Sepulka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy tworów wymyślonych przez Stanisława Lema. Zobacz też: sepulkowate.

Sepulki – twory wymyślone przez Stanisława Lema. Po raz pierwszy wspomniane w Podróży czternastej Dzienników gwiazdowych. Ponownie można się na nie natknąć w powieści science-fiction tego autora – Wizja lokalna.

Sepulki u Lema[edytuj | edytuj kod]

Wiadomo, że służą do sepulenia i odgrywają wielką rolę w cywilizacji Ardrytów: odniesienia do nich pojawiają się nagminnie w sztuce i reklamie. Ijonowi Tichemu nie udało się ustalić szczegółów, gdyż sepulki są tematem tabu – sama rozmowa o nich jest traktowana jako wielki nietakt. Z pozoru może się wydawać, że sepulki mają związek ze sferą erotyczną (wielkie oburzenie wywoływały próby ich zakupu czy użycia przez Ijona Tichego, jako osobę samotną), jednak zaprzeczają temu sami Ardryci[1][2].

Według Lema sepulki są bardzo podobne do murkwi, a kolorystycznie trochę przypominają pćmy łagodne. Ich funkcja użytkowa jest oczywiście inna[3].

Sepulki w Encyklopedii Kosmicznej[edytuj | edytuj kod]

Nic niemówiąca definicja sepulek zawarta była w Encyklopedii Kosmicznej prof. Tarantogi, którą pożyczył od niego Ijon Tichy.

Sepulka – l.mn. sepulki, odgrywający doniosłą rolę element cywilizacji Ardrytów (ob.) z planety Enteropii (ob.). Ob. sepulkaria.

Sepulkaria – l.poj. sepulkarium, obiekty służące do sepulenia (ob.).

Sepulenieczynność Ardrytów (ob.) z planety Enteropii (ob.). Ob. sepulki.

Stanisław Lem, Dzienniki gwiazdowe – Podróż czternasta

Jednak w powieści Wizja lokalna okazuje się, że Encyklopedia Kosmiczna to oszustwo, o czym profesor miał powiedzieć Tichemu, ale zapomniał. Także w tej powieści okazuje się, że nie istnieje też sama planeta Enteropia, a domniemany świat był jedynie kamuflażem dla planety Encja[2][4].

Sepulki w entomologii[edytuj | edytuj kod]

Wikispecies-logo.svg
Information icon.svg Osobny artykuł: Sepulkowate.

Radziecki entomolog Aleksander Rasnicyn, pracujący w jednym laboratorium z pisarzem Kiryłem Jeskowem, w 1968 na cześć Lema nazwał sepulkami (rodzina sepulkowate (Sepulcidae), z rodzajami Sepulca i Sepulenia oraz gatunkami Sepulca mirabilis, Sepulca mongolica oraz Sepulenia syricta) odkryte na Zabajkalu skamieliny późnomezozoicznych owadów[5][6].

Sepulki w kulturze[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło sepulka w Wikisłowniku

Od sepulek wzięła nazwę polska literacka nagroda w dziedzinie twórczości fantastycznej, Złota Sepulka. Pojawiają się też w tytule książki Wojciecha Orlińskiego poświęconej twórczości Stanisława Lema, Co to są sepulki?

Przypisy

  1. Stanisław Lem: Dzienniki gwiazdowe – Podróż czternasta.
  2. 2,0 2,1 Wojciech Orliński: Enteropia. W: Słownik lemiczny [on-line]. Gazeta.pl Kraków. [dostęp 2009-01-28].
  3. FAQ. Co to są sepulki?. Lem.pl. [dostęp 2009-01-28].
  4. Stanisław Lem: Wizja lokalna.
  5. Каракоз Роман. Где живут сепульки: [О двух видах палеонтологических перепончатокрылых — Sepulka mirabilis и Sepulenia syricta] // Новая интересная газета (Киев). — 2004. — № 1. — С. 5. — (Блок Z: Просто фантастика). Аннотация
  6. Rasnitsyn A.P. Sepulcidae and origin of Cephidae (Hymenoptera: Cephoidea). In: Tobias V.I. (ed.). Taxonomy of insects and mites. Trans. All-Union Entomol. Soc. Nauka Press, Moscow. 1988. 70: 480-497 (ros.)