Short Sunderland

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Short S.25 Sunderland
Dane wersji Mk III/Mk V
Short S.25 SunderlandDane wersji Mk III/Mk V
Dane podstawowe
Państwo  Wielka Brytania
Producent Short Brothers
Typ łódź latająca rozpoznawczo-bombowa lub transportowa (w razie potrzeby)
Załoga 10
Historia
Data oblotu 16 października 1937
Lata produkcji czerwiec 1938 – ?
Wycofanie ze służby 1959
Dane techniczne
Napęd cztery 9-cylindrowe chłodzone powietrzem Bristol Pegasus XVIII / cztery 14-cylindrowe chłodzone powietrzem Pratt & Whitney Twin Wasp R-1830
Moc 1065 KM każdy / 1200 KM każdy
Wymiary
Rozpiętość 34,38 m / 34,36 m
Długość 26,01 m
Wysokość 9,29 m
Powierzchnia nośna 138,14 m²
Masa
Własna 14 969 kg / 16 783 kg
Startowa 26 308 kg / 29 482 kg
Zapas paliwa max. 11 602 l
Osiągi
Prędkość maks. 341 km/h / 343 km/h
Prędkość przelotowa 233 km/h / 214 km/h
Prędkość wznoszenia początkowe 240 m/min / 256 m/min
Pułap 4570 m / 5456 m
Zasięg 4828 km / 4795 km
Długotrwałość lotu max. 20 h
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 karabin maszynowy Vickers GO kal. 7,7 mm, 6 karabinów maszynowych Browning kal. 7,7 mm
ewentualnie dodatkowo 6 karabinów maszynowych Browning kal. 7,7 mm i 2 karabiny maszynowe Browning kal. 12,7 mm
bomby zwykłe i głębinowe oraz miny o masie do 2250 kg
wersje przeznaczone do zwalczania U-Bootów były tak dozbrajane, że niekiedy liczba kaem-ów wynosiła 18
Użytkownicy
Wielka Brytania, Australia, Kanada, Nowa Zelandia, Norwegia, Francja, Związek Południowej Afryki, Portugalia
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Short S.25 Sunderland – czterosilnikowa łódź latająca konstrukcji brytyjskiej z okresu II wojny światowej, wykorzystywana m.in. do patrolowania tras niemieckich okrętów podwodnych (U-Bootów).

Historia rozwoju[edytuj | edytuj kod]

W latach 30. XX w. firma Short Brothers produkowała pasażerskie łodzie latające, z których najbardziej znana była Short S.23 Empire (ang. imperium). W 1934 r. zaczęto szukać możliwości zbudowania w oparciu o tę konstrukcję samolotu dla Royal Air Force. Pierwszy prototyp z płatem od S.23 został oblatany 16 października 1937 r. 7 marca 1938 roku oblatano ten sam samolot z nowym płatem, a dostawy dla RAF-u rozpoczęto już w czerwcu.

Wyprodukowano 90 sztuk wersji Mk I z silnikami Bristol Pegasus XXII o mocy 1010 KM, uzbrojonych w 5 karabinów maszynowych 7,7 mm i 907 kg bomb. W sierpniu 1941 roku zaczęto budować wersję Mk II z dodatkową grzbietową wieżyczką strzelecką z dwoma karabinami maszynowymi, radarem ASV Mk II i silnikami Bristol Pegasus XVIII o mocy 1065 KM, wyposażonymi w dwustopniową sprężarkę. 6 sztuk wersji Mk II zostało przebudowanych na pocztowo-pasażerski wariant Spartan. Po zbudowaniu 43 egzemplarzy Mk II w grudniu 1941 roku rozpoczęto produkcję wersji Mk III z poprawionym profilem kadłuba. Tych zostało zbudowanych 461 sztuk. Powiększona wersja z silnikami Hercules XIX o mocy 1700 KM początkowo nosiła oznaczenie Mk IV, a w produkcji seryjnej Seaford. Wersja Mk III, ale z amerykańskimi silnikami Pratt & Whitney Twin Wasp R-1830 i nowocześniejszym radarem ASV Mk IV C nosiła oznaczenie Mk V. Wyprodukowano ich 155 sztuk, co daje łącznie 749 egzemplarzy wszystkich wersji.

Użycie operacyjne[edytuj | edytuj kod]

Łodzie latające Short Sunderland były używane przez Royal Air Force na wszystkich teatrach operacyjnych II wojny światowej. Brały udział w Bitwie o Atlantyk, dywizjony RAF stacjonujące we Wschodniej Afryce patrolowały Ocean Indyjski. Używany był również przez współpracujące z RAF dywizjony Royal Australian Air Force, Royal Canadian Air Force i Royal New Zealand Air Force. Samoloty dywizjonu 330 RAF były obsadzone przez załogi norweskie. Także siły lotnicze Wolnej Francji używały Sunderlandów w składzie 343 dywizjonu RAF, stacjonującego w Dakarze.

Pierwszym U-Bootem, w zatopieniu którego miały udział Sunderlandy, był U-55, zniszczony 31 stycznia 1940 roku wspólnie z okrętami Royal Navy i Marine Nationale przez samolot z 228 dywizjonu RAF. Ogółem 27 niemieckich okrętów podwodnych zostało zatopione przez lub przy udziale załóg Sunderlandów (w 1940 roku: U-55, U-26; w 1942: U-559; w 1943: U-465, U-663, U-753, U-440, U-563, U-607, U-461, U-383, U-454, U-106, U-489, U-610; w 1944: U-426, U-571, U-625, U-675, U-955, U-970, U-243, U-1222, U-385, U-270, U-107, U-297[1] .

Silne uzbrojenie defensywne pozwalało załogom łodzi latających skutecznie bronić się przed atakami samolotów Luftwaffe i przyczyniło się do nadania maszynie przez niemieckich pilotów przydomka "Latający jeżozwierz" (niem.: Fliegendes Stachelschwein, ang.: Flying Porcupine). 3 kwietnia 1940 roku Sunderland zaatakowany przez sześć myśliwców Junkers Ju 88 zestrzelił jeden z nich, drugi uszkodził a pozostałe zmusił do odwrotu.

Po zakończeniu II wojny światowej część dywizjonów latających na Sunderlandach została rozformowana. Wciąż pozostające w służbie czynnej samoloty dywizjonów 201, 230 i 235 wzięły udział w berlińskim moście powietrznym, przewożąc od czerwca do grudnia 1948 roku, startując z Hamburga i lądując na Haweli, niemal 4800 ton zaopatrzenia.

Ostatnie łodzie latające Short Sunderland zostały wycofane ze służby w dywizjonach RAF na Dalekim Wschodzie w 1959 roku.

Short Seaford[edytuj | edytuj kod]

Short S.45 Seaford był powiększonym wariantem samolotu Short Sunderland zaprojektowanym do działań na Pacyfiku. Oznaczony początkowo jako Sunderland Mk IV, różnił się od pierwowzoru zmodyfikowanym kadłubem, skrzydłami o większej rozpiętości, powiększonym usterzeniem poziomym, wzmocnionym uzbrojeniem i mocniejszymi silnikami. Oblot prototypu miał miejsce 30 sierpnia 1944 roku. Jedynie sześć z zamówionych 30 egzemplarzy seryjnych zostało zbudowanych i weszło do służby już po zakończeniu II wojny światowej. Po anulowaniu zamówienia wszystkie przebudowano na 39 miejscowe samoloty pasażerskie dla BOAC, pod nazwą Solent 3.

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Czterosilnikowa łódź latająca, dziesięcioosobowy górnopłat konstrukcji metalowej. Przednia część kadłuba podzielona była na dwa pokłady. na górnym znajdowały się stanowiska pilotów, mechanika pokładowego, radiotelegrafisty i strzelców, na dolnym przewożono bomby, wysuwane do zrzutu do przykadłubowych części skrzydeł, gdzie znajdowały się drzwi komory bombowej. Uzbrojenie obronne umieszczone było w dwóch (w wersji Mk I) lub trzech wieżyczkach strzeleckich: przedniej i grzbietowej z dwoma oraz ogonowej z czterema karabinami maszynowymi kal. 7,7 mm i dwóch bocznych stanowiskach strzeleckich, po jednym karabinie maszynowym kal. 12,7 mm w każdym. Ponadto do atakowania załóg wynurzonych U-bootów w wersjach Mk III i Mk V montowano cztery stałe, strzelające do przodu karabiny maszynowe kal. 7,7 mm obsługiwane przez pilota, z możliwością instalowania dodatkowych karabinów w warunkach polowych. Short Sunderland mógł zabierać do 2250 kg bomb, bomb głębinowych lub min morskich.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. (en) uboat.net [dostęp 25 marca 2009]
  2. (en) David Mondey The Hamlyn Concise Guide to British Aircraft of World War II, London 2006, ISBN 978-0-7537-1462-1