Siary

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Siary
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina Sękowa
Sołectwo Siary
Liczba ludności (2009) 736
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 38-307
Tablice rejestracyjne KGR
SIMC 0465124
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Siary
Siary
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Siary
Siary
Ziemia 49°37′42″N 21°10′37″E/49,628333 21,176944Na mapach: 49°37′42″N 21°10′37″E/49,628333 21,176944

Siarywieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Sękowa, granicząca z Gorlicami.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo RolneStadnina Koni Siary[1]. Od 1994 jako Stadnina Koni Skarbu Państwa Siary[2], a następnie sprywatyzowana.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Siary położone są w dolinie potoku Siarki i Sękówki na powierzchni 7,5 km kw. Nad doliną wznoszą się góry: Obocz (627 m n.p.m.) i Huszcza (581 m n.p.m.), po lewej Bartnia Góra (629 m n.p.m.). Siary graniczą od wschodu z Sękową, od zachodu z Bielanką i Ropicą Polską, od południa z Owczarami, a od północy z Gorlicami. W Siarach można podziwiać lasy stanowiące część Puszczy Karpackiej i górskie strumyki. Na leśnych ścieżkach można spotkać dzikie zwierzęta.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Założycielem miejscowości był Sobiesław Socha. W 1388 roku król Władysław Jagiełło wydał w Bieczu dokument upoważniający Sobiesława Sochę do osadzenia wsi Siary na prawie niemieckim. Pod koniec XVIII wieku należała do Ewerysta Andrzeja Kuropatnickiego.

Złoża ropy naftowej[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość jest znana przede wszystkim z występujących tu od bardzo dawna, a eksploatowanych już w XVII wieku, złoży ropy naftowej. W 1790 r. istniały na pograniczu wsi Siary i Sękowa studnie ropne, dzierżawione i eksploatowane przez chłopów pańszczyźnianych od właściciela pól, Jana Wybranowskiego. Ks. Stanisław Staszic prawdopodobnie tutaj oglądał sposób wydobywania „skałoleju”, który przedstawił w 1814 r. na rozprawie Towarzystwa Królewskiego Warszawskiego Przyjaciół Nauk. Oficjalnie złoże odkryte w 1852 r. przez księcia Stanisława Jabłonowskiego, który założył w „Pustym Lesie” w Siarach pierwszą na świecie kopalnię ropy naftowej. W 1852-1854 wykonano najgłębsze szyby wykopane ręcznie, z których dostarczano ropę Ignacemu Łukasiewiczowi do Gorlic. Złoże jest zaliczane do najstarszych w Polsce. Obecnie są na wyczerpaniu.

Zespół pałacowo-parkowy w Siarach[edytuj | edytuj kod]

We wsi Siary znajduje się eklektyczny pałac potentata naftowego Władysława Długosza. Choć historią sięga XIV wieku, to dopiero gdy właścicielem został Władysław Długosz, pałac zyskał charakter reprezentacyjny. Okazały budynek usytuowany jest na wysokiej, pionowo spadającej w dolinę Sękówki skarpie. Pałac otoczony jest rozległym parkiem z unikatowymi rzeźbami. Obecnie obiekt stanowi własność prywatną Edwarda Brzostowskiego.

Osobistości związane z Siarami[edytuj | edytuj kod]

  • Władysław Długosz (1864–1937) – senator I kadencji w II RP, poseł na Sejm Krajowy, poseł do austriackiej Rady Państwa, minister dla Galicji i długoletni prezes Krajowego Towarzystwa Naftowego
  • Kamila Dembowska (1873–1969)
  • Władysław Dembowski
  • Stanisław Jabłonowski (1799–1878) – pionier przemysłu naftowego, powstaniec listopadowy
  • Jan Rączkowski (1861–1947) – Kierownik kopalni, współodkrywca wielkiej ropy w Borysławiu i Tustanowicach

Cmentarze wojskowe I wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

  • nr 76

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Szlaki piesze

Szlaki rowerowe

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]