Siatka szpiegowska Cambridge

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Siatka szpiegowska Cambridge lub Cambridge Five ("piątka z Cambridge") – siatka brytyjskich szpiegów, której członkowie zostali zwerbowani przez radziecki wywiad INO NKWD na Uniwersytecie w Cambridge (stąd nazwa).

Pracowali dla wywiadu radzieckiego od początku II wojny światowej do początku lat pięćdziesiątych. Członkami siatki byli: Kim Philby, Donald Maclean, Guy Burgess, Anthony Blunt i John Cairncross, a także subagenci: fizyk jądrowy Alan Nunn May i Leo Long. Wszystko wskazuje na to, że pierwszym zwerbowanym przez agentów NKWD w Wielkiej Brytanii był Anthony Blunt, który z kolei zwerbował Johna Cairncrossa i przynajmniej jeszcze jednego studenta z Cambridge, Leo Longa. Oficer NKWD prowadzący siatkę z Cambridge, Jurij Modin, stwierdził, że to Guy Burgess zwerbował Anthony'ego Blunta oraz innych i był głową całej siatki.

Guy Burgess, syn oficera Royal Navy, uczeń prestiżowych szkół, m.in. Królewskiej Marynarki Wojennej, college'u Eton oraz Cambridge, od 1939 roku pracował w Secret Intelligence Service (MI6) oraz w Special Operations Executive (Kierownictwo Operacji Specjalnych), zdradzając najtajniejsze sekrety Rosjanom.

Anthony Blunt, syn angielskiego duchownego, student matematyki i filozofii na Uniwersytecie Cambridge, pracował w służbie bezpieczeństwa MI5. Reprezentował ją na cotygodniowych spotkaniach Połączonego Komitetu Wywiadu (Joint Intelligence Committee), składając z nich raport dla NKWD. Podczas wojny nadzorował z ramienia MI5 zagraniczne placówki dyplomatyczne państw neutralnych w Londynie. Prawdopodobnie otwierał bagaże dyplomatów i fotografował ich zawartość. Był przypuszczalnie, z punktu widzenia NKWD, najcenniejszym agentem w sprawach dotyczących Polski[1]

Siatka szpiegowska Cambridge – Harold "Kim" Philby, pseud. Tom, Stanley, Donald Duart Maclean, pseud. Hicks, Guy Burgess, pseud. Tony, Yan, Anthony Blunt, pseud. Stuart, Wise, oraz Lyric i John Cairncross, pseud. Homer, położyła na długi czas cień na brytyjskich tajnych służbach i nie tylko. Działalność siatki Cambridge ujawniano stopniowo, pod ściśle tajnym śledztwem kontrwywiadu MI5. Burgess i Maclean, ostrzeżeni przez Kima Philby'ego, uciekli do Związku Radzieckiego w 1951 roku, tym samym przyznając się do winy. W konsekwencji ucieczki Burgessa i Macleana Kim Philby został w 1951 przesłuchany i przeniesiony na emeryturę z SIS - przesłuchujący byli przekonani o jego związkach z wywiadem sowieckim, nie mieli jednak na to jednak materialnych dowodów.

Kim Philby (związany być może z katastrofą w Gibraltarze, w której 4 lipca 1943 roku zginął generał Sikorski[2]) przebywając w Bejrucie jako korespondent, uniknął aresztowania, uciekając do ZSRR w styczniu 1963 roku. Następnie zdemaskowany został Anthony Blunt, przyznając się oficerom kontrwywiadu MI5 w 1964 i uzyskując bezkarność w zamian za udzielone informacje. Wyszło to na jaw dopiero w 1979 roku. Tożsamość piątego członka siatki, Johna Cairncrossa, została upubliczniona dopiero po ucieczce wysokiego oficera KGB, Olega Gordijewskiego, do Wielkiej Brytanii, lecz John Cairncross przyznał się Security Service (MI5) już w 1951 roku.

Siatka szpiegowska Cambridge była do tej pory najgroźniejszą ujawnioną grupą szpiegowską działającą w Wielkiej Brytanii.

Przypisy

  1. Iwanow 2010 ↓, s. 149.
  2. Iwanow 2010 ↓, s. 150.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]