Shenzhou (pojazd kosmiczny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Schemat pojazdu Shenzhou
Moduł dowodzenia statku Shenzhou 7 (2008)

Shenzhou (chiń.: 神舟; pinyin: Shénzhōu) – seria chińskich załogowych statków kosmicznych. Stanowiły one podstawę początkowej fazy chińskiego programu załogowego, natomiast w przyszłości będą pełniły rolę statków transportujących załogi do planowanej chińskiej stacji orbitalnej Tiangong.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Statek jest pod względem konstrukcyjnym zbliżony do rosyjskich (do 1991 r. radzieckich) statków Sojuz-TM. Składa się z trzech części: kabiny, przedziału silnikowego i przedziału orbitalnego. Może zabrać na pokład 3 członków załogi. Wynoszenie na orbitę odbywa się przy użyciu rakiet Chang Zheng 2F (Długi Marsz 2F).

Moduł dowodzenia (powrotny) znajduje się w centralnej części statku i może pomieścić maksymalnie trzech astronautów. Kapsuła ma wysokość 2,50 m, średnicę u podstawy 2,52 m i masę 3240 kg. Wnętrze o objętości 6 m3 wyposażone jest w rozkładane fotele, pulpity sterownicze, systemy nawigacji i łączności oraz kontroli środowiska. Na szczycie kapsuły znajduje się właz o średnicy 70 cm. Dwa niewielkie iluminatory o średnicy po 30 cm umożliwiają widok na zewnątrz. U podstawy umieszczona jest osłona termiczna o masie 450 kg chroniąca lądownik podczas hamowania w atmosferze. Lądownik zaopatrzony jest w system spadochronów (spadochron główny ma powierzchnię 1200 m2) oraz 4 rakiet hamujących, które łagodzą uderzenie o grunt podczas lądowania.

Moduł orbitalny znajduje się z przodu modułu dowodzenia. Stanowi go cylindryczna kabina ciśnieniowa o długości 2,80 m, średnicy 2,25 m i masie 1500 kg. Wnętrze o objętości 8 m3 służy astronautom jako dodatkowe pomieszczenie robocze. Widok na zewnątrz umożliwia iluminator o średnicy 48 cm. Właz o średnicy 80 cm może służyć astronautom do wyjścia w otwartą przestrzeń kosmiczną. U podstawy 70 cm właz łączy kabinę z modułem dowodzenia. Moduł zaopatrzony jest w parę paneli ogniw słonecznych o powierzchni 12,2 m2 oraz własne systemy nawigacyjne i napędowe dzięki czemu może kontynuować samodzielny lot bezzałogowy trwający ponad 6 miesięcy. Wyposażenie modułu zmienia się w zależności od celów misji. W dotychczasowych lotach składało się między innymi ze sprzętu zwiadu radioelektronicznego i kamer zwiadowczych. W przyszłości człon orbitalny będzie zaopatrzony w węzeł cumowniczy, dzięki któremu Shenzhou będzie mógł łączyć się z drugim statkiem lub stacją orbitalną. Sam moduł będzie mógł służyć jako ministacja orbitalna lub jako dodatkowy element większej stacji.

Moduł napędowy (serwisowy) umieszczony jest z tyłu kabiny lądownika. Jego długość wynosi 2,94 m, średnica 2,50 m w części centralnej i 2,80 m u podstawy, masa 3000 kg. Zespół napędowy składa się z 4 silników głównych o ciągu 2500 N każdy służących m.in. do wykonania manewru zejścia z orbity oraz z mniejszych silników korekcyjnych (8 po 150 N i 16 po 5 N ciągu każdy). Zbiorniki członu zawierają 1000 kg materiałów pędnych. Znajdują się tu też systemy kontroli środowiska i układy zasilania w energię statku. Para paneli ogniw słonecznych o całkowitej rozpiętości 17 m ma powierzchnię 24,5 m2. Moduł napędowy oddziela się od lądownika podczas powrotu na Ziemię i ulega zniszczeniu w atmosferze.

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

Shenzhou Cały pojazd Przedział silnikowy Kabina załogowa Przedział orbitalny
Masa całkowita (kg) 7800 3000 3200 1500
Długość (m) 8,65 2,94 2,06 2,80
Średnica (m) 2,80 2,50 2,50 2,25
Pojemność użyteczna (m3) 14,0 0 6,0 8,0

Wykaz misji w ramach programu Shenzhou[edytuj | edytuj kod]

W ramach programu Shenzhou były przeprowadzane misje zarówno bezzałogowe jak i załogowe. Zanim doszlo do pierwszego lotu załogowego, przeprowadzono cztery loty testowe w latach 1999-2003 (Shenzhou 1, 2, 3 i 4). W pierwszych trzech lotach załogowych (Shenzhou 5, 6 i 7) brali udział astronauci należący do pierwszej, 14-osobowej grupy chińskich astronautów, sformowanej w 1996 roku. W 2011 roku rozpoczęto realizację programu Tiangong, w ramach którego przeprowadzono w 2011 roku lot bezzałogowy (Shenzhou 8), po którym planowane są regularne, w odstępach około roku, misje załogowe (począwszy od Shenzhou 9).

Nazwa misji Data startu Data lądowania Czas trwania Załoga Uwagi
Shenzhou 1 19.11.1999 20.11.1999 21 godz. 11 min
Shenzhou 2 09.01.2001 16.01.2001 6 dni 18 godz. 22 min
Shenzhou 3 25.03.2002 01.04.2002 6 dni 18 godz. 36 min
Shenzhou 4 29.12.2002 05.01.2003 6 dni 18 godz. 36 min
Shenzhou 5 15.10.2003 15.10.2003 21 godz. 22 min 45 s Yang Liwei Pierwszy chiński lot załogowy
Shenzhou 6 12.10.2005 16.10.2005 4 dni 19 godz. 32 min 46 s Fei Junlong (dow.)
Nie Haisheng
Test możliwości pracy w kosmosie
Shenzhou 7 25.09.2008 28.09.2008 2 dni 20 godz. 27 min 35 s Zhai Zhigang (dow.)
Liu Boming
Jing Haipeng
Pierwsze wyjście w otwarty kosmos
Shenzhou 8 31.10.2011 17.11.2011 16 dni 13 godz. 34 min Cumowanie do modułu Tiangong 1
Shenzhou 9 16.06.2012 29.06.2012 12 dni 15 godz. 25 min 24 s Jing Haipeng (dow.)
Liu Wang
Liu Yang
Cumowanie i przejście do modułu Tiangong 1
Shenzhou 10 11.06.2013 26.06.2013 14 dni 14 godz. 29 min Nie Haisheng (dow.)
Zhang Xiaoguang
Wang Yaping
Powtórzenie zadań misji Shenzhou 9.

Planowane loty[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]