Sidney Poitier

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sidney Poitier
Sidney Poitierpodczas marszu na Waszyngton, 1963
Sidney Poitier
podczas marszu na Waszyngton, 1963
Data
i miejsce urodzenia
20 lutego 1927
Miami
Zawód aktor, reżyser
Współmałżonek 1. Juanita Hardy (1950-1965)
2. Joanna Shimkus
(od 1976)
Lata aktywności 19432001
Odznaczenia
Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone) Honorowy Komandor Orderu Imperium Brytyjskiego
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Sidney Poitier dekorowany Medalem Wolności przez prezydenta Baracka Obamę, 2009

Sidney Poitier (ur. 20 lutego 1927 w Miami)[1]amerykański aktor i reżyser filmowy oraz dyplomata, pierwszy czarnoskóry laureat Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego, uznawany także za pierwszego czarnego gwiazdora filmowego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jego rodzice pochodzili z Bahamów, gdzie prowadzili farmę. Sidney urodził się jako wcześniak na statku płynącym do Miami[1]. Dorastał na Bahamach, a do Stanów Zjednoczonych powrócił jako nastolatek. Pierwsze aktorskie kroki stawiał na deskach afroamerykańskich teatrów Nowego Jorku. W filmie debiutował na początku lat 50 u Josepha Mankiewicza w No Way Out. Dzięki talentowi szybko zdobył sobie uznanie i w połowie dekady zagrał pierwsze ważne role w swej karierze, w dramatach Szkolna dżungla (1955) oraz Ucieczka w kajdanach (1958). Kreacja w drugim z tych filmów przyniosła mu pierwszą nominację do Oscara. Zagrał uciekiniera z więzienia, skutego łańcuchem z nienawidzącym go białym (Tony Curtis).

W latach 60. stał się dzięki swoim rolom jednym z symboli walki z dyskryminacją rasową. Stworzył cały cały poczet kreacji czarnych inteligentów dominujących moralnie nad białymi. W 1964 zdobył Oscara za pierwszoplanową rolę w Polne lilie. Swoją najgłośniejszą kreację – agenta FBI, Virgila Tibbsa, przybywającego do miasteczka na Południu USA i pomagającego miejscowej policji w śledztwie w sprawie zabójstwa – stworzył w 1967 w dramacie kryminalnym W upalną noc. Film został nagrodzony Oscarem. W tym samym roku zagrał także narzeczonego białej dziewczyny z dobrego domu w Zgadnij, kto przyjdzie na obiad. Oba dzieła uznaje się za przełomowe dla filmowego wizerunku Afroamerykanów.

W 1974 został Rycerzem Komandorem Orderu Imperium Brytyjskiego, uzyskując tym samym tytuł „Sir”. Od 1997 jest ambasadorem Bahamów w Japonii. W 2002 odebrał Honorowego Oscara za całokształt dokonań artystycznych. W 2009 prezydent Barack Obama nagrodził go Prezydenckim Medalem Wolności.

Wybrana filmografia[edytuj | edytuj kod]

Aktor[edytuj | edytuj kod]

Człowiek, który pokonał strach (lub Na skraju miasta) (Edge of the City) – Tommy Tyler
Paryski blues (Paris Blues) – Eddie Cook
  • 1963 Polne lilie (Lilies of the Field) – Homer Smith
Długie łodzie wikingów (Long Ships) – Ali Mansuh
W cieniu dobrego drzewa (A Patch of Blue) – Gordon Ralfe
Opowieść wszech czasów (The Greatest Story Ever Told) – Szymon z Cyreny
Zgadnij, kto przyjdzie na obiad (Guess Who's Coming to Dinner) – John Prentice
Nauczyciel z przedmieścia (To Sir, with Love) – Mark Thackeray
Na tropie Wilby'ego (The Wilby Conspiracy) – Shack Twala
Mały Nikita (Little Nikita) – Roy Parmenter
Szakal (The Jackal) – Carter Preston

Reżyser[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Słodowski, Andrzej Roman: Gwiazdy światowego kina. Leksykon. Warszawa: Editions Spotkania, 1992. ISBN 83-85195-83-1.