Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej
| Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej |
|
| Lider | Aleksander Kwaśniewski (1990–1995), Józef Oleksy (1995–1997), Leszek Miller (1997–1999) |
| Data założenia | 28 stycznia 1990 |
| Data rozwiązania | 15 kwietnia 1999 |
| Adres siedziby | ul. Rozbrat 44a, 00-419 Warszawa |
| Ideologia polityczna | socjaldemokracja |
| Deklarowane poglądy gospodarcze |
państwo opiekuńcze |
| Liczba członków | ok. 60 tys. |
| Członkostwo międzynarodowe |
Międzynarodówka Socjalistyczna |
| Młodzieżówka | Frakcja Młodych SdRP[1] |
| Barwy | czerwony |
Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej (SdRP) – polska partia polityczna wywodząca się z Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, istniejąca w latach 1990–1999. Od 1991 wchodząca w skład koalicji Sojusz Lewicy Demokratycznej, przekształconej w 1999 w jednolitą partię o tej samej nazwie. W okresie 1993–1997 współtworzyła koalicję rządową z Polskim Stronnictwem Ludowym. Premierami z ramienia ugrupowania byli Józef Oleksy (1995–1996) i bezpartyjny Włodzimierz Cimoszewicz (1996–1997). W 1995 kandydat partii Aleksander Kwaśniewski wygrał wybory prezydenckie[2]. Przewodniczącymi SdRP byli kolejno: Aleksander Kwaśniewski, Józef Oleksy i Leszek Miller.
Spis treści |
[edytuj] Historia partii
Partia powstała 28 stycznia 1990 po samorozwiązaniu PZPR w 1990 na jej ostatnim zjeździe (26–27 stycznia)[2]. Została zarejestrowana 23 sierpnia 1990[2]. Skupiała tzw. centrowy nurt dawnych członków PZPR oraz szereg organizacji związkowych (OPZZ i inne federacje), emeryckich, kombatanckich, środowiskowych, i wyznaniowych (Unia Chrześcijańsko-Społeczna "Akcja Ekumeniczna" Kazimierza Morawskiego). Nie weszli do niej z jednej strony przedstawiciele tzw. betonu partyjnego, z drugiej strony opuścili ją politycy bardziej krytycznie nastawieni do PRL (Tomasz Nałęcz, Wiesława Ziółkowska, Tadeusz Fiszbach). SdRP przejęła majątek PZPR. Przewodniczącym rady naczelnej ugrupowania został Aleksander Kwaśniewski, a sekretarzem generalnym Leszek Miller.
SdRP weszła 16 lipca 1991 w skład koalicji partii i ugrupowań lewicowych Sojusz Lewicy Demokratycznej (SLD). W pierwszych wolnych wyborach z 28 października 1991 koalicja SLD uzyskała 12% głosów (drugie miejsce po UD i 60 mandatów poselskich i 4 senatorskie[3]), jednak nie otrzymała miejsca w Prezydium Sejmu, ani komisji). SdRP zdecydowanie sprzeciwiała się działalności rządu Jana Olszewskiego. Do gabinetu Hanny Suchockiej miała stosunek bardziej zniuansowany, popierała jego niektóre inicjatywy (np. Program Powszechnej Prywatyzacji). W maju 1993 poparła jednak wniosek "Solidarności" o udzielenie mu wotum nieufności, co otworzyło drogę do nowych wyborów.
Po drugim kongresie partii, który odbył się 19 marca 1993, przewodnictwo utrzymał Aleksander Kwaśniewski, a wiceprzewodniczącymi zostali Leszek Miller, Józef Oleksy i Izabella Sierakowska.
W 19 września 1993 koalicja SLD wygrała wybory parlamentarne z ponad 20% wynikiem uzyskując 171 mandatów poselskich i 38 senatorskich[4]. Na stanowisko premiera ugrupowanie nie mogło liczyć, stąd też poparło na tym stanowisku Waldemara Pawlaka z Polskiego Stronnictwa Ludowego, z którym zawarło koalicję[2]. W 1995 SLD zgłosił kandydaturę swojego lidera Aleksandra Kwaśniewskiego na prezydenta[2]. W listopadzie 1995 zmierzył się on w drugiej turze wyborów z Lechem Wałęsą. Nieznacznie wygrał głosowanie i w grudniu 1995 rozpoczął urzędowanie. Tymczasem SLD popierał rząd Józefa Oleksego, który w marcu 1995 zastąpił na tym stanowisku Waldemara Pawlaka.
Po wyborze Aleksandra Kwaśniewskiego na prezydenta w 1995 Józef Oleksy objął 28 stycznia 1996 stanowisko przewodniczącego partii[2]. Na skutek tzw. afery Olina Józef Oleksy zrezygnował z funkcji prezesa Rady Ministrów. Stanowisko to objął inny polityk SLD Włodzimierz Cimoszewicz. Postanowiono przedłużyć koalicję z PSL. W okresie urzędowania Włodzimierza Cimoszewicza SLD zaczął pracować nad reformami. Wielu z proponowanych zmian sprzeciwiało się PSL, stąd też np. zaniechano reformy szkolnictwa i administracji. Uchwalono natomiast ustawę o ochronie zdrowia oraz reformę centrum administracyjnego rządu. Inercji w polityce reform towarzyszyły w owym okresie ostre spory światopoglądowe, dotyczące szczególnie zawartego przez rząd Hanny Suchockiej konkordatu, któremu to dokumentowi SLD się sprzeciwiał. Duże kontrowersje wzbudziła też uchwalona głosami SLD i Unii Pracy liberalna ustawa aborcyjna, której zgodność z konstytucją zakwestionował Trybunał Konstytucyjny. Podobne emocje budziła poruszana przez ministra Jerzego Wiatra kwestia wychowania seksualnego w szkołach oraz proponowana likwidacja ocen z religii na świadectwach szkolnych.
W wyborach z 21 września 1997 SLD wyprzedziła Akcja Wyborcza Solidarność, choć lewica zdobyła 700 tysięcy głosów więcej w porównaniu z wyborami z 1993[2]. Na skutek jednak niskiego wyniku PSL niemożliwa stała się kontynuacja dotychczasowej koalicji. Zainteresowania aliansem z SLD nie wykazała też Unia Wolności. W tej sytuacji ugrupowanie musiało przejść do opozycji. Na kongresie SdRP w grudniu 1997 Józefa Oleksego na stanowisku przewodniczącego zastąpił Leszek Miller. W czerwcu 1999 w wyniku przekształcenia SLD w jednolitą partię Socjaldemokracja RP samorozwiązała się[1].
Organem prasowym SdRP była "Trybuna".
[edytuj] Poparcie
| Wybory | Poparcie | Zmiana punktów procentowych | Mandaty (Sejm) | Zmiana | Mandaty (Senat) | Zmiana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1991 | 11,91% | - | 60 | - | 4 | - |
| 1993 | 20,41% |  8,50 |
171 | 111 |
37 | 33 |
| 1997 | 27,13% | 6,72 |
164 |  7 |
28 | 9 |
| Wybory | Kandydat | Głosowanie | Poparcie | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
|
|
Włodzimierz Cimoszewicz | I tura | 9,21% | Kandydat nie przeszedł do II tury |
|
|
Aleksander Kwaśniewski | I tura | 35,11% | Przejście do II tury |
| II tura | 51,72% | Wygrana z Lechem Wałęsą |
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Krystyna Paszkiewicz: Partie i koalicje polityczne III Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2004, s. 161. ISBN 83-229-2493-3.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Krystyna Paszkiewicz: Partie i koalicje polityczne III Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2004, s. 160. ISBN 83-229-2493-3.
- ↑ Krystyna Paszkiewicz: Partie i koalicje polityczne III Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2004, s. 158. ISBN 83-229-2493-3.
- ↑ Krystyna Paszkiewicz: Partie i koalicje polityczne III Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2004, s. 159. ISBN 83-229-2493-3.
