Seta (botanika)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy set u roślin. Zobacz też: Seta (zoologia).

Seta, szczecinka, trzonek sporangialny – pojedyncza, nierozgałęziona oś podtrzymująca zarodnię sporofitu u wątrobowców i części mchów (brak jej u torfowców i naleźlinów, nie wykształcają jej także glewiki)[1]. Powstaje wraz z zarodnią z górnej komórki zygoty po pierwszym jej podziale, w wyniku jej dalszych podziałów. Znajduje się między stopą i zarodnią. Ma różną długość, barwę i kształt u różnych gatunków. U wątrobowców jest zwykle bezbarwna i krótkotrwała – ginie po wysypaniu dojrzałych zarodników z puszki zarodni. Osiąga różną długość – od 10 cm w przypadku przedstawicieli rodzaju Pellia, do postaci bardzo zredukowanej u rodzaju Riccia[2]. U mchów jest zwykle zabarwiona na kolor żółty, pomarańczowy lub czerwony, może być prosta, wygięta (np. u Bryum) lub skręcona śrubowato (np. u Funaria)[3]. Składa się z epidermy (gładkiej lub brodawkowanej), pod którą znajduje się warstwa komórek miękiszowych. Przez środek szczecinki przechodzi walec osiowy zbudowany z długich, wąskich i cienkościennych komórek[3].

W przypadku niektórych mchów (np. w rodzaju podsadnik Splachnum) występuje rozszerzenie trzonka bezpośrednio pod puszką zarodni zwane apofizą (też hipofizą[4]). Może być okazałe, barwne i może zawierać aparaty szparkowe[5].

W przypadku torfowców i naleźlinów zarodnia wznoszona jest w górę na pseudopodium, zastępującym setę u innych grup mchów. W tym jednak przypadku nie jest to jednak część sporofitu lecz gałąź boczna gametofitu (gametofor), wydłużająca się podczas dojrzewania zarodni i wynosząca cały sporofit składający się u tych mchów z zarodni i krótkiej stopy[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Z. Podbielkowski, I. Rejment-Grochowska, A. Skirgiełło: Rośliny zarodnikowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1986. ISBN 83-01-04394-6.
  2. W. Koła, M. Turzańska: Wątrobowce (Hepaticopsida) i glewiki (Anthocerophytina). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1995. ISBN 83-229-1325-7.
  3. 3,0 3,1 J. Mickiewicz, D. Sobotka: Zarys briologii. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973.
  4. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 36. ISBN 83-214-1305-6.
  5. Anna Z. Krzysztofowicz, Elżbieta Kuta: Apofiza. W: Encyklopedia biologiczna. Tom I. Zdzisława Otałęga (red. nacz.). Kraków: Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, 1998, s. 172-173. ISBN 83-85909-33-8.