Sekwencja (pieśń)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Sekwencja – w chrześcijaństwie rodzaj religijnej kompozycji wokalnej zbliżonej do hymnu, popularnej w średniowieczu. Wykonuje się ją unisono, zaś jej tekst, niepochodzący z Biblii, układano po łacinie. Wykonywana była po Alleluja (Aklamacji przed Ewangelią).

Cechą charakterystyczną budowy sekwencji jest sukcesywne powtarzanie melodii kolejnych wersów. W praktyce najczęściej po dwa kolejne wersy miały taką samą melodię.

Historia sekwencji[edytuj | edytuj kod]

Mimo licznych badań, dokładna geneza sekwencji pozostaje niejasna. Wynalezienie sekwencji przypisuje się najczęściej Notkerowi Balbulusowi (ok. 840-912), mnichowi z opactwa w Sankt Gallen. Jedna z teorii wywodzi sekwencje z opatrywania tekstem melizmatów Alleluja. Solista wykonywał tekst na tle chóru, który śpiewał wokalizę ostatniego "a" ze słowa Alleluja. Rozwój sekwencji nastąpił od IX do XVI wieku, w dwóch okresach:

  • IX-XI wiek, w zakonach benedyktyńskich Francji i Szwajcarii
  • XII-XVI wiek, główny ośrodek w Paryżu, doskonalsze formy

Dziś znanych jest około 5 tysięcy tekstów sekwencji. Najstarsze polskie sekwencje, spośród około 150 zachowanych (tekstów) łączą się z kultem Św. Wojciecha i pochodzą z XI wieku (16 przykładów sekwencji ku jego czci, m.in.: Hac festa die). Kolejne tworzone były z okazji kanonizacji Św. Stanisława (1253) – 12 sekwencji, Św. Jadwigi (1267) – 7 utworów. Z muzycznego punktu widzenia, polskie sekwencje w większości przypadków były oparte na znanych melodiach, powszechnie używanych, bądź twórczo dostosowanych. Niektóre opracowano wielogłosowo. Głównymi ośrodkami twórczości był Kraków, Gniezno, Poznań i Śląsk.

Forma nadzwyczajna rytu rzymskiego[edytuj | edytuj kod]

Zreformowany Mszał Piusa V z 1570 roku, na mocy Soboru Trydenckiego pozostawił 4 sekwencje:

Do tego zestawu dołączona została w 1727 roku

Forma zwyczajna rytu rzymskiego[edytuj | edytuj kod]

Po Soborze Watykańskim II w liturgii kościoła katolickiego, sekwencję wykonuje się obowiązkowo podczas dwóch uroczystości w roku: w Niedzielę Zmartwychwstania (Victimae Paschali Laudes) oraz w Uroczystość Zesłania Ducha Świętego. (Veni Sancte Spiritus). Dopuszcza się wykonanie Ad libitum sekwencji Victimae Paschali Laudes w Oktawie Wielkiej Nocy, Lauda Sion Salvatorem w "Boże Ciało" (w całości, bądź od słów Ecce Panis) oraz Stabat Mater (całą lub od słów Sancte Mater, istud agas)[6]

Została przeniesiona przed Aklamację przed Ewangelią. Co prawda Ogólne Wprowadzenie do Mszału Rzymskiego z 2000 roku przywróciło ją na pierwotne miejsce – po Alleluja, zmiana jednak przetrwała jedynie do publikacji nowego wydania w 2002. W Polsce Sekwencje wykonuje się najczęściej w polskim przekładzie.

W czasie wykonywania sekwencji obowiązuje postawa siedząca[7].

Przypisy

  1. J. Pikulik. Sekwencje Polskie w: Musica Medii Aevi. T. 4. Kraków 1973. s. 70.
  2. J. Pikulik. Sekwencje Polskie w: Musica Medii Aevi. T. 4. Kraków 1973. s. 66.
  3. J. Pikulik. Sekwencje Polskie w: Musica Medii Aevi. T. 4. Kraków 1973. s. 65.
  4. ks. Jan Wierusz-Kowalski, Liturgika, Warszawa 1956, str. 327
  5. W. Apel. Gregorian Chant. Bloomington 1958.
  6. Ordo lectionum missae.
  7. artykuł ks. D. Ostrowski w: "Anamnesis" (nr 72, str. 99)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]