Shenyang J-15

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Shenyang J-15
Dane podstawowe
Państwo  Chiny
Producent Shenyang Aircraft Corporation
Typ myśliwiec pokładowy
Załoga 1
Historia
Data oblotu 31 sierpnia 2009
Dane techniczne
Wymiary
Rozpiętość 14,7 m
Długość 21,2 m
Wysokość 5,72 m
Masa
Własna 18 500 kg
Startowa 33 000 kg
Uzbrojenia 6 500 kg
Osiągi
Prędkość maks. 2300 km/h
Prędkość wznoszenia 300 m/s
Pułap 17 000 m
Zasięg 3000 km
Dane operacyjne
Użytkownicy
Chińska Republika Ludowa

Shenyang J-15 – prototypowy chiński myśliwiec pokładowy będący zmodyfikowaną wersją rosyjskiego samolotu Su-33.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Wraz ze wzrostem morskich ambicji w Chinach, pojawiła się potrzeba posiadania lotniskowca będącego doskonałym narzędziem projekcji siły, jak również podnoszącym międzynarodowy prestiż Państwa Środka. Pierwszy plan zakładający wprowadzenie do służby tego typu jednostek pojawił się w 1987 roku. Nie mając doświadczenia w budowie takich okrętów Chińczycy podjęli decyzje o zakupie wycofanych z innych flot lotniskowców. Pierwszym z nich był HMAS Melbourne (R21) (zwodowany w 1945 roku), lotniskowiec typu Majestic, zakupiony w 1985 roku. Pierwotnie okręt został zakupiony w celu zezłomowania, ale najpierw został poddany gruntownym badaniom, podczas których z jego konstrukcją zapoznali się chińscy specjaliści. Kolejnymi okrętami były eks -radzieckie lekkie lotniskowce projektu 1143: "Mińsk", zakupiony w 1998 roku oraz "Kijew", zakupiony w 2000 roku. Jednak obydwie jednostki miały dość ograniczone możliwości pełnienia funkcji typowych lotniskowców i jako nieperspektywniczne zakończyły swój żywot jako centra rozrywki w chińskich portach. Kolejną jednostką był zwodowany w Związku Radzieckim ciężki krążownik lotniczy typu Admirał Kuzniecow, niedokończony "Wariag". Jednostkę w 1998 roku zakupiło chińskie przedsiębiorstwo z zamiarem przebudowy na centrum hotelarsko-rozrywkowe. W 2002 roku okręt przybył do portu Dalian. Przez kilka lat lotniskowiec był jedynie konserwowany; jednak przekazanie go w 2004 roku chińskiej marynarce wojennej sprawiło, iż rozpoczęto prace mające na celu przywrócenie go do wypełniania zadań militarnych. Próby morskie lotniskowca rozpoczęły się 10 sierpnia 2011 roku a rok później, 25 września 2012 roku okręt uroczyście został przyjęty do służby[1], tym samym Chiny pozyskały sprawny lotniskowiec jeszcze przed ukończeniem budowy własnych jednostek tego typu, lotniskowców projektu 085.

Projekt[edytuj | edytuj kod]

Nowy okręt oraz przyszłe chińskie lotniskowce potrzebowały odpowiednich samolotów zdolnych do operowania z ich pokładów. Chińczycy nie mając doświadczenia w budowie tego typu maszyn, podjęli negocjacje z Rosją w celu pozyskania samolotów Su-33, będących zmodyfikowanymi pod kątem działań z pokładów lotniskowców samolotami Su-27. Początkowo rozmowy dotyczyły zakupu około 50 maszyn. W miarę trwania negocjacji Chiny redukowały swoje potrzeby do kilkunastu samolotów i dokumentacji technicznej, aż wreszcie do pojedynczych sztuk wraz z licencją na ich budowę. Takie zachowanie było podyktowane dwoma czynnikami. Pierwszym z nich było uruchomienie w Chinach budowy samolotu Shenyang J-11, bedącego chińską kopią Su-27SK. Drugim było pozyskanie na Ukrainie samolotu T-10K-7 (według niektórych źródeł był to T-10K-3), wersji przedprodukcyjnej Su-33, który pozostał na Krymie po rozpadzie ZSRR. Obydwie maszyny stacjonowały w poradzieckiej bazie NITKA (Наземный Испытательный Tренажер Kорабельной Aвиации - НИТКА), Naziemnym Kompleksie Badawczym i Treningowym Lotnictwa, poligonie na którym testowano samoloty pokładowe[2]. Posiadając samolot oraz opanowawszy technologię produkcji Su-27SK, Chiny zdecydowały się samodzielnie podjąć próbę zbudowania samolotu będącego odpowiednikiem Su-33. Ukraińska maszyna znalazła się w Shenyang w 2001 roku ale według oficjalnych źródeł, prace nad nowym samolotem, specjaliści z Shenyang Aircraft Corporation oraz instytutu określanego kryptonimiem "601" rozpoczęli dopiero w styczniu 2007 roku[3]. Według dostępnych informacji prototyp został ukończony w 2008 roku, a 31 sierpnia 2009 roku wzniósł się w swój dziewiczy lot. Samolot zewnętrznie w niewielkim stopniu różni się od Su-33 (według niepotwierdzonych doniesień może być to zmodernizowany przez Chińczyków egzemplarz zakupiony na Ukrainie). Z samolotu J-11 przejęto rozmieszczenie czujników systemów ostrzegawczych. W porównaniu do J-11, jego pokładowy odpowiednik posiada wzmocnione podwozie, zdwojone koła przedniej goleni i większe amortyzatory podwozia głównego. Skrócono również tylną belkę ogonową, charakterystyczne "żądło" znajdujące się pomiędzy dyszami silników. Umożliwia to realizowanie lądowania z dużymi kątami natarcia. Pod żądłem umieszczono hak do lądowania na pokładzie okrętu. Tuż za kabiną pilota, a przed krawędzią natarcia skrzydła, znajdują się dodatkowe powierzchnie sterujące, usterzenie poziome (charakterystyczne dla Su-33). Konstruktorzy zwiększyli powierzchnie składanych (w celu umożliwienia hangarowania) skrzydeł i klap. Na samolocie zastosowano rosyjskie silniki AL-31. Prawdopodobnie docelowo będą to jednak chińskie silniki WS-10H. Informacje i szczegóły dotyczące zastosowanych w maszynie systemów są niepewne i bardzo skąpe. Podobne wątpliwości i przypuszczenia dotyczą uzbrojenia jakie będzie przenosił J-15.

Pierwsze zdjęcia J-15 zostały upublicznione w maju 2010 roku. Do dnia dzisiejszego potwierdzone jest zbudowanie sześciu samolotów prototypowych o numerach burtowych od 551 do 556. Do operowania J-15 z pokładu lotniczego przystąpiono wykorzystując instalacje lądowe. W ośrodku badawczym znanym pod angielsko - języcznym tłumaczeniem China Flight Test Establishment (CFTE) w Xi’an wybudowano pełnowymiarową makietę pokładu lotniczego z trampoliną startową. Według oficjalnych informacji, J-15 po raz pierwszy wystartował w CFTE, z wykorzystaniem trampoliny 6 maja 2010 roku. Pierwsze lądowanie na pokładzie prawdziwego lotniskowca Liaoning odbyło się 20 listopada 2012 roku, za sterami maszyny siedział pilot doświadczalny Dai Mingmeng[3] a 23 listopada 2012 roku dwa samoloty J-15 o numerach burtowych 552 i 553 lądowały na lotniskowcu, wydarzenie to zostało nagłośnione przez chińską propagandę[4]. Dzień po zakończeniu prób na lotniskowcu, jeszcze na pokładzie okrętu (lub według innych źródeł kolejnego dnia, już na lądzie w hotelu), zmarł główny konstruktor J-15 a jednocześnie dyrektor zakładów w Shenyang - Luo Yanga. Przyczyną śmierci był zawał serca. Docelowo Liaoning ma zabierać na pokład 26 - 30 samolotów J-15[5].

Na początku listopada 2012 roku ujawniono zdjęcia dwumiejscowej odmiany J-15. Było to o tyle nieoczekiwane i sensacyjne wydarzenie, iż Chińczycy nie mieli wcześniej okazji do skopiowania tego typu wersji samolotu Su-27. Dwumiejscowy J-11BS (pojawia się również oznaczenie tej wersji J-16) konstruowany był równolegle z J-15. 3 listopada 2012 oblatano dwumiejscowy wariant oznaczony J-15S[6].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

J-15 jest wolnonośnym średniopłatem o konstrukcji mieszanej, metalowo-kompozytowej. Składane skrzydło pasmowe z podwójnym usterzeniem pionowym i dodatkowymi powierzchniami sterującymi przed krawędzią natarcia skrzydła. Wzmocnione podwozie trójzespołowe, chowane, z przednim poparciem. Na lewej burcie samolotu wysuwana końcówka do tankowania paliwa w locie. Napęd stanowią dwa silniki turbowentylatorowe.

Uzbrojenie[edytuj | edytuj kod]

Na końcach skrzydeł samolotu, w odróżnieniu od oryginalnego Su-33, Chińczycy zainstalowali odstające od płata belki do podwieszania uzbrojenia. Sugeruje to zastosowanie w tych miejscach kierowanych pocisków rakietowych powietrze-powietrze PL-8, chińskich kopii, izraelskich Pythonów-3, które mają większą rozpiętość niż radzieckie R-73, dla których pierwotnie przeznaczone były belki na końcach skrzydeł. Drugim pociskiem przeciwlotniczym ma być PL-12, chińska kopia rosyjskich R-77 z aktywnymi głowicami radiolokacyjnymi. Upubliczniono fotografię J-15 z takimi rakietami. Używany do prób na lotniskowcu J-15 miał podwieszone makiety rakiet przeciwokrętowych YJ-83K. Niewykluczone jest zastosowanie niekierowanych pocisków rakietowych kalibru 90 - 122 mm, klasycznych bomb o wagomiarze 250 kg (standard w chińskim lotnictwie bojowym) jak również integracja z samolotem bomb kierowanych. Zasobniki do podświetlania celów w przypadku użycia bomb kierowanych laserowo, testowane są na samolotach Shenyang J-11[3].

Przypisy

  1. Chiński lotniskowiec, "Nowa Technika Wojskowa", nr 11 (2012), s. 6, ISSN 1230-1655
  2. Michal J. Stolár, Alexander Golz, NITKA 2010 – szkolenie 279. pułku, "Nowa Technika Wojskowa", nr 10 (2010), s. 22-35, ISSN 1230-1655
  3. 3,0 3,1 3,2 Tomasz Szulc, Chińskie samoloty pokładowe, "Lotnictwo", nr 2 (2014), s. 44-53, ISSN 1732-5323
  4. Piotr Butowski, Airshow China 2012 chińskie natarcie szerokim frontem, "Lotnictwo", nr 1 (2013), s. 22-35, ISSN 1732-5323
  5. Bartosz Głowacki, Niechciany myśliwiec, "Raport", nr 1 (2013), s. 22-25, ISSN 1429-270x
  6. J-15S oblatany, altair.com.pl

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]