Semiotyka (językoznawstwo)
 |
Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: to powinno być hasło omawiające pewien dział językoznawstwa. Należy (chociaż to oczywiście bywa płynne) odgraniczyć semiotykę językoznawczą od semiologii jako pewnej o wiele szerszej tradycji intelektualnej i od semiotyki logicznej - np. problematyka mitu powinna być w ogóle stąd wycięta, co najwyżej krótko wspomniana. W odp. hasłach semiologia (tradycja intelektualna) i semiotyka (logika) jest to już zrobione, jakby to powiedzieć, schludniej. W ogóle artykuł jest bardzo chaotyczny. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
Semiotyka (od greckiego semeiotikòs, czyli dotyczący znaku) albo semiologia, zwana jest także ogólną teorią znaków. Ogólna, formalna czyli logiczna teoria języka rozumianego jako system znakowy, zajmująca się językiem w aspekcie jego racjonalności i sprawności w aktach poznania i komunikowania.
Termin semiotyka wprowadził w "Rozważaniach dotyczących rozumu ludzkiego" John Locke, semiotyką zajmował się wybitny amerykański filozof i logik Charles Sanders Peirce. Termin semiologia wprowadził Ferdinand de Saussure, mniej więcej w tym samym czasie, w którym tworzył Peirce. Inni znani lingwiści zajmujący się ogólną teorią znaku to Éric Buyssens, Georges Mounin, Roland Barthes, Umberto Eco, Rudolf Carnap.
Semiotyka opiera się na trzech filarach:
- Znak
- utworzony przez człowieka i odbierany przez jego zmysły np. słowo (napisane, wypowiedziane).
- Kod
- system znaków np. taniec.
- Kultura
- struktura, w której zanurzone są znaki i kody.
Według definicji de Saussure'a znak zbudowany jest z dwóch elementów: znaczącego i znaczonego. Pierwszy to jego fizyczna reprezentacja np. obraz, słowo, fotografia, znak drogowy, a drugi to pojęcie z nim powiązane. Francuski teoretyk semiologii, Roland Barthes opracował model, który uwidocznił wpływ znaków i kodów na postrzeganie i interpretowanie rzeczywistości przez jednostki. Jego model opisuje dwa porządki funkcjonowania przekazu. W pierwszym (rzeczywistość i znak) znajdują się fizyczna reprezentacja znaku i jego element znaczony, w drugim zaś, osadzonym w kulturze, konotacja i mit. Mit nie oznacza tutaj nieprawdziwej historii, tylko skomplikowane konstrukty tłumaczące i naturalizujące w danych kulturach pewne aspekty rzeczywistości np. mit kobiety - opiekunki ogniska domowego.
Semiotyka dzieli się na trzy dziedziny: semantykę, syntaktykę i pragmatykę. Podział ten został wprowadzony w roku 1938 przez Charlesa W. Morrisa w pracy Podstawy teorii znaków (Foundations of the Theory of Signs). Semiotykę nazywa się też semantyką w szerszym sensie (w sensie węższym semantyka jest to teoria znaczenia lub teoria oznaczania) lub semiologią, chociaż ten ostatni termin używany jest nieraz w innych znaczeniach, na przykład Krystewa.
Zobacz też [edytuj]
- Biosemiotyka
- Semioza — oznacza jednakowe rozumienie symboli przez grupę społeczną
- Polisemia — różnorodne, wielorakie, indywidualne rozumienie symboli przez grupę społeczną.
- Zoosemiotyka – nauka o sygnałach w świecie zwierząt, wyłoniona z etologii i semiotyki.
