Serratus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Denar karbowany (106 r. p.n.e.)

Serratus (łac. denarius serratus) – późnorepublikańska postać srebrnego denara rzymskiego z obrzeżem ząbkowanym.

Serratus (od łac. serra - piła ; l. mn. serrati) stanowił jedynie techniczną odmianę podstawowej srebrnej monety Rzymian, uzyskiwaną w trakcie produkcji menniczej poprzez nacinanie krążka poprzedzające bicie stemplem. Rzadkie wczesne egzemplarze datowane są na koniec III w. p.n.e. ; jako częstszy pojawił się ponownie od 118 r. p.n.e.[1] i był emitowany do ok. 70 r. p.n.e.

Praktykę tę wprowadzono najpewniej dla przeciwdziałania oszustwom w produkcji i w rynkowym obiegu srebrnych monet. Wedle wysuwanych od dawna przypuszczeń miało to zapobiegać przenikaniu na rynek tzw. suberatów - monet okładanych tylko powierzchownie warstwą srebra, zaś wewnątrz zawierających rdzeń z miedzi lub brązu. Nacinanie ukazywało naocznie wykonanie denara z pełnowartościowego kruszcu. Karbowany brzeg monety miał również ograniczać obcinanie krążka i psucie jej ustawowej wagi. Tłumaczy to, dlaczego serraty ("karbowańce") szczególnie chętnie przyjmowano na obszarach barbarzyńskich - np. w Germanii[2], gdzie krążyło wiele zafałszowanych suberatów.

Do zabiegu tego powrócono w szerszym zastosowaniu dopiero w XVI w. Metoda stosowana dość powszechnie do dziś w postaci drobno żłobkowanego rantu (obrzeża) pieniądza bilonowego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • suberatus

Przypisy

  1. Według Rainera Alberta (Die Münzen der Römischen Republik, Regenstauf 2003, s. 131n). J. Babelon stwierdzał pojawienie się serrata od ok. 220 r. p.n.e. (La numismatique antique, Paris 1970), M. H. Crawford uznaje lata 209-208 p.n.e. (Roman Republican Coinage, Cambridge 1974).
  2. Wyraźnie stwierdza to Tacyt: "Pieniądze lubią [Germanowie] stare i długo będące w obiegu, jak denary karbowane i z wyobrażeniem rydwanu" (Germania 5,5 [w] Dzieła (przekł. S. Hammera), Warszawa 2004 ; s. 601). Potwierdzeniem są statystyczne dane wykopaliskowe z tych obszarów.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • John Melville Jones: A dictionary of ancient Roman coins. London 1990
  • Arthur Suhle: Kulturgeschichte der Münzen. München b.r.w.


Commons in image icon.svg