Serotonina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Serotonina
Serotonina Serotonina
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C10H12N2O
Masa molowa 176,22 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 50-67-9
PubChem 5202[2]
Podobne związki
Podobne związki tryptamina
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Biosynteza i rozkład serotoniny
Schemat działania serotoniny w szczelinie synaptycznej

Serotonina (pot. „hormon szczęścia”)[1]organiczny związek chemiczny, biogenna amina zaliczana do tryptamin, hormon tkankowy[1][3][4][5], ważny neuroprzekaźnik w ośrodkowym układzie nerwowym[1][6][7]. Produkowana w jądrach szwu[6], błonie śluzowej jelit, szyszynce oraz trombocytach. Spożywanie czekolady pobudza jej syntezę[1].

Najwyższy poziom serotoniny występuje u noworodków, okresowo spada podczas dojrzewania, po czym ponownie wzrasta. U mężczyzn jest średnio o 20–30% niższy, niż u kobiet[1].

W przyrodzie występuje także w niektórych roślinach (np. pokrzywa, banan)[1].

Biosynteza[edytuj | edytuj kod]

W organizmie powstaje na drodze enzymatycznych przemian L-tryptofanu[1]. Odbywa się to w dwóch etapach:

  1. Addycja grupy hydroksylowej do tryptofanu w obecności hydroksylazy tryptofanowej. Powstaje 5-hydroksytryptofan.
  2. Dekarboksylacja powstałego 5-hydroksytryptofanu przeprowadzana przez dekarboksylazę 5-hydroksytryptofanu.

Działanie[edytuj | edytuj kod]

Współdziałając z melatoniną, reguluje sen[1]. Blokowanie jej syntezy powoduje bezsenność[1][8]. Reguluje apetyt[8] (hamuje go po spożyciu węglowodanów, zaś podwyższa po spożyciu białek) oraz temperaturę ciała, ciśnienie krwi[1] (podwyższa)[7] i jej krzepnięcie[1]. Powoduje także skurcz mięśni gładkich[7] (naczyń krwionośnych, oskrzeli, macicy i jelit)[3].

Ilość serotoniny w mózgu wpływa również na potrzeby seksualne i zachowania impulsywne. Jej niski poziom może powodować agresywność[1][8] oraz zmęczenie, zwiększoną wrażliwość na ból[1], a także zaburzenia depresyjne[1][7]. Mutacje w genie kodującym receptor 5-HT2A mogą zwiększać ryzyko popełnienia samobójstwa dwukrotnie u osób z takim genotypem[9].

Farmakologia[edytuj | edytuj kod]

Leki wpływające na mechanizmy działania serotoniny są stosowane w lecznictwie w postaci takich grup leków jak inhibitory MAO oraz SSRI, np. fluoksetyna (Prozac)[1]. Są to leki przeciwdepresyjne działające dopiero po dłuższym czasie zażywania (od tygodnia do dwóch). Mechanizm leków czy substancji psychoaktywnych wpływających na poziom serotoniny w mózgu polega zwykle na blokowaniu jej wychwytu zwrotnego. Należy uważać przy ich stosowaniu, by nie doprowadzić do zespołu serotoninowego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 Encyklopedia Biologia, s. 488-489
  2. Serotonina – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  3. 3,0 3,1 Tablice biologiczne. Witold Mizerski (red.). Wyd. IV. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2004, s. 222. ISBN 83-7350-059-6.
  4. D. W. Woolley. A probable mechanism of action of serotonin. „Proceedings of the National Academy of Sciences USA”. 44 (2), s. 197-201, 1958. PMID 16590166 (ang.). 
  5. Serotonina. WIEM, darmowa encyklopedia. [dostęp 2010-03-16].
  6. 6,0 6,1 George J. Siegel, Bernard W. Agranoff: Basic neurochemistry: Molecular, cellular and medical aspects. Filadelfia: Lippincott-Raven, 1999. ISBN 039751820X. (ang.)
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 355. ISBN 8371832400.
  8. 8,0 8,1 8,2 N. Caspi i inni. Pindolol augmentation in aggressive schizophrenic patients: A double-blind crossover randomized study. „International Clinical Psychopharmacology”. 2 (16), s. 111–115, marzec 2001. PMID 11236069 (ang.). 
  9. Greg Basky. Suicide linked to serotonin gene. „Canadian Medical Association Journal”. 9 (162), maj 2000 (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]