Sanktuarium pielgrzymkowe św. Jana Nepomucena (Zelená Hora)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sanktuarium pielgrzymkowe św. Jana Nepomucenaa
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Zelená hora - poutní kostel.jpg
Kraj Czechy
Typ kulturowe
Spełniane kryterium I, II, IV
Charakterystyka #690
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1994
na 18. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Położenie na mapie kraju Wysoczyna
Mapa lokalizacyjna kraju Wysoczyna
Sanktuarium pielgrzymkowe św. Jana Nepomucena
Sanktuarium pielgrzymkowe św. Jana Nepomucena
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Sanktuarium pielgrzymkowe św. Jana Nepomucena
Sanktuarium pielgrzymkowe św. Jana Nepomucena
Ziemia 49°34′48,712″N 15°56′30,905″E/49,580198 15,941918Na mapach: 49°34′48,712″N 15°56′30,905″E/49,580198 15,941918
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Sanktuarium pielgrzymkowe św. Jana Nepomucena (Zelená Hora) - jeden z najważniejszych kościołów pielgrzymkowych na terenie Czech, znajdujący się na wzgórzu Zelená Hora w miejscowości Zdziar nad Sazawą (ok 120 km od Pragi). W 1994 roku sanktuarium zostało wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO na podstawie kryterium I, II, IV.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Św. Jan Nepomucen poniósł śmierć męczeńską w 1393 roku. W 1719 specjalna komisja powołana przez praskiego arcybiskupa badała jego zwłoki i odkrywszy dobrze zakonserwowany język duchownego, uznała to za dowód świętości. Beatyfikacja Jana Nepomucena w 1721, a potem kanonizacja w 1729, które upowszechniły jego kult, skłoniły opata klasztoru cysterów w miejscowości Žďár nad Sázavou - Vaclava Vejmluva - do budowy sanktuarium na Zielonej Górze (Zelená Hora), znajdującej się nieopodal Pomuku - miejsca narodzin świętego.

Budowa rozpoczęta została już w 1719 roku, a przy pracach aktywnie uczestniczył opat, przydając projektowi świątyni znaczenie symboliczne. Konsekracja kościoła nastąpiła na rok przed zakończeniem prac budowlanych w 1721 roku.

Po kasacie zakonu Zelená Hora przez cały XIX wiek odgrywała rolę cmentarza, a grobowce z tego okresu wciąż znajdują się w obrębie murów okalających świątynię.

Świątynia[edytuj | edytuj kod]

Wejście do sanktuarium

Miejsce kultu na Zielonej Górze zaprojektował Jan Blažej Santini Aichl w tzw. barokowo-gotyckim stylu. Budowla zaplanowana została jako świątynia centralna i w jej wyglądzie zewnętrznym wyraźnie zaznacza się liczba 5: kompozycja pięcioramiennej gwiazdy, pięć wejść. Ta symbolika zachowana jest również we wnętrzu, gdzie mamy pięć ołtarzy (jeden główny i cztery ołtarze Ewangelistów), pięcioro aniołów w ołtarzu głównym. Symbolikę tę wyjaśnia pięć gwiazd (także znajdujące się w głównym ołtarzu), które według legendy, miały ukazać się nad głową Jana Nepomucena po jego śmierci.

Z zewnątrz budowla przedstawia cechy typowo gotyckie. Ostrołukowe okna i drzwi, przywodzące na myśl ręce złożone do modlitwy, czy niewielka ilość ozdób, nie wyrażają w pełni uroku wnętrza świątyni. Jej centralna część otwiera się na 5 niszy, w których znajdują się ołtarze, z pełnymi ekspresji barokowymi figurami. Szczególnie interesująco wyglądają 4 ołtarze boczne przedstawiające ewangelistów wraz z ich symbolami. Postacie otoczone są językami ognia, które dodatkowo dynamizują przedstawiane sceny. Ołtarz główny znajduje się w nawie wschodniej.

Ołtarz główny z figurą św. Jana Nepomucena i wyraźnie zaznaczoną symboliką

To niezwykłe połączenie gotyku i baroku stało się jednym z głównych powodów, dla których świątynia została wpisana na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Oficjalna strona internetowa