Sarniak dachówkowaty
| Sarniak dachówkowaty | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | chropiatkowce |
| Rodzina | kolcownicowate |
| Rodzaj | sarniak |
| Gatunek | sarniak dachówkowaty |
| Nazwa systematyczna | |
| Sarcodon imbricatus L. P. Karst[2]. Revue mycol., Toulouse 3(no. 9): 20 (1881) |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Sarniak dachówkowaty (Sarcodon imbricatus L.) – gatunek grzyba z rodziny kolcownicowatych.
Systematyka i nazewnictwo [edytuj]
W polskim piśmiennictwie mykologicznym ma też inne nazwy: kolczak łoszak, kolczak dachówkowaty, łoczak, losuń, sarna, siarna[3],. Nazwy regionalne: kolczak, sarna, łosuń, łoszak, krowia gęba[4].Jeszcze więcej ma synonimów łacińskich[2]:
- Bankera infundibulum (Sw.) Pouzar
- Fungus imbricatus (L.) Paulet
- Hydnum adpressum Lloyd
- Hydnum aspratum Berk.
- Hydnum badium Pers.
- Hydnum badium subsp. badium Pers.
- Hydnum imbricatum L.
- Hydnum imbricatum var. imbricatum L.
- Hydnum infundibulum Sw.
- Phaeodon aspratus (Berk.) Henn., in Engler & Prantl
- Phaeodon imbricatus (L.) J. Schröt., in Cohn
- Sarcodon aspratus (Berk.) S. Ito
Morfologia [edytuj]
- Kapelusz
- Grubomięsisty, o średnicy 6-25 cm, płasko wypukły, z wiekiem wgłębiony, początkowo najpierw ma podwinięte brzegi, później staje się płatowato powyginany. Kolor brązowawy z nieco czerwonawym odcieniem. Pokryty na powierzchni grubymi, koncentrycznie ułożonymi łuskami o ciemnej barwie[5].
- Kolce
- Zbiegające na trzon, białawe, szare aż do brązowawych. Są gęste i łamliwe[4].
- Trzon
- Cylindryczny, o wysokości 3-6 cm i grubości 1-3,5 cm, u podstawy zgrubiały[4]. Początkowo białawy, później brunatniejący, aksamitny lub z przylegającymi włókienkami.
- Miąższ
- Sprężysty, suchy, początkowo białawy, później siwobrązowy, u podstawy trzonu brunatnawy. Ma przyjemny smak i korzenny zapach[5].
- Wysyp zarodników
- Brązowawy. Zarodniki okragławe z licznymi guzkami, o rozmiarach 6-8 × 5-5,5 μm[6].
Występowanie [edytuj]
Rośnie na ziemi, pojedynczo lub w grupach, w lasach iglastych. W niektórych okolicach Polski jest częsty (np. w górach), w innych jest rzadki[6]. Występuje przede wszystkim w górskich drzewostanach świerkowych, głównie na glebach kwaśnych i piaszczystych[5].
W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – narażony na wyginięcie[7].
Znaczenie [edytuj]
Grzyb jadalny: Wartość spożywcza i smakowa średnia. Spożywany na surowo może być trujący. Młode sarniaki nadają się do spożycia, starsze są gorzkawe i łykowate. Rzadko jest używany do przerobu, gdyż ciemnieje i brzydko wygląda. Rzadko robaczywieje[4][8].
Gatunki podobne [edytuj]
- sarniak sosnowy (Sarcodon squamosus) – ma drobniejsze, mniej odstające od kapelusza łuseczki i rośnie pod sosnami[5]
- sarniak szorstki (Sarcodon scabrosus) – ma mniejszy kapelusz (do 12 cm) i drobniejsze, przylegające łuski. Miąższ ma gorzkawy smak i u podstawy trzonu błękitnozieloną barwę.
Przypisy
- ↑ Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
- ↑ 2,0 2,1 Species Fungorum. [dostęp 2011-03-25].
- ↑ Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Scienceas, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Henryk Orłoś: Atlas grzybów leśnych. Warszawa: PWRiL, 1974.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
- ↑ 6,0 6,1 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
- ↑ Lista gatunków grzybów podlegających w Polsce ścisłej ochronie na podstawie "Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. (Dz.U. 04.168.1765 z dnia 28 lipca 2004 r.)" w zgodzie z art. 48 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880)
