Sankt Moritz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sankt Moritz
San Murezzan
Sankt Moritz
Herb
Herb Sankt Moritz
Państwo  Szwajcaria
Kanton  Gryzonia
Powierzchnia 28,69 km²
Wysokość 1822 m n.p.m.
Populacja (2005)
• liczba ludności

5 121
Kod pocztowy 7500
Położenie na mapie Gryzonii
Mapa lokalizacyjna Gryzonii
Sankt Moritz
Sankt Moritz
Położenie na mapie Szwajcarii
Mapa lokalizacyjna Szwajcarii
Sankt Moritz
Sankt Moritz
Ziemia 46°29′40″N 9°50′45″E/46,494444 9,845833Na mapach: 46°29′40″N 9°50′45″E/46,494444 9,845833
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Sankt Moritz (niem. Sankt Moritz, wł. San Maurizio, rom. San Murezzan) - kurort i ośrodek sportów zimowych, położony w dolinie Engadine na wysokości ok. 1800 m n.p.m. w kantonie Gryzonia w Szwajcarii, nad jeziorem St. Moritz.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jezioro St.Moritz
Styczeń w St.Moritz, rok 1931
Zawody PŚ w polo na lodzie
Widok na współczesne centrum St. Moritz (styczeń 2014)

Pierwsze wzmianki o Sankt Moritz zostały zanotowane na lata 1137/39 jako Ad Sanctum Mauricium. Miasto zostało nazwane tak na cześć Świętego Maurycego - czczonego jako świętego w Koptyjskim i Katolickim Kościele.

Mimo, że miasto było znane z turystyki letniej, pierwsze wzmianki o ośrodku narciarskim sięgają roku 1864, kiedy to w St. Moritz został wybudowany hotel przez angielskiego pioniera hotelarstwa Johannesa Badrutta. Zachęcony dużym zainteresowaniem turystów w sezonie letnim, postanowił, że powróci z Anglii do Sankt Moritz także na sezon zimowy. Szybko przekonał się, że Sankt Moritz jest także atrakcyjne zimą, po jednorazowej opłacie turyści mogli przebywać w hotelu przez czas nieokreślony. Badrutt szybko zrozumiał, że Sankt Moritz dało początek nowej formie wypoczynku nie tylko w samym mieście, ale również w całych Alpach. Pierwsze biuro turystyczne w Szwajcarii powstało w St. Moritz i rozwijało się stale aż do końca XIX wieku. St. Moritz było pierwszym miastem szwajcarskim, w którym popłynęło światło elektryczne do hotelu Kulm. Zaś w 1880 roku zostały w mieście rozegrane pierwsze w historii zawody Pucharu Świata w curlingu. St. Moritz również organizowało pierwsze w historii Mistrzostwa Europy w łyżwiarstwie figurowym w 1882 roku. W St. Moritz został zbudowany pierwszy tor lodowy na świecie, na którym zawody bobslejowe zostały rozegrane w 1890 roku. Zaś w 1896 roku miasto St.Moritz zapisało się w historii jako pierwsze miasto w Alpach, w którym został uruchomiony tramwaj elektryczny. W 1929 roku została uruchomiona pierwsza szkółka narciarska w Szwajcarii.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Od 2006 roku St.Moritz ma powierzchnię 28,7 kilometrów kwadratowych. Z tego 28,2% jest wykorzystywane w celu rolniczym, a 19,4% stanowią lasy. St.Moritz jest również gminą znajdującą się w dolinie Engadyna obok przełęczy Maloja. Składa się ona z miasta Sankt Moritz, oraz z wiosek Bad i Champfèr, do gminy częściowo należy też wioska Suvretta.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W 1928 roku St.Moritz było gospodarzem Zimowych Igrzysk Olimpijskich. Stadion, na którym odbywała się ceremonia otwarcia igrzysk istnieje do dziś. Miasto po raz drugi zorganizowało Zimowe Igrzyska Olimpijskie w 1948 roku. St.Moritz organizowało 20 razy mistrzostwa świata FIBT. Miasto również było czterokrotnym gospodarzem mistrzostw świata w narciarstwie alpejskim, były to lata (1934/1948/1974/2003). Miasto jest dość częstym gospodarzem zawodów PŚ w narciarstwie alpejskim kobiet.Organizowano tu kiedyś także Puchar Świata w skokach narciarskich i kombinacji norweskiej. W 1998 roku zorganizowano tu mistrzostwa świata juniorów w narciarstwie klasycznym. W mieście odbywało się też dużo zawodów w innych dyscyplinach, między innymi golfie czy polo na zamarzniętym jeziorze Moritz. Dzięki jezioru Moritz miasto szczyci się też zawodami w windsurfingu i żeglarstwie.

Moritz jest również bardzo popularne w miesiącach letnich, w szczególności przez rowerzystów, biegaczy i lekkoatletów. Jego popularność znana jest na całym świecie, miasto słynie też z dobrej pogody.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Mistrzostwa Świata w narciarstwie alpejskim w Sankt Moritz w 1948 r.
Plazza da Scoula i Biblioteka w St.Moritz
Sankt Moritz - Widok z trasy kolejki Bernina Express

St.Moritz jest uważany za najstarszy i jeden z najbardziej znanych ośrodków narciarskich na świecie. Ze względu na dogodne położenie klimatyczne w mieście panuje 300 słonecznych dni w roku. Każdej zimy są rozgrywane wyścigi konne w ramach "White Turf" na zamarzniętym jeziorze St. Moritz.

Oprócz popularności narciarstwa i snowboardingu wśród turystów, w mieście znajduje się światowej renomy naturalny tor lodowy Cresta Run.

Miasto w szczycie sezonu zimowego jest w stanie przyjąć około 20 tysięcy gości.

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Muzeum Segantini poświęcone malarzowi Giovanniemu Segantini, artysta ten spędził ostatnie 5 lat swego życia w dolinie Engadyna.
  • Najstarszy naturalny tor lodowy, udostępniany dla turystów w połowie grudnia.
  • Góra Diavolezza oferująca zapierające dech w piersiach widoki, na górę z St.Moritz można dostać się koleją Berninabahn, która łączy St.Moritz z włoskim miastem Tirano.
  • Lodowiec Morteratschgletscher.
  • Góra Corvatsch i lodowiec o tej samej nazwie, przede wszystkim lodowiec ten oferuje stoki narciarskie i trasy biegowe. Słynie też z przepięknych jaskiń lodowych.

UNESCO[edytuj | edytuj kod]

Muzeum Segantini jest wpisane do listy światowego dziedzictwa UNESCO.

Na listę UNESCO wpisano także sieć Kolei Retyckich, których ważna stacja węzłowa znajduje się w St. Moritz.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba mieszkańców[edytuj | edytuj kod]

W St. Moritz mieszka 5175 ludzi, stan na 2009 r. W 2008 roku 38,0% mieszkańców było cudzoziemcami. W okresie 1999-2009 populacja spadła o 4,9%. W 2000 roku w mieście było 45,4% mężczyzn i 54,6% kobiet. W 2000 roku w St. Moritz było 423 dzieci w przedziale wiekowym od 0 do 9 lat, 502 nastolatków od 10 do 19 lat. Osób dorosłych było 960 w przedziale wiekowym między 20 a 29 rokiem życia. 1055 osób było w wieku od 30 do 39 lat, w przedziale od 40 do 49 lat mieściło się 864 osób. 820 mieszkańców stanowiło wiek od 50 do 59 lat. Zaś seniorów było 532 osób. W mieście żyją 24 osoby, które przekroczyły wiek 90 lat.

Rok Mieszkańców
1803 183
1850 228
1900 1 603
1910 3 197
1950 2 558
1960 3 751
1970 5 699
1980 5 900
1990 5 426
2000 5 589
Populacja według narodowości
Obywatelstwo Liczba
Bez podwójnego obywatelstwa
Liczba
Z podwójnym obywatelstwem
Szwajcarzy 3079 3527
Włosi 897 1162
Portugalczycy 435 445
Niemcy 202 232
Serbowie 106 108
Austriacy 74 104
Francuzi 56 73
Chorwaci 62 63
Hiszpanie 33 41
Anglicy 20 32
Holendrzy 17 29
Bośniacy 27 28

Polityka[edytuj | edytuj kod]

W 2007 roku odbyły się w Szwajcarii wybory parlamentarne wygrała partia SVP, która otrzymała 34,9% głosów. Druga była partia FDP, która uzyskała 24,5% głosów, trzecią siłą polityczną w tych wyborach była partia SP.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Cała ludność Szwajcarii jest na ogół dobrze wykształcona. W Sankt Moritz 65,8% mieszkańców w przedziale wiekowym od 25 do 64 lat ma ukończoną szkołę średnią.

Zatrudnienie[edytuj | edytuj kod]

W St. Moritz stopa bezrobocia jest na poziomie 1,38%. W 2005 roku 73 osoby były zatrudnione w sektorze rolniczym, w 10 przedsiębiorstwach zajmujących się tym sektorem. 900 osób jest zatrudnionych w 55 firmach w sektorze gospodarczym. 3501 osób jest zatrudnionych w 468 firmach zajmujących się usługami.

Języki[edytuj | edytuj kod]

Większość mieszkańców St, Moritz mówi po niemiecku (58,8%), drugim pod względem częstości posługiwania się językiem jest język włoski 21,8%. 6,6% mieszkańców posługuje się językiem portugalskim. Pierwotnie cała ludność Górnej Engadyny mówiła w języku retoromańskim. Ze względu na coraz większe kontakty biznesowe ze światem, język retoromański zaczął zanikać. W 1880 roku 50,2% mieszkańców używało języka retoromańskiego jako podstawowego, w tyle był niemiecki i włoski. W 1900 roku 31% populacji mówiło w języku włoskim. W następnych latach język retoromański i włoski zaczął zanikać na rzecz niemieckiego. W 2000 roku tylko 13% mieszkańców St.Moritz potrafiło mówić po retoromańsku.

Języki w St,Moritz
Język Spis powszechny w 1980 r. Spis powszechny w 1990 r. Spis powszechny w 2000 r.
Liczba Procent Liczba Procent Liczba Procent
Niemiecki 3092 52,41% 3186 58,72% 3286 58,79%
Retoromański 569 9,64% 338 6,23% 264 4,72%
Włoski 1608 27,25% 1157 21,32% 1220 21,83%
Populacja 5900 100% 5426 100% 5589 100%
Glacier Express
Bernina Express

Transport[edytuj | edytuj kod]

W Sankt Moritz jest jedna stacja kolejowa, którą obsługują dwa pociągi ekspresowe, są to:

W latach 1896−1932 w mieście działała linia tramwajowa.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]