Shinjuku (Tokio)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Tokio Shinjuku
Dzielnica Tokio
Flaga
Flaga Shinjuku
Skyscrapers of Shinjuku 2009 January.jpg
Wieżowce w Shinjuku, w tle Fudżi
Państwo  Japonia
Miasto Tokio
Status Dzielnica
Powierzchnia 18,23 km²
Ludność (2009)
 • liczba ludności
 • gęstość

318 270
17 460 os./km²
Shinjuku na planie prefektury Tokio
Shinjuku na planie prefektury Tokio
Położenie na mapie Tokio
Mapa lokalizacyjna Tokio
Shinjuku
Shinjuku
Położenie na mapie Japonii
Mapa lokalizacyjna Japonii
Shinjuku
Shinjuku
Ziemia 35°41′37,82″N 139°42′12,78″E/35,693839 139,703550Na mapach: 35°41′37,82″N 139°42′12,78″E/35,693839 139,703550
Strona internetowa
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Shinjuku (jap. 新宿区 Shinjuku-ku?) – jeden z 23 specjalnych okręgów (dzielnic) japońskiej stolicy, Tokio.

Okręg Shinjuku-ku został utworzony w 1947 r. po połączeniu trzech mniejszych okręgów-dzielnic: Ushigome-ku, Yotsuya-ku oraz Yodobashi-ku. W 2008 r. liczba ludności w okręgu wynosiła 312 418 mieszkańców, a gęstość zaludnienia 17 140 osób na km². Okręg zajmuje obszar 18,23 km².

W Shinjuku mieszka stosunkowo wielu obcokrajowców, m.in.: Koreańczycy, Chińczycy, Francuzi i Filipińczycy. Ich liczba w 2005 r. wynosiła 29 353 osób.

W węższym znaczeniu nazwą Shinjuku określa się jedno z ważniejszych "podcentrów" Tokio, obejmujące dzielnicę wokół dworca Shinjuku w zachodniej części Shinjuku-ku. Wykracza ono poza południowe granice okręgu na teren Shibuya-ku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Shinjuku rozwinęło się wokół dworca kolei państwowych i towarzyszących mu trzech dworców kolei dojazdowych: Keiō, Odakyū i Seibu (nieco dalej na północy). Ewolucja Shinjuku jest przykładem radykalnego przekształcenia struktury wiejskiej w metropolitarną, dokonanej w niecałe sto lat przy współudziale miasta i kapitału prywatnego.

Naitō, właściciel ziemski (daimyō), urządził w 1698 r. stację na drodze Kōshū-kaidō. Miejsce to zostało nazwane Naitō Shinjuku, czyli "nowa stacja Naitō". Miejsce było szczególne, ponieważ rozwidlały się tutaj: droga Ōme-kaidō prowadząca z Edo w kierunku Ōme (jej śladem biegnie też dzisiejsza Shinjuku-dōri oraz droga Kōshū-kaidō biegnąca w kierunku Hachiōji.

Jeszcze w l. 80. XIX w. Shinjuku było wsią, rozwiniętą łańcuchowo wzdłuż obu dróg. W końcu lat 20. XX w. mapy topograficzne pokazują już wykształcone wokół stacji kwartały zwartej zabudowy, otoczone obszarem zabudowy rozluźnionej.

W 1885 r. obie drogi przecięła kolejowa linia obwodowa Yamanote prywatnej kolei Nippon Tetsudō. W l. 1889-94 powstała poprzeczna linia prywatnej Kōbu Tetsudō – odtąd stacja Shinjuku stała się węzłowa. Po upaństwowieniu obu kolei w 1907, stacja stała się węzłem linii Yamanote i Chūō "Kolei Rządowych" (Kokutetsu).

Tereny dawnego majątku Naitō przekształcono w park Shinjuku (Shinjuku Gyo-en), otwarty w 1906 r.

Kōshū-kaidō uzyskała wiadukt nad torami kolei prawdopodobnie przed 1915 r., oś drogi do Tokorozawy została natomiast odkształcona, wskutek budowy wiaduktu kolejowego nieco dalej na północ. Przekroczenie to zostało wykorzystane przez dzisiejszą Yasukuni-dōri, doprowadzoną do Shinjuku ok. 1940 r.

Trasa tramwaju podmiejskiego Keiō, prowadzona wzdłuż Kōshū-kaidō dotarła do Shinjuku w 1915. W tym czasie przedmieściu było już obsługiwane od strony miasta liniami tramwajów tokijskich. Na ostatnim odcinku linia wiodła środkiem jezdni i kończyła się na wspomnianym rozwidleniu obu dróg. W l. 30. zbudowano dla niej duży dworzec, użytkowany tylko do 1945 r. W 1927 r. doszła osobna linia elektrycznej kolejki dojazdowej Odawara Kyūkō (obecnie Odakyū), prowadzona własnym korytarzem kończącym się dworcem położonym równolegle do stacji Kokutetsu. Były też dwie inne linie tramwajów podmiejskich, dochodzące od północnego zachodu.

W 1952 r. kolej Seibu otwiera dworzec Shinjuku, kończący linię uprzednio zakończonej w Takadanobaba (otwartej jeszcze w 1927). W 1961 dociera pierwsza linia metra – Marunouchi. W 1945 r. linia Keiō zostaje skrócona do nowego dworca położonego równolegle do dworca Odakyū, a w 1963 przełożona do tunelu. Oba dworce uzyskują nadbudowę domami towarowymi. W 1978 r. powstaje równoległa do pierwszej linia Keiō-Shinsen, połączona z linią metra Toei-Shinjuku.

Mimo że po wschodniej stronie dworca Shinjuku pierwsze przebicie ulicy na kierunku N-S datuje się na lata 30. (Meiji-dōri), i mimo że już wtedy powstawały okazałe gmachy (np. dom towarowy "Isetan" przy skrzyżowaniu Shinjuku-3), sieć uliczna i układ kwartałów w tym rejonie jest produktem restrukturyzacji dokonanej głównie w l. 50. i 60.

Tereny na zachód od kolei określano jako Yodobashi-chō[1]. Na miejscu zajmowanym dzisiaj przez wieżowce Nishi-Shinjuku znajdowała się w latach 1898-1965 oczyszczalnia ścieków. Budowa wieżowców rozpoczęła się w latach 70. XX w. Prestiżowym ukoronowaniem procesu budowy dzielnicy biurowej stało się otwarcie w 1991 r. siedziby Zarządu Prefektury Tōkyō-to, tzw. Tōkyō-Tochō.

W 1991 r. ruch samochodów na Kōshū-kaidō zostaje przełożony do tunelu idącego skrajem Parku Shinjuku. Wreszcie, w dwóch etapach (1997 i 2000) otwiera się linia metra Toei-Ōedo, obsługująca osiowo dzielnicę wieżowców Nishi-Shinjuku.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Shinjuku-ku leży w środkowej części Tokio pomiędzy okręgami Chiyoda na wschodzie, Bunkyō i Toshima na północy, Nakano na zachodzie oraz Shibuya i Minato na południu. Zachodnia granica okręgu przebiega wzdłuż rzeki Kanda, wschodnia (w rejonie Ichigaya i Yotsuya) – wzdłuż wąwozu częściowo osuszonej fosy dawnego pierścienia wewnętrznego domów samurajskich. Najwyższym wzniesieniem jest wzgórze Hakone o wysokości 44 metrów n.p.m.

Teren okręgu w większości pokryty jest gęstą zabudową jednorodzinną. Zabudowa wyższa skupia się głównie wokół dworca Shinjuku (rejony Shinjuku, Kabukichō, Nishi-Shinjuku) i obejmuje dzielnicę wieżowców. Obudowa niektórych głównych ulic, jak Shinjuku-dōri, stanowi wąskie pasma wysokiej zabudowy przechodzące przez tereny zabudowy niskiej.

Enklawami zieleni i zabudowy o dużej skali są też kompleksy Uniwersytetu Waseda na wschód od stacji Takadanobaba) i Ministerstwa Obrony (Bōei-shō) z siedzibą w Ichigaya.

Dzielnica Shinjuku obejmuje też część zespołu sportowego "Ogrodów Zewnętrznych Świątyni Meiji" (Meiji-Jingū Gai-en) ze Stadionem Narodowym i głównym stadionem baseballowym.

Centrum[edytuj | edytuj kod]

Plac przed dworcem, z domami towarowymi "Odakyū" i "Keiō"; po prawej wiaty dworca autobusowego

Dworce wszystkich kolei tworzące kompleks Shinjuku stanowią najbardziej obciążony kompleks dworcowy na świecie (3,5 mln pasażerów dziennie). Trudno to zgadnąć na podstawie ich wyglądu, ponieważ dworce są zdominowane przez kompleks domów towarowych.

Wschodnia połowa dzielnicy stanowi mieszaninę handlu i nocnej rozrywki. Rozrywka "dla dorosłych" (porno-kina, kluby itp), skupia się przede wszystkim w rejonie Kabuki-chō (współczesna wersja Yoshiwary w Edo), położonym koło dworca Seibu, po północnej stronie ulicy Yasukuni-dōri. Od wschodu przylega do niej "Golden-Gai" – skupisko klubów muzycznych o dobrej reputacji. Shinjuku 3(san)-chōme jest mieszaniną rozrywki i handlu, zaś w Shinjuku 2(ni)-chōme wyrosła największa w Japonii enklawa gejowska.

Po zachodniej stronie kolei, w Nishi-Shinjuku, dominuje największe w stolicy skupisko wieżowców, z charakterystyczną siedzibą Zarządu Prefektury, tworzącą wraz z salą posiedzeń wielką osiową kompozycję. Na południowy wschód od biurowców – Nowy Teatr Narodowy (Shin Kokuritsu Gekijō), mieszczący m.in. scenę operową (tzw. "Tokyo Opera City"). Skupisko biurowców oddziela od samego dworca kilka kwartałów ciasnej, niższej zabudowy, dla których nadal odnosi się tradycyjna nazwa dzielnicy – Yodobashi. Jest to "zagłębie" sklepów z aparatami fotograficznymi.

Shinjuku jest dzielnicą kontrastów: w samym środku dzielnicy, "przyklejona" do wiaduktu kolei, zachowała się grupa starych domów Omoide Yokochō, zaadaptowanych na sklepy i gastronomię. Wielka, pełna reklam ulica Shinjuku-dōri wychodzi nieoczekiwanie na wiadukt kolejowy, pod którym wiedzie dalej ciemne i niskie piesze przejście. Sto pięćdziesiąt metrów od wieżowców rozciąga się już Tokio małych jednorodzinnych domów i ciasnych ulic.

W ostatnich latach wieżowce (m.in. zarządu kolei JR Higashi Nihon) i domy towarowe (kompleks "Times Square") powstały również na południe od wiaduktu ulicy Kōshū-kaidō, formalnie na terenie dzielnicy Shibuya-ku, w rejonach Yoyogi i Sendagaya. Wzniesiony tam wieżowiec "NTT DoCoMo" ma charakterystyczną, nowojorską sylwetę.

  • Shinjuku Gyo-en (新宿御苑, Park Shinjuku) – na południe od "2-chōme"; rozległy kompleks zieleni z ogrodem japońskim, angielskim, francuskim i dużą palmiarnią.
  • Waseda (早稲田) – z siedzibą Uniwersytetu Waseda
  • Takadanobaba (高田馬場)
  • Ōkubo (大久保) – dzielnica z dużą społecznością Koreańczyków
  • Kagurazaka (神楽坂)
  • Ichigaya (市谷) – komercyjna dzielnica Shinjuku, znajdująca się w jego wschodniej części

Przypisy

  1. Na podstawie map zamieszczonych w: Keisuke Imao (今尾恵介), Chikeizu-de tadoru tetsudō-shi (地形図でたどる鉄道史 ), s. Can Books, JTB, Tōkyō, 2000

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]