Sasanka słowacka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sasanka słowacka
Pulsatilla halleri2LEST.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd jaskrowce
Rodzina jaskrowate
Rodzaj sasanka
Gatunek sasanka słowacka
Nazwa systematyczna
Pulsatilla slavica G. Reuss.
Kvet. Slov. (1853) 5.
Synonimy

Pulsatilla vulgaris Miller ssp. slavica Lamarck
Pulsatilla hallerii (Allioni) Willdenow ssp. slavica G. Reuss
Pulsatilla styriaca auctores non (Pritz.) Simonk.

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiat

Sasanka słowacka (Pulsatilla slavica G. Reuss) – gatunek rośliny z rodziny rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Występuje naturalnie na Słowacji; w Tatrach Zachodnich, na Choczu, w Niżnych Tatrach, w Wielkiej Fatrze i Małej Fatrze. W Polsce podawana była z dwu stanowisk – Wielkie Koryciska i Małe Koryciska w Dolinie Chochołowskiej, także znajdujące się w Tatrach Zachodnich[2]. Odnaleziono ją jednak tylko w Wielkich Koryciskach[3]. Jest sporadycznie uprawiana w alpinariach. Roślina bardzo rzadka, chroniona. Według nowszych ujęć taksonomicznych prawidłowa nazwa gatunku to Anemone slavica G.Reuss[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Dorasta od 15 do 30 cm wysokości. Jest biało owłosiona. Pod ziemią roślina ma cienkie kłącze.
Liście
Odziomkowe pojawiają się po kwitnieniu. Są pojedynczo pierzastosieczne, składają się z 3 odcinków głęboko 3-klapowych, a każda z tych klap jest 2–3-wrębna. Środkowy odcinek jest większy od dwu pozostałych. Ogonek liściowy o długości 1–1,5 cm. Liście łodygowe wyrastają w okółku, są siedzące, pocięte na równowąskie łatki. Wszystkie liście są biało owłosione.
Kwiaty
Fioletowe lub liliowe, osadzone na szczycie łodygi, pokryte szarawym filcem. Okwiat niezróżnicowany na kielich i koronę. Kwiaty są wyprostowane i rozwarte, a listki okwiatu o długości 3,5–4,5 cm nie mają odgiętych końców, jak u innych gatunków sasanek. Pręciki żółte, dwukrotnie krótsze od listków okwiatu.
Owoce
Owocostan złożony z niełupek o długości 4–6 mm. Wraz z silnie wydłużoną, pierzastą szyjką słupka niełupki mają długość do 4,5 cm. Zrośnięte z szyjką słupka. Owocostan wygląda jak puszysta kulka[5].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit. Po raz pierwszy zakwita w 3. roku życia. Zapylana jest przez owady. Okres kwitnienia rozpoczyna się w kwietniu i trwa do maja. Kwiaty pojawiają się przed rozwojem liści. Nasiona dojrzewają przez ok. 40 dni, kiełkują po 20 dniach (w warunkach laboratoryjnych w 50–72%)[3]. Są rozsiewane przez wiatr (anemochoria)[5]. Siedlisko: Rośnie na suchych półkach skalnych porośniętych trawami i w prześwietlonych lasach sosnowych w reglu dolnym (1000–1170 m). Głównie na podłożu wapiennym (roślina wapieniolubna). Gatunek charakterystyczny dla Ass. Carici sempervirentis-Festucetum[6]. Roślina trująca, zawiera alkaloidyanemoninę i protoanemoninę. Liczba chromosomów 2n = 32[3].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Roślina objęta jest w Polsce ścisłą ochroną gatunkową. Objęta jest również Konwencją Berneńską i Dyrektywą Siedliskową[7]. Jedyne jej stanowisko w Polsce znajduje się na obszarze ochrony ścisłej w Tatrzańskim Parku Narodowym. Populacja w Wielkich Koryciskach liczyła w roku 2001–2008 około 80–160 osobników[3].

Informacje o stopniu zagrożenia na podstawie:

Information icon.svg Zobacz też: Rośliny tatrzańskie.

Rozmnożone z nasion populacje sasanki słowackiej znajdują się w uprawie w Ogrodzie Botanicznym w Warszawie, Ogrodzie Botanicznym w Poznaniu, w Górskim Ogrodzie Botanicznym Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Zakopanem, a ponadto nasiona przechowywane są w banku nasion w Warszawie-Powsinie[3].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Sasanka słowacka posiada podgatunek – sasankę słowacką Wahlenberga (Pulsatilla hallerii (Allioni) Willdenow ssp. slavica (G. Reuss) Zamels var. wahlenbergii (Szontagh) Baen) o kwiatach jaśniejszych, liliowych.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-07].
  2. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botanik PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  4. Anemone slavica na The Plant List [dostęp 213-11-04].
  5. 5,0 5,1 Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
  6. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  7. 7,0 7,1 Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.