Saul Wahl

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Saul Wahl
Lata życia 1541-1617

Saul Wahl (właściwie Saul Katzenellenbogen; 1541-1617) – rabin litewski, dzierżawca ceł i warzelni soli na Litwie, osobisty bankier domu Radziwiłłów. Według legendy jednodniowy król Polski w 1587. Jakkolwiek samo jego istnienie jest faktem, to sprawowanie władzy w I Rzeczypospolitej jest odrzucane przez historiografię.

Podania[edytuj | edytuj kod]

Jego dzieje znane są z wielu współczesnych przekazów żydowskich. Według jednej z takich opowieści książę Mikołaj Krzysztof Radziwiłł Czarny[1], udał się do Włoch z pielgrzymką pokutną. Przybył do Padwy w przebraniu żebraczym, gdzie wszyscy kwitowali jego książęce pochodzenie śmiechem i drwinami. Oparcie miał dopiero uzyskać u rabina Samuela Judasza Katzenellenbogena, który przyjął go z należnymi honorami i zapewnił gościnę. W dowód wdzięczności Radziwiłł podjął się odszukania w Polsce jego syna Saula, który przebywać miał w jednej z tamtejszych jesziw. Faktycznie chłopak przebywał w światowej sławy szkole talmudycznej w Brześciu Litewskim, skąd Radziwiłł zabrał go na swój dwór.

Saul miał wzbudzać zachwyt swoją wiedzą i mądrością, stając się sławnym w całym państwie. Wkrótce zgromadził wielki majątek, będąc bankierem i dzierżawcą ceł i warzelni soli na Litwie. 17 maja 1578 uzyskał nawet przywilej królewski na kupno soli wielickiej w Koronie.

W czasie bezkrólewia po śmierci Stefana Batorego w 1586, niezdecydowana szlachta długo nie mogła wybrać jego następcy. Wobec podwójnej elekcji Maksymiliana Habsburga i Zygmunta III Wazy - w końcu miano skorzystać z powołania króla tymczasowego (rex pro tempore), którą to godność miano zaproponować Radziwiłłowi. Ten jednak odmówił, ale wysunął kandydaturę Saula.

W 1587, wśród powszechnego entuzjazmu, został okrzyknięty w Lublinie królem Saul Wahl (wahl - niem. wybór) przez szlachtę. Jego panowanie miało trwać tylko jedną noc, miał wtedy wydać wiele nowych praw i przywilejów poprawiających położenie Żydów w Polsce.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Hirsch Edelman, Gedullat Sha'ul ("The Elevation of Saul"), London, 1844;
  • M. A. Getzelten, Po Povodu Legendi o Yevereie, Korolie Polskom ("Regarding the Legend of the Jew King of Poland"), in Razsvyet, 1880, No. 41;
  • S. A. Bershadski, Saul Wahl, in Voskhod, 1889;
  • Karpeles, Jewish Literature and Other Essays, pp. 272-292, Philadelphia, 1895.
  • Eisenstadt, Da'at Kedoshim ("Wisdom of the Holy Ones"), p. 84; St. Petersburg, 1897-98;
  • Michał Rożek: Krakowski raptularz. Szkice z dziejów.. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2011, s. 40-44. ISBN 978-83-7505-688-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]