Schiltron

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Schiltron bądź Schiltrom (ang. sheltron) - szkocka formacja wojskowa z okresu pierwszej wojny o niepodległość Szkocji (przełom XIII i XIV wieku). Miała postać zwartej kolumny bądź kręgu wojowników uzbrojonych we włócznie bądź piki nastawione na zewnątrz formacji. Była stosowana jako szczególnie skuteczna wobec ataków jazdy.

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Termin pochodzi najprawdopodobniej od anglo-saskiego sceld-trome, co znaczyło tyle co tarczownik. Niektórzy chcą widzieć w nazwie tej formacji pochodną od anglosaskiego muru z tarcz, inni nawiązują do podobnej, mocno zwartej formacji używanej przez wikingów. Podobno tego typu formacji używali również Piktowie[potrzebne źródło].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Za jej twórcę uchodzi William Wallace[potrzebne źródło], który podobno jako pierwszy ustawił włóczników w najeżone pikami kręgi. Formacje te miały równoważyć przewagę jaką dawała Anglikom ciężka jazda rycerzy.

Robert Bruce przemawia do swoich żołnierzy pod Bannockburn

Formacje włóczników dowiodły swojej wartości w bitwie pod Stirling, gdzie ich oddział blokujący most uniemożliwił ucieczkę dużej części angielskiej armii (przedarła się tylko grupka rycerzy). Szybko okazało się jednak, że nieruchome kręgi pikinierów są narażone na ostrzał łuczników, co udowodnił Edward I Długonogi w bitwie pod Falkirk (1298), gdzie schiltrony, które wpierw powstrzymały natarcie angielskiego rycerstwa, zostały, wskutek pozbawienia wsparcia ze strony własnej jazdy, przetrzebione przez oddziały walijskich łuczników i ostatecznie zniszczone.

Taktykę schiltron udoskonalił Robert Bruce. Od tej pory włócznicy byli szkoleni do działania bardziej mobilnego, w tym atakowania w szyku. Aby to ułatwić, zmniejszona została liczebność pojedynczej formacji, skrócono także piki[1]. Ta taktyka odegrała decydującą rolę w bitwie pod Bannockburn w 1314 r.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Wbrew powszechnemu przekonaniu, w większości przypadków schiltrony były formowane w formacji prostokątnej, a nie w kręgu. W kręgu schiltrony walczyły pod Falkirk oraz w pierwszym dniu bitwy pod Bannockburn, podczas bitew pod Glen Trool, Myton (1319), Dupplin Muir (1332), Culblean (1335), Halidon Hill (1333), Neville's Cross (1346) Otterburn (1388) i drugiego dnia bitwy pod Bannockburn były formowane w zwykłych prostokątnych kolumnach.
  • Schiltrony zostały zastosowane przez Walijczyków w bitwach pod Orewin Bridge (1282) i pod Maes Moydog (1295), jednak w ich przypadku formacja ta nie sprawdziła się.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy