Saturator

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wózek z saturatorem na gdańskiej ulicy Długiej, rok 1968

Saturator – aparat lub urządzenie do saturacji, czyli nasycania cieczy gazem. Stosowany jest w różnych dziedzinach przemysłu, także w medycynie (np. do nasycania wody dwutlenkiem węgla w celu przygotowania kąpieli kwasowęglowych).

Saturacja w PRL[edytuj | edytuj kod]

Stacjonarny saturator z wodą sodową Spółdzielni Spożywców "Społem" przy ul. Koszykowej w Warszawie w roku 1969.
Wózek z saturatorem na wystawie z lat 60.-70. XX w.

W Polsce saturator najczęściej kojarzony jest z "wózkiem" do produkcji wody sodowej (przez nasycanie wody dwutlenkiem węgla), popularnym elementem krajobrazu ulicznego w czasach PRL-u, obecnie zaliczanym do ówczesnego folkloru. Te "punkty handlu detalicznego" oferowały albo "czystą" wodę sodową, albo z domieszką syropu owocowego. Saturator z oprzyrządowaniem składał się z:

  • wózka z aparatem do saturacji i szafką, na dwóch kołach motorowerowych
  • butli ze sprężonym gazem (najczęściej dużych, przemysłowych)
  • pojemników z dozownikiem na syrop owocowy (standardowo dwóch, na dwa gatunki syropu - zwykle malinowy i cytrynowy)
  • węży do podłączenia wody
  • kilku szklanek.

Dodatkowe wyposażenie takiego urządzenia mogły stanowić:

  • parasol przeciwsłoneczny
  • łańcuch z kłódką, do zamykania i zapobiegania kradzieży.

Istniały też saturatory stacjonarne, usytuowane w tak zwanych pijalniach wody sodowej, jednak w Polsce saturatorem najczęściej nazywany był opisany wyżej zestaw przewoźny. Oprócz mobilności cechą wyróżniającą te obiekty "gastronomiczne" były również szklanki wielorazowego użytku, płukane pobieżnie metodą natryskową, przez co serwowany przez sprzedawcę napój bywał czasem nazywany "gruźliczanką". Kolejną charakterystyczną cechą wózków saturacyjnych było źródło pochodzenia wody - miejska sieć wodociągowa (niekiedy hydranty przeciwpożarowe). Ten "punkt sprzedaży detalicznej" obsługiwany był przez pojedynczą osobę, pracownika przedsiębiorstwa będącego właścicielem "pojazdu" lub przez jego dzierżawcę (pracującego na własny rachunek).

Mimo że w okresie PRL dostępne były różne rodzaje wód mineralnych i innych napojów chłodzących (oranżada), a już od lat siedemdziesiątych na rynku polskim pojawiła się Coca-Cola i Pepsi-Cola, to jednak dzięki ilościowym brakom tych napojów w sklepach praktycznie do czasów przełomu gospodarczego 1990 roku można było jeszcze spotkać liczne wózki z wodą sodową.

Innym rodzajem saturatora, importowanym z ZSRR był samoobsługowy automat serwujący napoje, po wrzuceniu monety.

Ostatni saturator w Polsce wyparty został przez tanią wodę gazowaną w jednorazowych butelkach PET około 1995 roku.

Obecnie przywrócenie saturatorów rozważane było w Łodzi. Radni postawili jednak warunki używania wyłącznie kubków jednorazowych i umieszczenia na saturatorach herbu miasta[1]. Ostatecznie projekt został przyjęty i teraz każdy chętny może poznać smak łódzkiej wody z saturatora[2].

Saturator w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło saturator w Wikisłowniku

Przypisy