Sayeret Matkal

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sayeret Matkal
סיירת מטכ"ל
Historia
Państwo Izrael Izrael
Sformowanie 1957
Dowódcy
Pierwszy Abraham Arnan
Działania zbrojne
Wojna sześciodniowa, Wojna na wyczerpanie, Wojna Jom Kippur, Wojna libańska, Pierwsza intifada, Intifada Al-Aksa, II wojna libańska
Organizacja
Dyslokacja Obóz Sirkin
Podległość Aman
Rodzaj wojsk Siły specjalne
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe

Sayeret Matkal (hebr. סיירת מטכ"ל; akronim od סמל סיירת מטכ"ל, Sayeret Mateh Haklali; ang. General Staff Reconnaissance Unit; pol. Jednostka Rozpoznawcza Sztabu Generalnego) - izraelska jednostka sił specjalnych Sił Obronnych Izraela. Nazywana także jako Jednostka 269 (hebr. יחידה 269) lub Jednostka 262 (hebr. יחידה 262). Jej żołnierze nazywają ją zwyczajnie "Jednostka" (hebr. היחידה, haJechida). Siedzibą Sayeret Matkal jest Obóz Sirkin, na przedmieściach miasta Petach Tikwa.

Jednostka powstała w 1957 roku i była wzorowana na brytyjskim SAS. Jest przygotowana do prowadzenia szerokiej gamy operacji specjalnych: rozpoznania specjalnego i zbierania informacji wywiadowczych pola walki, antyterrorystycznych i kontr-terrorystycznych, głębokiego rozpoznania i działań wywiadowczych, oraz akcji bezpośrednich, działania specjalne na tyłach przeciwnika. Sayeret Matkal jest również używana do misji ratowania zakładników poza granicami Izraela. Jednostki, do których można porównać jednostkę Sayeret Matkal pod względem podporządkowania i przeznaczenia, to np. amerykańska Delta Force czy brytyjski 22 pułk SAS.

Motto jednostki zostało zapożyczone z SAS i brzmi Who Dares Wins, co można dosłownie przetłumaczyć na:

Kto się odważy, zwycięża

Historia[edytuj | edytuj kod]

Sayeret Matkal została założona w 1957 roku przez majora Abrahama Arnana, byłego studenta jesziwy i żołnierza kompanii szturmowych Palmach. Arnan został pierwszym dowódcą Sayeret Matkal. Otrzymał on silne wsparcie od pułkownika Davida Lazarusa, zastępcy dowódcy Korpusu Pancernego. Do nowej jednostki zebrano byłych żołnierzy Palmach, weteranów z jednostki komandosów "Jednostka 101" i byłych spadochroniarzy. Pierwotnie była to część "Aman Jednostki 157", ale po roku rozpoczęła niezależną działalność jako elitarna jednostka sił specjalnych Sztabu Głównego. Strukturę organizacyjną oraz system szkoleń żołnierzy oparto na brytyjskim SAS. Członkowie jednostki byli szkoleni przez Beduinów w umiejętności odnajdywania śladów na pustyni, aby dzięki temu lepiej poruszać się w terenie i mieć przewagę nad przeciwnikiem[1]. Dzięki wykorzystaniu helikopterów Sayeret Matkal mogła prowadzić działania operacyjne głębiej w terytorium sąsiednich państw arabskich niż jakakolwiek inna izraelska jednostka wcześniej. Większość działań operacyjnych Sayeret Matkal jest ściśle tajnych, wiadomo jednak, że jednostka miała bardzo duży wpływ na rozwój izraelskiej armii. Między innymi opracowała taktykę infiltracji przy użyciu helikopterów. Ponadto wykorzystywanie przez jej członków pistoletów maszynowych Uzi przekonało izraelski przemysł zbrojeniowy do ich dalszego rozwoju i produkcji na większą skalę.

Jeszcze do niedawna izraelskie siły zbrojne zaprzeczały istnieniu tej jednostki. Operacje były przypisywane "elitarnym komandosom". Jednak ze względu na duże sukcesy odnoszone przez jednostkę w śmiałych operacjach, pod koniec lat 80 XX wieku wojsko przyznało się do istnienia Sayeret Matkal i ujawniła niektóre tajemnice dotyczące jej operacji. Pomimo to, wiele szczegółów nadal pozostaje w tajemnicy.

  • 1963 - Operacja Haluc - pierwsza operacja komandosów przy użyciu helikopterów Sikorsky H-34 na półwyspie Synaj. Było to rozpoznanie przed rozpoczęciem "Operacji Shrakrak". Komandosi zdobyli informacje o przegrupowaniu przez Egipt na półwysep Synaj jednej dywizji pancernej i trzech brygad piechoty.
  • 1964 - Operacja Szrakrak - komandosi rozłożyli na półwyspie Synaj liczne urządzenia podsłuchowe i ostrzegawcze, dzięki którym wywiad zdobywał informacje o ruchach egipskich wojsk. Operacja ta została uznana za kluczowa do osiągnięcia zwycięstwa w Wojnie sześciodniowej w 1967.
  • 1968 - Operacja Szok - sabotaż elektrowni i mostów na rzece Nil w Egipcie (wspólnie z Siłami Powietrznymi Izraela).
  • 1968 - Operacja Gift - dywersja 14 arabskich samolotów na lotnisku w Bejrucie (Liban).
  • 1969 - Operacja Orchard 22, Operacja Orchard 37 - zniszczenie przewodów wysokiego napięcia i anten radarowych w Egipcie.
  • 1969 - Operacja Bulmus 6 - atak na ufortyfikowaną sztuczną Zieloną Wyspę (arab. الجزيرة الخضراء, al-dżazira al-chadra) u ujścia Kanału Sueskiego do Morza Czerwonego (wspólnie z Shayetet 13). Był to moment przełomowy Wojny na wyczerpanie, po którym inicjatywa przeszła z Egiptu na stronę Izraela.
  • 1969 - Operacja Rooster 53 - zniszczenie instalacji radarowych w Egipcie (wspólnie z izraelskimi siłami powietrznymi).
  • 1970 - Operacja Rodos - atak na ufortyfikowaną wyspę Dżazirat Szaduan (arab. شدوان) w południowym krańcu Zatoki Sueskiej w Egipcie (wspólnie z Shayetet 13).
  • 1972 - Operacja Isotope - odbicie zakładników porwanego samolotu Sabena Flight 571 w porcie lotniczym Lod w Tel Awiwie.
  • 1972 - Operacja Crate 3 - porwanie 5 syryjskich funkcjonariuszy wywiadu.
  • 1973 - Operacja Wiosna Młodych - zabicie przywódców organizacji terrorystycznej Czarny Wrzesień w Bejrucie, Liban (wspólnie z Shayetet 13).
  • 1973 - Wojna Jom Kippur - zdobycie góry Hermon bronionej przez syryjskich komandosów (wspólnie z Brygadą Golani); działania dywersyjne w głębi terytorium Egiptu i Syrii.
  • 1974 - Masakra w Ma'alot - odbicie zakładników przetrzymywanych przez terrorystów w szkole w Ma'alot-Tarszicha.
  • 1975 - Operacja Savoy - odbicie zakładników przetrzymywanych przez terrorystów w hotelu Savoy w Tel Awiwie.
  • 1976 - Operacja Entebbe - odbicie zakładników porwanego samolotu Air France w porcie lotniczym Entebbe w Entebbe, Uganda.
  • 1978 - Coastal Road Massacre - odbicie zakładników przetrzymywanych przez terrorystów w autobusie w pobliżu kibucu Maagan Michael.
  • 1980 - Misgaw Am - odbicie zakładników przetrzymywanych przez terrorystów w kibucu Misgaw Am.
  • 1984 - Sprawa Kav 300 - odbicie zakładników z uprowadzonego przez terrorystów autobusu w rejonie Dajr al-Balah w Strefie Gazy.
  • 1988 - Rajd Tunezja - zabójstwo Abu Jihad w Tunisie, Tunezja (nie potwierdzone).
  • 1989 - porwanie szejka Abdul-Karim Obeid w Libanie, w celu zdobycia informacji o uprowadzonym izraelskim pilocie Ronie Arad.
  • 1990 - pokonanie terrorystów, którzy zaatakowali kibuc Nitsanim od strony morza.
  • 1992 - Operacja Bramble Bush - plan zamachu na irackiego prezydenta Saddama Husajna.
  • 1994 - porwanie Mustafy Dirani w Libanie, w celu zdobycia informacji o uprowadzonym izraelskim pilocie Ronie Arad.
  • 1994 - Nachshon Wachsman - nieudana próba odbicia porwanego przez terrorystów izraelskiego żołnierza Nachshona Wachsmana.
  • 2006 - II wojna libańska Operacja Sharp i Smooth - przeciwdziałanie przemytowi broni (wspólnie z Shaldag Unit), oraz inne operacje dywersyjne w głebi terytorium Libanu.
  • 2007 - Operacja Orchard - pobranie próbek ziemi z okolic reaktora jądrowego w Dajr az-Zaur w Syrii. Reaktor został następnie zbombardowany przez izraelskie siły powietrzne.

Ujawniono także kilka informacji o wypadkach śmiertelnych, do których doszło w jednostce:

  • 18 lutego 1988 roku podczas szkolenia w trudnym pustynnym terenie w okolicy krateru Ramon zginął żołnierz Efraim Nehemia[2].
  • 28 maja 1992 roku podczas ćwiczeń w pobliżu Ejlatu zmarło dwóch żołnierzy od udaru cieplnego.
  • 5 listopada 1992 roku podczas ćwiczeń na pustyni Negew zginęło pięciu żołnierzy. Ćwiczenia odbywały się w ramach przygotowań do operacji Disaster Ce'elim B, w której miano przeprowadzić zamach na irackiego prezydenta Saddama Husajna[3].
  • 1 stycznia 2008 roku podczas ćwiczeń w terenie zginął w upadku z urwiska żołnierz Nabuani Tamir[4].

W Sayeret Matkal służyło kilku późniejszych wysokich dowódców wojskowych oraz polityków izraelskich. Byli to między innymi: premier Beniamin Netanjahu, premier i minister obrony Ehud Barak, wicepremier Shaul Mofaz, generał major Matan Vilnai, szef Sztabu Głównego Mosze Ja’alon, szef Szin Bet Avi Dichter, dyrektor Mossadu Dani Yatom i Shabtai Shavit, politycy Avshalom Vilan, Yohanan Plesner i Ehud Yatom, generałowie Amiram Levin, Uzi Dayan, Nehemia Tamari, Shay Avital, Eitan Itzhak i Tal Russo.

Rekrutacja i szkolenie[edytuj | edytuj kod]

Sayeret Matkal jest jednostką z dużym stopniem utajnienia i niewiele wiadomo o zasadach rekrutacji i szkolenia. Jej członkowie są dobierani na zasadzie selekcji najlepszych żołnierzy izraelskiej armii. Od lat 70. XX wieku organizowany jest tajny obóz rekrutacyjny (Gibbush), na który mogą zgłaszać się ochotnicy. Jest on organizowany dwa razy do roku. Rekruci przechodzą wyczerpujące kilkudniowe testy w warunkach polowych. Są oni przez cały czas monitorowani przez lekarzy i psychologów. Ci, którzy przejdą pomyślnie testy, otrzymują propozycję przystąpienia do Sayeret Matkal. W latach 90 XX w. system obozów rekrutacyjnych przyjęły także inne jednostki izraelskich sił specjalnych (Sayeret). Po przyjęciu do jednostki, rekrut przechodzi intensywne 20 miesięczne szkolenie, z dużym naciskiem na broń strzelecką, sztuki walki, nawigację, kamuflaż, rekonesans i inne umiejętności ważne dla przetrwania za liniami wroga. System szkolenia przebiega w następującym porządku: (1) cztery miesiące podstawowego szkolenia piechoty, które odbywa się w podstawowej bazie szkoleniowej spadochroniarzy. Jest to część rutynowego podstawowego szkolenia normalnych spadochroniarzy; (2) dwumiesięczne zaawansowane szkolenie piechoty, przeprowadzane w obrębie jednostki; (3) trzytygodniowy kurs spadochronowy, który odbywa się w Szkole Spadochroniarstwa Sił Obronnych Izraela; (4) pięciotygodniowy kurs walki z terroryzmem (CT) przeprowadzany w Szkole Antyterroryzmu Sił Obronnych Izraela. Jest on później kontynuowany w obrębie jednostki; (5) szkolenie z rozpoznania dalekiego z uwzględnieniem nawigacji, przeprowadzane w obrębie jednostki. Gdy w większości jednostek sił specjalnych szkolenia tego typu odbywają się parami (względy bezpieczeństwa), w Sayeret Matkal kadeci przechodzą szkolenie pojedynczo. Aby otrzymać czerwony beret muszą odbyć 120-kilometrowy bieg (Beret March). Sayeret Matkal ma swoją odznakę (przyznawane podczas nocnych uroczystości w fortecy Masada), jednak jej żołnierzom nie wolno ich nosić w miejscach publicznych. Wynika to ze względów bezpieczeństwa oraz wymogów utrzymania tajemnicy prowadzonych działań operacyjnych. Żołnierze najczęściej działają w ubraniach cywilnych.

Organizacja[edytuj | edytuj kod]

Organizacyjnie Sayeret Matkal podlega wywiadowi wojskowemu Aman. Struktura organizacyjna Sayeret Matkal jest wyjątkowa i inna od wszystkich innych jednostek izraelskich sił specjalnych. Wynika to z faktu, że Sayeret Matkal nie ma z góry określonych zadań w czasie wojny. Jednostka wykonuje wszelkie zadania operacyjne przydzielane bezpośrednio przez Sztab Generalny Sił Obronnych Izraela. Z tego powodu jest ona organizacyjnie przygotowana do przeprowadzenia rozmaitych zadań. Sayeret Matkal posiada pododdziały: wsparcia technicznego i informacyjnego, służby medycznej, zespół ekspertów od infiltracji, zespoły snajperskie, saperzy i inne. Może więc działać w dużym stopniu niezależnie od innych jednostek wojskowych izraelskiej armii. Jednostka liczy około 300 komandosów.

Uzbrojenie[edytuj | edytuj kod]

Uzbrojenie Sayeret Matkal jest wysoce specjalistyczne i zamówienia na rzecz tej JW są realizowane odrębnie od ogólnych zamówień izraelskiego wojska. Jako komandosi Aman, żołnierze jednostki mogą korzystać praktycznie z wszystkich rodzajów broni oferowanych na międzynarodowym rynku. Chociaż izraelski sprzęt wojskowy jest bardzo dobrej jakości, to jednak do niektórych działań operacyjnych jest wybierane alternatywne uzbrojenie zagraniczne. Wynika to także z faktu potrzeby zacierania śladów i utrudnienia późniejszej identyfikacji sprawców przeprowadzonej operacji taktycznej. Podczas misji jest wykorzystywana podobna broń, jaką wykorzystują funkcjonariusze Aman czy "Instytutu": pistolety Glock 17 i Glock 19, karabinek Tavor TAR-21 i Galil, pistolety maszynowe Uzi, karabiny wyborowe M 24 i Steyr SSG 69, strzelby Remington 870 i Mossberg 500.

Dowódcy Sayeret Matkal[edytuj | edytuj kod]

Poniżej znajduje się lista dowódców Sayeret Matkal, których nazwiska zostały dopuszczone do publikacji:

  • Abraham Arnon (1957-1961)
  • Joseph Castell (1961-1962)
  • Abraham Arnon (1962-1964)
  • Dov Tamari (1964-1967)
  • Uzi Jairi (1967-1969)
  • Menachem Dygali (1969-1971)
  • Ehud Barak (1971-1973)
  • Giora Macior (1973-1975)
  • Jonatan Netanjahu (1975-1976)
  • Amiram Levine (1976-1978)
  • Nehemia Tamari (1978-1980)
  • Uzi Dajan (1980-1982)
  • Szai Awital (1982-1984)
  • Bar-Lew Omer (1984-1987)
  • Mosze Ja’alon (1987-1989)
  • Black Gem (1989-1991)
  • Ben Amos-Awraham (1991-1992)
  • Doron Awital (1992-1994)
  • Dawn (1994-1996)
  • Ppłk Juwal (1996-1998)
  • Nitzan Alon (1998-2001)
  • Halevy (2001-2004)
  • Ppłk Oded (2004-2007)
  • Pułkownik (2007-2010)
  • Ppłk John (2010- nadal)

Przypisy

  1. Sayeret Mat'Kal (ang.). W: SpecWarNet [on-line]. [dostęp 11-01-2011].
  2. Kapral Efraim Nehemiasza (Nemi) (hebr.). W: Ministerstwo Obrony Izraela [on-line]. [dostęp 12-01-2011].
  3. Sprawozdanie z wyników kontroli w sprawie katastrofy Tze'elim B (hebr.). W: Biuro Kontrolera Panstwa [on-line]. [dostęp 12-01-2011].
  4. sierżant sztabowy Nabuani, Tamir (hebr.). W: Ministerstwo Obrony Izraela [on-line]. [dostęp 12-01-2011].