Sejm Repninowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Sejm "Repninowski"sejm skonfederowany, zawiązany pod węzłem konfederacji radomskiej, zajął się rewizją reform dokonanych przez sejm konwokacyjny w 1764.

Poseł rosyjski Nikołaj Repnin polecił oddziałom wojsk rosyjskich Piotra Kreczetnikowa otoczyć miejsca obrad sejmików, tak by wybrani zostali kandydaci wskazani przez Rosjan, wyposażeni w instrukcje poselskie domagające się zawarcia traktatu gwarancyjnego z Rosją, równouprawnienia innowierców i przywrócenia swobód szlacheckich[1].Konfederacja radomska podjęła uchwałę uznającą wojska rosyjskie stacjonujące w Rzeczypospolitej za posiłkowe i prawdziwie Narodowi pomocne[2]. Na sejmikach w Proszowicach i Oświęcimiu przedstawiciel rosyjski Osip Igelström kupował głosy drobnej szlachty. [3]

Odbył się w latach 1767-1768 w Warszawie jako sejm delegacyjny, w asyście oddziałów wojsk rosyjskich, które otoczyły miasto[4]. Pierwsza sesja miała miejsce 5 października 1767[5]. Po bezprecedensowym porwaniu przez Nikołaja Repnina przywódców konfederacji radomskiej: biskupa krakowskiego Kajetana Sołtyka, biskupa kijowskiego Józefa Andrzeja Załuskiego, hetmana polnego koronnego Wacława Rzewuskiego i jego syna Seweryna (przebywali na zesłaniu w Kałudze przez 5 lat) - sterroryzowany sejm doprowadził do równouprawnienia dysydentów.

Sejm wyłonił 71 osobową delegację, której udzielił pełnomocnictw do pertraktowania z posłem rosyjskim. W rzeczywistości lista jej członków była uprzednio przygotowana w kancelarii Nikołaja Repnina, który przejął kontrolę nad negocjacjami[6].

26 lutego 1768 uchwalono na nim prawa kardynalne, potwierdzające dotychczasowe przywileje ustrojowe szlachty w Rzeczypospolitej. Sejm wprowadził też pewne reformy: szlachcic za zabójstwo chłopa miał być karany nie grzywną zwaną główszczyzną, jak dotychczas, lecz „utratą własnej głowy swojej",[7] zniesiono liberum veto na sejmikach szlacheckich, ograniczono je w Sejmie do materii status, uruchomiono mennicę, zgłoszono zamiar równouprawnienia innowierców i ograniczenia przywilejów kleru.

Gwarantką tych postanowień została cesarzowa Rosji Katarzyna II i od tego czasu Rzeczpospolita stała się de iure protektoratem Rosji.

Protest Józefa Wybickiego przeciw wszystkim aktom tego sejmu, uznawany jest za jedną z ostatnich pozytywnych prób zastosowania liberum veto.[8]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Aleksander Kraushar, Książę Repnin i Polska, Warszawa 1900 t. I , s. 319-322.
  2. Aleksander Kraushar, Książę Repnin i Polska, Warszawa 1900 t. I , s. 367.
  3. Dmitrij Iłowajski, Sejm grodzieński roku 1793, Warszawa 1871, s. 88.
  4. Aleksander Kraushar, Książę Repnin i Polska, Warszawa 1900 t. II , s. 57-58.
  5. Stanisław Lubomirski, Pod władzą księcia Repnina, Warszawa 1971, s. 129.
  6. Aleksander Kraushar, Książę Repnin i Polska, Warszawa 1900 t. II, s. 116-123.
  7. Było to rozszerzeniem na cały obszar Rzeczypospolitej artykułu 1 rozdziału 12 Statutu Litewskiego z 1588 [1]
  8. Historia sejmu polskiego, praca zbiorowa pod redakcją Jerzego Michalskiego. Tom I do schyłku szlacheckiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1984, s. 374.