Saperka

Radziecka łopatka piechoty MPL-50, oraz jej brezentowy pokrowiec

Saperka (to popularna nazwa łopatki piechoty) – krótka, często możliwa do złożenia, mała łopatka o prostokątnej lub zakończonej w szpic głowni z zaostrzonymi krawędziami roboczymi i drewnianej lub metalowej rękojeści.

Składaną saperkę zaprojektował w XIX wieku amerykański wynalazca Edmund Zalinski. W armii saperki zaczęły być powszechnie używane w czasie I wojny światowej. Popularne określenie łopatki piechoty mianem saperki pochodzi od zastosowania w formacjach saperów, m.in. do wykopywania elementów min.

Saperka bywa też wykorzystywana na polu walki jako broń sieczna, a posługiwanie się nią w takiej formie jest elementem treningów oddziałów wojskowych (w tym jednostek specjalnych) wielu armii i wielu systemów walki, m.in. typu Krav maga oraz Combat.

Zastosowanie w Wojsku Polskim

Według wymogów Wojska Polskiego z 2006 (Nr postępowania 88/L/MON/ZZSL/PN/ZO/2006), łopatka piechoty używana jest w formacjach wojsk lądowych jako indywidualne wyposażenie żołnierza zawodowego i przeznaczona do wykonywania prac ziemnych (w warunkach wojennych do kopania okopów) oraz dokonywania pomiarów. Głownia łopatki piechoty wykonywana jest z blachy stalowej, zaś trzonek z drewna bukowego lub metalu.

Łopatką piechoty można posługiwać się w pozycji leżącej, klęczącej, siedzącej i stojącej pochylonej. Należy zagłębiać ją w ziemię ukośnie, a nie prostopadle.

W 1971 istniały dwie wersje składanej łopatki piechoty:

• łopatka piechoty o stalowej, prostokątnej głowni i drewnianym trzonku, przechowywana w brezentowym pokrowcu;
• składana łopatka piechoty o głowni zakończonej w szpic, która po złożeniu o 90° tworzyła mały kilof, w całości wykonana z metalu, przechowywana w brezentowym futerale.

Standardowa łopatka piechoty w Wojsku Polskim ma długość ok. 50 cm (wraz z trzonkiem po złożeniu). Długość brzeszczotu (nie licząc obsady na stylisku) wynosi 20 cm, szerokość 15 cm, a grubość blachy 2–3 mm. Żołnierz piechoty musi znać na pamięć wymiary używanej przez siebie łopatki, by móc jej użyć do pomiaru odległości m.in. w celu przygotowania okopu o żądanych wymiarach. Ciężar łopatki piechoty waha się od 1 kilograma do 1,3 kg (wersja z pokrowcem i kilofem). Na wojskowej łopatce piechoty znajdują się oznaki cechowania m.in. znak wytwórni i rok produkcji.

Łopatka jest przechowywana w pokrowcu, który prócz ochrony umożliwia przypięcie łopatki do żołnierskiego pasa głównego. Żołnierz w pełnym rynsztunku nosi ją na pasie z tyłu, trzonkiem skierowanym w dół.

Zastosowania cywilne

Obecnie saperki są często wykorzystywane przez turystów, skautów, miłośników survivalu itp. jako element wyposażenia biwaku – w szczególności do zakopywania odpadów sanitarnych. Łopatki saperskie są też cenione przez kierowców samochodów osobowych, w przypadku obfitych opadów śniegu łopatka piechoty może okazać się niezbędna do odkopania samochodu.

W handlu dostępne są różne warianty saperek wzorowanych na saperkach wojskowych (klasyczne z drewnianym trzonkiem, wykonane w całości z metalu, metalowo-plastikowe itp.) z pokrowcem lub bez oraz oryginalne saperki np. niemieckiej Bundeswehry. Pokrowce do saperek mogą być zrobione ze skóry, brezentu, płótna, cordury lub innych materiałów.

W wojsku jest używana także łopata saperska, która jest większa, nieskładana, ma prostokątny kształt części roboczej i stanowi element wyposażenia saperów, pododdziałów i pojazdów wojskowych.

Linki zewnętrzne

• Zdjęcie łopatki piechoty (38 KiB)
• Zdjęcie składanej saperki w pokrowcu