Seattle

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Seattle - wódz indiański.
Seattle
Siedziba hrabstwa
Panorama miasta
Zgodnie ze wskazówką zegara: Centrum Seattle z północy, Seattle City Hall, Central Library, Mount Rainer, Space Needle, Qwest Field, Główna Kwatera Starbucks
Przydomek: The Emerald City, Seatown, Rain City, Jet City, Gateway to Alaska, Gateway to The Pacific, Queen City
Państwo  Stany Zjednoczone
Stan  Waszyngton
Hrabstwo King
Mieszkaniec Seattleite
Założono 1851
Prawa miejskie 1869
Zarządzający Burmistrz
Michael McGinn
Powierzchnia
• całkowita
• lądowa
• wód

369,2 km²
217,2 km²
158,0 km²
Wysokość n.p.m. 0–158 m
Ludność (2010)
• miasto
• gęstość
• aglomeracja

608 660
2 842,1 os./km²
3 407 848
Kod pocztowy
Nr kierunkowy 206
Kod FIPS 53-63000
GNIS ID 1512650
Strefa czasowa
Czas letni
UTC-08:00
UTC-07:00
Miasta partnerskie
Położenie na mapie Waszyngtonu
Mapa lokalizacyjna Waszyngtonu
Seattle
Seattle
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
Mapa lokalizacyjna Stanów Zjednoczonych
Seattle
Seattle
Ziemia 47°36′35″N 122°19′59″W/47,609722 -122,333056Na mapach: 47°36′35″N 122°19′59″W/47,609722 -122,333056
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal icon.svg Stany Zjednoczone
Panorama centrum o zmierzchu, z nitkami autostrady I-5 wijącymi się przez miasto

Seattle – miasto w stanie Waszyngton. Leży pomiędzy Zatoką Puget a jeziorem Waszyngtona z ujściem na Pacyfik, prawie 108 mil (174 km) na południe od granicy z Kanadą.

Miasto jest siedzibą hrabstwa King. Jest również ważnym morskim i lotniczym portem towarowym i osobowym w handlu z Azją[potrzebne źródło]. Zespół miejski Seattle-Everett-Tacoma liczy ponad 3,3 mln mieszkańców.

Dane ogólne[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miasta pochodzi od zniekształcenia imienia Si'ahl, wodza okolicznych plemion Duwamish i Suquamish, zwanego częściej Chief Seattle (Wódz Seattle). Oficjalnie nazywane jest również "Szmaragdowym Miastem" (ang. Emerald City). Osada europejskich osadników powstała około 1851[1].

W czerwcu 1889 centrum miasta uległo pożarowi nazwanemu The Great Seattle Fire. Odbudowane miasto stało się jeszcze świetniejsze, ale położone na terenach bagiennych nowe budynki, cięższe od wcześniejszych drewnianych, zaczęły się zapadać. Kiedy po latach budowano drogi i chodniki, przy utwardzaniu gruntu okazało się, że nowe aleje i ulice będą musiały znajdować się na wysokości pierwszych pięter. Tak właśnie w Seattle powstały charakterystyczne piwnice. Spacerując obecnie po centrum Seattle, przechodzień znajdzie się często na zewnątrz na poziomie drugiego piętra. Żaden z budynków Seattle pierwotnie nie posiadał piwnic. Jeszcze do dziś w "piwnicach" istnieją dawne witryny sklepów i widoczne są okna instytucji i mieszkań. Podobne zjawisko osiadania budynków spotkać można w niewielu miejscach na świecie. Innym poza Seattle przykładem jest Irkuck, jednak tam za zjawisko odpowiada wieczna zmarzlina.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według spisu z 2000, miasto zamieszkane było przez 563 374 osoby, które tworzyły 258 499 gospodarstw domowych oraz 113 400 rodzin. 67,1% ludności miasta należy do białej rasy, 16,6% to Azjaci, 9,7% to Afroamerykanie, 2,38% ludność innych ras, 1,00% rdzenni Amerykanie, 4,46% ludność wywodząca się z dwóch lub większej liczby ras, 1,50% mieszkańcy wysp Pacyfiku, 6,3% to Hiszpanie lub Latynosi[2]. W ostatnich dekadach w Seattle nastąpił gwałtowny wzrost legalnej i nielegalnej imigracji. Latynosi to najszybciej powiększająca się grupa etniczna w stanie Waszyngton, w samych latach 2000–2002 ich liczba zwiększyła się o 10%.

2,2% mieszkańców deklaruje pochodzenie polskie.

Seattle znajduje się na 2. miejscu w rankingu 50 miast USA o największym odsetku osób o orientacji homoseksualnej. W Seattle 12,9% osób deklaruje taką orientację[3].

Średni roczny dochód w mieście na gospodarstwo domowe wynosi 45 736 USD, a średni roczny dochód na rodzinę to 62 795 USD. Średni dochód mężczyzny to 40 929 USD, kobiety 35 134 USD. Średni roczny dochód na osobę wynosi 30 306 USD. 6,9% rodzin i 11,8% populacji miasta żyje poniżej minimum socjalnego, z czego 13,8% to osoby poniżej 18 lat, a 10,2% to osoby powyżej 65. roku życia.

Szacuje się że 1,25% mieszkańców Seattle jest bezdomnych, z czego 14% to dzieci i „młodzi dorośli”.

W 2005 magazyn Men's Fitness okrzyknął Seattle miastem o najniższym wskaźniku otyłości w USA.

Zmiany liczby ludności Seattle

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Ważne budynki[edytuj | edytuj kod]

  • Columbia Center – najwyższy budynek w Seattle
  • Space Needle – wysoka wieża widokowa i maszt telewizyjny, główny symbol Seattle
  • Smith Tower – najstarszy drapacz chmur w mieście. Był najwyższym budynkiem na całym zachodnim wybrzeżu od czasu jego wybudowania w 1914 aż do 1962, kiedy najwyższym budynkiem stała się wieża Space Needle.
  • 1201 Third Avenue – drugi co do wysokości wysokościowiec w Seattle, w którym do 2008 znajdowała się siedziba największego upadłego banku w historii świata, w kryzysie finansowym 2007/2008, hipoteczno-oszczędnościowego banku Washington Mutual Inc. (WaMu).

Transport[edytuj | edytuj kod]

Od wielu lat Seattle jest głównym przesiadkowym centrum żeglugi promowej Washington State Ferries na wodach Puget Sound.

Czasy w których w Seattle dominowała tradycyjna kolej i tramwaje odchodzą w zapomnienie. Te formy transportu zastępowane są przez dobrze rozwiniętą sieć autobusową i nowe nitki szybkiej kolei miejskiej, Light Rail. Poza tym w Seattle, tak jak w każdym mieście północno-zachodniego USA, dominuje prywatny transport samochodowy. Główne autostrady w mieście to:

Transport publiczny[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze tramwaje pojawiły się w 1889. Pojawienie się pierwszych sieci tramwajowych spowodowało, że pociągi powoli odchodziły w zapomnienie. Tradycyjne połączenie kolejowe Tacoma-Seattle zostało zamknięte w 1929, a Everett-Seattle w 1939. Zostały one zastąpione masowo rozwidlonym, rozwiniętym systemem autostrad międzystanowych i stanowych.

Wkrótce po tym linie tramwajowe również uległy redukcji. Większość z nich musiała zostać usunięta aby na ich miejsce wybudować nowe lub rozbudować już istniejące drogi i autostrady. W 1941 na szyny wyjechał ostatni tramwaj. Na ulicach pojawiły się autobusy i trolejbusy, które dowoziły ludzi w każdy zakątek miasta oraz poza nie.

Drugim typem transportu publicznego były autobusy miejskiego przedsiębiorstwa komunikacyjnego Sound Transit: ekspresowe linie łączące przedmieścia ze ścisłym centrum, czyli Downtown. 18 września 2000 przedsiębiorstwo to uruchomiło nowe połączenia kolejowe pomiędzy Seattle i Tacomą na południu, oraz Seattle i Everett na północy, oraz innymi północnymi i południowymi przedmieściami. Sound Transit rozpoczął w 2003 budowę nowego połączenia: Central Link Light Rail, które połączyło ścisłe centrum miasta (Downtown Seattle) z międzynarodowym przesiadkowym portem lotniczym Seattle-Tacoma.

System Light Rail (czyli szybkiego tramwaju) połączy także Downtown z kampusem głównym University of Washington, centrum handlowym Northgate Mall na północy, ważnymi komercyjnie i w skali miejscowego zatrudnienia przedmieściami Bellevue, Redmond na wschodzie, oraz Federal Way i Des Moines

Najbardziej unikatowym w USA środkiem transportu w Seattle jest największa sieć promów w tym kraju, oraz trzecia co do wielkości na świecie, łącząca Seattle z Bainbridge Island, Vashon Island, Puget Sound, oraz Bremerton i Southworth na Kitsap Penisula.

Osobno powstała w Seattle w 1962 kolej jednoszynowa (monorail) działa do dziś, łącząc punkty w ścisłym centrum Seattle. Używają jej najczęściej turyści oraz osoby dojeżdżające do pracy z północy.

Lotniska[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowym lotniskiem dla całego regionu jest port lotniczy Seattle-Tacoma, zwany także Sea-Tac. Utrzymuje on wiele połączeń z Europą i Wschodnią Azją, oraz rutynowy komplet połączeń w gęstej siatce lotniczej samych USA.

Szpitale[edytuj | edytuj kod]

Większość szpitali w Seattle znajduje się w dzielnicy First Hill oraz w jej okolicach. Znajdują się tam Harborview Medical Center, Swedish Medical Center, Providence Medical Center oraz Virginia Mason Medical Center. Tak duża ilość szpitali w pobliżu siebie spowodowała nazwanie pobliskich dzielnic Pill Hill oraz Hospital Hill.

Znajdujący się w dzielnicy Laurelhurst szpital Children's Hospital and Regional Medical Center jest pediatrycznym centrum, które obsługuje stany Waszyngton, Alaska, Montana i Idaho. Instytut Fred Hutchinson Cancer Research Center współpracuje z odziałem medycznym Uniwersytetu Waszyngtona, którego studenci odbywają praktyki na terenie tego instytutu.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Seattle było przez wiele lat główną siedzibą konglomeratu lotniczo-aeronautycznego Boeing (założonego w 1916), który jednak przeniósł się w 2001 do Chicago z powodu ulg podatkowych i lepszego klimatu handlowego, pozostawiając w pobliżu m.in. siedzibę sekcji samolotów cywilnych oraz kilka wielkich zakładów produkcyjnych. Konglomerat oprogramowania Microsoft ma siedzibę na rozległym kampusie w przedmieściu Redmond.

W 1999 miasto gościło szczyt Światowej Organizacji Handlu (WTO), będąc świadkiem głośnych protestów antyglobalistów.

W Seattle narodziły się znane obecnie na całym świecie firmy takie jak Nordstrom, UPC, Starbucks Coffee czy Amazon.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

W Seattle urodził się Jimi Hendrix. W Seattle młodzieńcze lata spędził znany muzyk Quincy Jones. Stąd także pochodzi Duff McKagan, basista Guns N' Roses i Velvet Revolver. Stąd pochodzi też znany raper Ben Haggerty znany jako Macklemore.

Rozwój ruchu muzycznego 'grunge' z późnych lat 80. i wczesnych 90. XX wieku skupiał się głównie w tym mieście, stąd też grunge jest zwany także "Seattle Sound" (co po polsku można przetłumaczyć na "brzmienie Seattle"). Tu powstały takie zespoły jak Nirvana, Soundgarden, Alice in Chains, Mudhoney, Mother Love Bone i dziesiątki innych kapel z tego nurtu; swoje korzenie miał tu też Pearl Jam (powstały po rozpadzie Mother Love Bone z wokalistą pochodzącym z Evanston, Eddiem Vedderem).

To także miasto rodzinne heavymetalowego zespołu Queensrÿche.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Wyznanie rzymskokatolickie[edytuj | edytuj kod]

Seattle w filmach[edytuj | edytuj kod]

W Seattle rozgrywa się akcja filmów: Bezsenność w Seattle, The Ring, Bitwa w Seattle, Zakochana złośnica, No retreat, no surrender, Teoria Chaosu, Singles (reż. Cameron Crowe, 1992) oraz (częściowo) Zmierzch i Krąg, a także seriali: Cień anioła, Chirurdzy, Frasier, Kyle XY, Żniwiarz, 4400 oraz iCarly, Człowiek Widmo i The Killing. Z Seattle pochodzi główny bohater Gier wojennych i rozpoczyna się tam akcja filmu.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Obecnie w mieście mają swą siedzibę następujące kluby lig zawodowych: Seattle Sounders FC (piłka nożna, MLS), Seattle Seahawks (futbol amerykański, NFL), Seattle Mariners (baseball, MLB), Seattle Thunderbirds (hokej na lodzie, WHL), Seattle Storm (koszykówka kobiet, WNBA). Tytuły mistrzowskie mają dwie drużyny Seattle Seahawks zdobyty 2 lutego 2014 podczas Super Bowl XLVIII oraz drużyna Seattle Storm, który wywalczyła w 2004 r.

W latach 1967–2008 siedzibę miał tu klub koszykarski ligi NBA Seattle SuperSonics, mistrz w sezonie 1978/1979.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. World of Discovery. Great cities, AA Publishing, Basingstoke 2008, ISBN 978-0-7495-4982-4, s.126
  2. Szacunkowe dane dotyczące pochodzenia Według amerykańskiego instytutu demograficznego
  3. Gazeta Seattle Times szacuje populację LGBT na 12,9%, dane z 16 listopada 2006

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]