Sidney Poitier

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sidney Poitier
Sidney Poitierpodczas marszu na Waszyngton, 1963
Sidney Poitier
podczas marszu na Waszyngton, 1963
Data i miejsce urodzenia 20 lutego 1927
Miami
Zawód aktor, reżyser
Współmałżonek 1. Juanita Hardy (1950-1965)
2. Joanna Shimkus
(od 1976)
Lata aktywności 19432001
Odznaczenia
Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone) Honorowy Komandor Orderu Imperium Brytyjskiego
Sidney Poitier dekorowany Medalem Wolności przez prezydenta Baracka Obamę, 2009

Sidney Poitier (ur. 20 lutego 1927 w Miami)[1]amerykański aktor i reżyser filmowy oraz dyplomata, pierwszy czarnoskóry laureat Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego, uznawany także za pierwszego czarnego gwiazdora filmowego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jego rodzice pochodzili z Bahamów, gdzie prowadzili farmę. Sidney urodził się jako wcześniak na statku płynącym do Miami[1]. Dorastał na Bahamach, a do Stanów Zjednoczonych powrócił jako nastolatek. Pierwsze aktorskie kroki stawiał na deskach afroamerykańskich teatrów Nowego Jorku. W filmie debiutował na początku lat 50 u Josepha Mankiewicza w No Way Out. Dzięki talentowi szybko zdobył sobie uznanie i w połowie dekady zagrał pierwsze ważne role w swej karierze, w dramatach Szkolna dżungla (1955) oraz Ucieczka w kajdanach (1958). Kreacja w drugim z tych filmów przyniosła mu pierwszą nominację do Oscara. Zagrał uciekiniera z więzienia, skutego łańcuchem z nienawidzącym go białym (Tony Curtis).

W latach 60. stał się dzięki swoim rolom jednym z symboli walki z dyskryminacją rasową. Stworzył cały cały poczet kreacji czarnych inteligentów dominujących moralnie nad białymi. W 1964 zdobył Oscara za pierwszoplanową rolę w Polne lilie. Swoją najgłośniejszą kreację – agenta FBI, Virgila Tibbsa, przybywającego do miasteczka na Południu USA i pomagającego miejscowej policji w śledztwie w sprawie zabójstwa – stworzył w 1967 w dramacie kryminalnym W upalną noc. Film został nagrodzony Oscarem. W tym samym roku zagrał także narzeczonego białej dziewczyny z dobrego domu w Zgadnij, kto przyjdzie na obiad. Oba dzieła uznaje się za przełomowe dla filmowego wizerunku Afroamerykanów.

W 1974 został Rycerzem Komandorem Orderu Imperium Brytyjskiego, uzyskując tym samym tytuł „Sir”. Od 1997 jest ambasadorem Bahamów w Japonii. W 2002 odebrał Honorowego Oscara za całokształt dokonań artystycznych. W 2009 prezydent Barack Obama nagrodził go Prezydenckim Medalem Wolności.

Wybrana filmografia[edytuj | edytuj kod]

Aktor[edytuj | edytuj kod]

Człowiek, który pokonał strach (lub Na skraju miasta) (Edge of the City) – Tommy Tyler
Paryski blues (Paris Blues) – Eddie Cook
  • 1963 Polne lilie (Lilies of the Field) – Homer Smith
Długie łodzie wikingów (Long Ships) – Ali Mansuh
W cieniu dobrego drzewa (A Patch of Blue) – Gordon Ralfe
Opowieść wszech czasów (The Greatest Story Ever Told) – Szymon z Cyreny
Zgadnij, kto przyjdzie na obiad (Guess Who's Coming to Dinner) – John Prentice
Nauczyciel z przedmieścia (To Sir, with Love) – Mark Thackeray
Na tropie Wilby'ego (The Wilby Conspiracy) – Shack Twala
Mały Nikita (Little Nikita) – Roy Parmenter
Szakal (The Jackal) – Carter Preston

Reżyser[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Słodowski, Andrzej Roman: Gwiazdy światowego kina. Leksykon. Warszawa: Editions Spotkania, 1992. ISBN 83-85195-83-1.