Scombrotoksizm
| Zatrucie rybą Ciguatera | |||
|
|||
Scombrotoksizm (ang. – scombrotoxism, scombroid ichthyotoxicosis) – zatrucie pokarmowe związane z konsumpcją ryb mających ciemne mięso, takie jak makrela (łac – Scombridae – Makrelowate), tuńczyk, morszczuk, ostrobok, spowodowane zatruciem histaminą.
Histamina powstaje w mięsie ryb wskutek bakteryjnej dekarboksylacji histydyny, będącej składnikiem ich mięsa, czemu sprzyja przechowywanie w temperaturze powyżej 0°C. W prawidłowych warunkach histamina występuje w stężeniu 0,1 mg na 100 g ryby, wskutek dekarboksylacji może osiągać nawet stężenia 25 – 50 mg na 100 g ryby. Poziom przy którym pojawiają się objawy chorobowe zależy od osobniczej wrażliwości na histaminę. W Polsce nie prowadzi się statystyk chorobowości, natomiast na przykładzie USA wiadomo, że zatrucie to jest częste – około 5% przypadków zatruć pokarmowych (najczęstsza przyczyna w USA).
Choroba ma skłonność do samoistnego ustępowania, ale zanim to nastąpi powoduje dość uciążliwe objawy. Zwykle w 10 do 30 minut od spożycia ryby pojawiają się objawy:
- zaczerwienienie skóry
- tachykardia
- ból głowy
- nudności
- uczucie lęku
- suchość w jamie ustnej
- wzmożone pragnienie
- trudności w połykaniu (dysfagia)
- niekiedy także trudności w oddychaniu (duszność)
- pokrzywka
- świąd skóry
- spadek ciśnienia tętniczego
- rzadko zaburzenia widzenia
- biegunka, która dołącza się zwykle po kilku godzinach
Chorobę rozpoznaje się na podstawie charakterystycznego wywiadu i objawów chorobowych. Można ją potwierdzić wykazując podwyższone stężenie w krwi, moczu lub próbce mięsa. Leczenie ma charakter objawowy, choć w przypadku niektórych objawów jak nasilona tachykardia lub duszność połączona ze skurczem oskrzeli, może występować konieczność intensywnego, typowego dla tych objawów postępowania (monitorowanie elektrokardiograficzne, zapewnienie dostępu do żyły, tlenoterapia, leczenie bronchodilatacyjne – rozkurczające oskrzela). Objawy zależą od osobniczej wrażliwości na histaminę oraz jej stężenia w spożytym mięsie. Leczeniem z wyboru jest podanie leków przeciwhistaminowych, takich jak ranitydyna, cymetydyna, diphenhydramina. Po opanowaniu objawów choroba ustępuje bez pozostawienia następstw.
