Sd.Kfz.301

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sd.Kfz.301 (Borgward IV)
Borgward IV w Deutsches Panzermuseum
Borgward IV w Deutsches Panzermuseum
Dane podstawowe
Państwo  III Rzesza
Producent Borgward
Typ pojazdu transporter opancerzony
Trakcja gąsienicowa
Załoga 1 kierowca
Historia
Produkcja 1942-1944
Wycofanie 1945
Dane techniczne
Silnik 4-cylindrowy silnik Borgward chłodzony cieczą, 49 KM
Pancerz maks. 20 mm
Długość 3,35 m
Szerokość 1,8 m
Wysokość 1,25 m
Masa 3,45 t (Ausf. A)
Osiągi
Prędkość 40 km/h
Zasięg 120 km
Dane operacyjne
Wyposażenie
450 kg ładunków wybuchowych
Użytkownicy
Niemcy

Sd.Kfz.301 (Sonderkraftfahrzeug 301), nazywany również Schwerer Ladungsträger Borgward B IV ("ciężki nosiciel ładunków...") – niemiecki ciężki nosiciel ładunków wybuchowych, które mogły być detonowane zdalnie[1]. Używany w czasie II Wojny Światowej.

W Wehrmachcie używane były trzy typy nosicieli ładunków wybuchowych: lekki Ladungsträger Goliath (Sd.Kfz. 302/303a/303b), średni Ladungsträger Springer (Sd.Kfz. 304) oraz ciężki Ladungsträger Borgward B IV (Sd.Kfz. 301). Jedynie Borgward umożliwiał przewiezienie ładunku, jego posadowienie i wycofanie pojazdu przed detonacją – pozostałe dwa typy ulegały zniszczeniu[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W czasie inwazji na Francję w 1940 Niemcy opracowali nową metodę niszczenia bunkrów przy pomocy zmodyfikowanych czołgów PzKpfw. I Ausf. B, które mogły umieszczać ładunki wybuchowe bez straty nosiciela. 10 zmodyfikowanych czołgów użyto w 1 Dywizji Pancernej w 3 kompanii pionierów. Pomysł ten zaowocował zamówieniem na pojazdy specjalnego przeznaczenia dla Wehrmachtu.

W październiku 1941 roku zdecydowano na zbudowanie pojazdów B IV SdKfz. 301 na bazie B III VK 302 oraz Leichter Ladungsträger Goliath SdKfz. 302 ("lekki nosiciel ładunków...") na bazie B I i B II. Poprzednik B IV nie sprawdził się jako zdalnie sterowany wykrywacz min ani jako ciągnik amunicyjny[1].

W kwietniu 1942 wyprodukowano pierwsze testowe 12 sztuk, a produkcja seryjna rozpoczęła się w maju 1942. Do czerwca 1943 zbudowano ok. 600 pojazdów Borgward IV Ausf. A ("wersja A"), ponadto 260 egzemplarzy Ausf. B ("wersja B") do listopada 1943 oraz 305 egzemplarzy Ausf. C pomiędzy grudniem 1943 a wrześniem 1944. Wersja Ausf. B różniła się od A masą zwiększoną o 400 kg, przesuniętą anteną i zmodyfikowanym sprzętem radiowym. Wersja Ausf. C miała masę 4,85 t, długość 4,1 m, 1,83 m szerokości i 1,25 m wysokości, jednocześnie wyposażona była w cieńszy pancerz i nowy rodzaj gąsienic. W wersji C zmieniono także silnik na mocniejszy (o mocy 78 KM), a siedzenie kierowcy przesunięto z lewej strony na prawą. Około 56 sztuk pojazdu Borgward IV przebudowano na niszczyciel czołgów Panzerjäger Wanze uzbrojony w działo 8,8 cm Panzerbüchsen 54 w końcowym etapie wojny[1]. Co najmniej jeden Borgward IV Ausf. B został przebudowany i testowano go jako pojazd pływający, w 1943 zaś inny egzemplarz wyposażono w kamerę telewizyjną.

Zastosowanie bojowe[edytuj | edytuj kod]

Pojazdy tego typu używane były przeciwko powstańcom w powstaniu warszawskim. 13 sierpnia 1944 roku eksplodował pojazd tego typu z 302. batalionu pancernego (Panzer Abteilung (FKL) 302). Został on zdobyty przez powstańców podczas odpierania ataku Niemców na barykadę na Podwalu. W wybuchu zginęło co najmniej dwieście osób, zarówno powstańców i ludności cywilnej, a drugie tyle odniosło rany[2][3]. Pamiątką po tej tragedii jest m.in. fragment gąsienicy wmurowanej w ścianę Katedry Św. Jana opatrzony błędnym podpisem "Gąsienica niemieckiego czołgu-miny «Goliat», który podczas Powstania Warszawskiego w 1944 r. zburzył część murów Katedry"[4].

W kwietniu 2010 jeden z zachowanych egzemplarzy tego pojazdu znaleziono w Wiedniu w czasie wykonywania wykopu pod nową stację kolejową; został on przekazany do wiedeńskiego Muzeum Historii Wojskowości Heeresgeschichtlichen Museum[5].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Thorleif Olsson: Borgward IV - SdKfz. 301 (ang.). Achtung Panzer!. [dostęp 2010-04-16].
  2. "Ciała zbierali do kubła". TVN Warszawa, 2009-08-13. [dostęp 2010-04-16].
  3. Tomasz Urzykowski: Rocznica wybuchu na Kilińskiego. Gazeta.pl Warszawa, 12 sierpnia 2005. [dostęp 24 marca 2010].
  4. Mariusz Komacki. Tak zwany czołg pułapka. „Rzeczpospolita”, 2003-08-01. 
  5. WWII tank found during Vienna excavation work. „Austrian Times”, 2010-04-02 (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alexander Lüdeke, Waffentechnik im Zweiten Weltkrieg, Parragon Books, Bath/Köln,, ISBN 978-1-4054-8584-5
  • Markus Jaugitz, Die deutsche Fernlenktruppe 1940–1943. w: Waffen-Arsenal Special Band 10, 1994, Podzun-Pallas-Verlag, ISBN 3-7909-0502-X
  • Markus Jaugitz: Die deutsche Fernlenktruppe 1943–1945. w: Waffen-Arsenal Special Band 12, 1995, Podzun-Pallas-Verlag, ISBN 3-7909-0529-1