo
b. Halbe Mond
b. Luisenbad
b. Kurhaus Luisenbad
b. Genesungsheim Luisenbad
b. Mutter-Kind-Heim Pommern
b. Heim Pommern
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Sanatorium Borkowob. Halbe Mondb. Luisenbadb. Kurhaus Luisenbadb. Genesungsheim Luisenbadb. Mutter-Kind-Heim Pommernb. Heim Pommern
Sanatorium Borkowo
b. Halbe Mond
b. Luisenbad
b. Kurhaus Luisenbad
b. Genesungsheim Luisenbad
b. Mutter-Kind-Heim Pommern
b. Heim Pommern
Ziemia 53°45′39,056″N 16°05′03,923″E/53,760849 16,084423Na mapach: 53°45′39,056″N 16°05′03,923″E/53,760849 16,084423
Strona internetowa

Szpital Uzdrowiskowy Borkowo – obiekt sanatoryjny uzdrowiska Połczyn-Zdrój, zarządzany obecnie przez spółkę Uzdrowisko Połczyn. Zlokalizowany przy ul. Sobieskiego 13, na terenie liściastego lasu wchodzącego w skład Drawskiego Parku Krajobrazowego, nad brzegiem zbiornika przeciwpowodziowego „Połczyn-Zdrój”, 2 km na południowy zachód od centrum miasta.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia tego miejsca wywodzi się od źródła, które w 1688 wybiło przy strumieniu wpadającym do Wogry. Pierwszy obiekt domu zdrojowego, który wybudowano w tym miejscu w 1712 z polecenia landrata (starosty) połczyńskiego Döringa Jakuba von Krockow, nosił nazwę Halbe Mond (Półksiężyc). W 1808 ówczesny dzierżawca tych ziem Philipp Wilhelm Heinrich von Borcke (1757-1824) uzyskał aprobatę pruskiej królowej Luizy na nadanie miejscu jej imienia – Luisenbad[1]. Od jego nazwiska – von Borcke, wywodzi się też nazwa obecnego Borkowa[2]. Zmieniali się właściciele – w 1810 zabudowania przejęło miasto. Około 1818 na wzgórzu powyżej domu zdrojowego wybudowano tzw. Gesselschaftshaus (dom towarzyski), rodzaj klubu towarzyskiego, mieszczący m.in. kasyno. W 1819 obiekty powróciły do rodziny von Borcke – zakupiła go Marie Albertine Louise Eleonore von Borcke z d. von Kleist (1768-1836), budując w 1822 nowy budynek sanatorium oraz około 1825 w pobliskim Międzyborzu dwór, znany też pod nazwą tzw. Rote Haus (Czerwonego Domu). Po śmierci właścicielki obiektem zarządzała jej siostra – Louise Alexandrine von Kosnicki (Koschnitzky) z d. von Kleist (1771-1847), następnie Friedrich Titel.

W publikacji z 1867 informowano, że kompleks obiektów składał się ówcześnie z z 10 budynków, w tym z domu towarzyskiego, łaźni, domu gościnnego, również z gospodarstwa z domem mieszkalnym, stodołą i stajnią. Całość była własnością prywatną, korzystającą z dofinansowania państwowego dla pacjentów mniej zamożnych. Sezon kąpielowy w Louisenbad zaczynał się corocznie 15 czerwca. Stwierdzono, że miejscowe bogate w żelazo źródła mineralne dają efekty w leczeniu m.in. dny moczanowej, reumatyzmu, anemii, niepłodności, histerii, zaburzeń miesiączkowania i osłabienia po długiej chorobie[3].

Po przejęciu obiektu w 1895 przez miasto, sanatorium wyremontowano oddając je do eksploatacji w 1908, będąc ówcześnie najbardziej nowoczesnym obiektem tego typu w Połczynie – używana nazwa: Kurhaus Luisenbad (Dom Zdrojowy Luisenbad). W okresie 1933-1936 obiekt pełnił funkcję męskiego obozu pracy przymusowej Reichsarbeitsdienst (Służby Pracy); w latach 1938-1945 jednego z ośrodków organizacji „Lebensborn” (źródło życia), nosząc nazwę Mutter-Kind-Heim Pommern (Pomorskiego Domu Matki i Dziecka) lub Heim Pommern (Domu Pomorskiego).

W 1945 w budynku swoją siedzibę miał okręgowy pełnomocnik Rządu RP na okręg III Pomorze Zachodnie ppłk. Leonard Borkowicz[4][5]. W tymże roku przywrócono też obiektowi funkcję sanatorium. Obecnie posiada około 180 miejsc.

Wątek z Bismarckiem[edytuj | edytuj kod]

Częstym bywalcem, zwłaszcza Gesselschaftshaus (domu towarzyskiego) w latach czterdziestych XIX wieku był Otto Bismarck, który przyjeżdźał na koniu Caleb z położonego o 63 km rodzinnego majątku w Kniephof (Konarzewie). Plotka mówiła, iż właśnie tam poznał swoją przyszłą żonę Joannę von Puttkammer, lecz to nieprawda[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Po jej wizycie w Połczynie.
  2. Inne źródło mówi, że od nazwiska wymienionego poniżej Leonarda Borkowicza.
  3. Landbuch des Herzogtums Kaschubien, Berlin 1867.
  4. Adam Frydrysiak: Walka o rząd dusz, Polska administracja kościelna na Pomorzu Zachodnim 1945-1972, [w:] Rocznik Koszaliński 2004, s. 19.
  5. Odpowiednik stanowiska wojewody do chwili utworzenia w 1946 województwa szczecińskiego.
  6. Altes Land Belgard.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Landbuch des Herzogtums Kaschubien, Berlin 1867.
  • Jolanta Nitkowska-Węglarz: Tajemnicze Pomorze, Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich Zarząd Okręgu Słupsk 1998, s. 103.