Sielsowiet
Sielsowiet (ros. - сельсовет, сельский совет; białorus. - сельсавет, сельскi савет; ukr. - сільрада, сільська рада) - organ władzy lub jednostka administracyjno-terytorialna w niektórych państwach byłego ZSRR, a w przeszłości w całym ZSRR.
Spis treści |
Sielsowiety w ZSRR [edytuj]
Dekret o komitetach ziemskich z 1917 roku [edytuj]
Sielsowiet, który wywodzi się bezpośrednio od komitetu wołostnego, początkowo pełnił funkcje organu władzy na najniższym szczeblu systemu Rady Narodowych Deputowanych. Zgodnie z postanowieniem sownarkomu z 25 grudnia 1917 roku (7 stycznia 1918 roku[1]) "O miejscowych komitetach ziemskich" zaczęto likwidację najniższych administracyjnych i ziemskich organów Rządu Tymczasowego: wołostnych komitetów wykonawczych i ziemskich zarządów, które praktycznie nie zaczęły jeszcze swojej działalności po rewolucji lutowej. Powszechnie w guberniach, ujezdach i wołostach powoływano komitety ziemskie, w skład których wybierano w głosowaniu powszechnym, tajnym i równym jednego członka na pięciuset mieszkańców danej jednostki terytorialnej. Do komitetów wołostnych powoływano także po jednym przedstawicielu z sąsiędnich wołostów[2]. Raz do roku jeden przedstawiciel komitetu wołostnego był oddelegowany na zjazd gubernialny[3]. Kierowaniem sprawami bieżącymi zajmować się miały powołane do tych celów kolegialne organy wykonawcze, tak zwane zarządy ziemskie[4].
Dekret sownarkomu określał także obowiązki komitetu wołostnego. Do nich należały: rozporządzanie skonfiskowanym majątkiem, rozstrzygnięcie sporów i nieporozumień we własnym wołoście, wykonanie poleceń komitetu gubernialnego i ujezdowego w sprawach związanych z gromadzeniem informacji potrzebnej do reformy ziemskiej, a także przedstawianie propozycji i wniosków do opracowania tejże reformy oraz przygotowanie warunków do jej przeprowadzeniu, ogłoszenie i wykonanie rozporządzeń komitetu gubernialnego u ujezdnego w sprawach ziemskich[5].
Komitet wołostny miał prawo wydawać własne zarządzenia, które mogły być zaskarżane w komitetach ujezdowych[6]. Budżet komitetu wołostnego był formowany z ziemskiego fondu gubernialnego i uzgadniany corocznie na zjazdach gubernialnych[7].
Sielsowiety w Konstytucji RFSRR 1918 roku [edytuj]
10 lipca 1918 roku została przyjęta Konstytucja Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, której artykuł 10 rozdziału 5 ustanawiał sielsowiety jako organy władz miejscowych:
 |
W Konstytucji została szczegółowo omówiona organizacja miejscowej władzy Rad: sielsowiety wchodziły w skład miejscowych organów władzy i należały do systemu Zjazdów Rad na poziomie ujezdów[9] i wołostów. Skład ujezdowego zjazdu sowietów był obliczany na podstawie: jeden deputowany na tysiąc mieszkańców, ale nie więcej niż trzystu deputowanych na cały ujezd. W przypadku, gdy sielskie miejscowości liczyły poniżej tysiąca mieszkańców, dla powołania delegatów na zjazd ujezdowy łączono kilka mniejszych miejscowości. W zjazdach wołostnych udział brała dziesiąta, wydelegowana, część deputowanych sielsowietu. Gdy sielsowiet liczył mniej niż dziesięciu członków, na zjazd wołostny udawał się jeden przedstawiciel danego sielsowietu[10]. Przy sielsowietach powołano komitety wykonawcze, które miały za zadanie realizować cele i zadania władzy radzieckiej[11]. Od sielsowietów wymagano półrocznych i rocznych sprawozdań o wydatkach. Ich budżet był zatwierdzany na zjazdach obwodowych i gubernialnych[12].
Zmiany odnośnie sielsowietów w ustawodawstwie ZSRR [edytuj]
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, VII Ogólnorosyjski Zjazd Sowietów 12 grudnia 1919 roku wytyczył drogę do uporządkowaniu systemu władzy państwa socjalistycznego. W postanowieniu "O budowie socjalizmu" nałożono obowiązek opracowania zarządzenia o organizacji sielsowietów na Ogólnorosyjski Centralny Komitet Wykonawczy Rad [13]. Rezolucja z VIII Ogólnorosyjskiej Konferencji RKP(b) przewidywało zakładanie przy sielsowietach komórek partyjnych w celu zwiększenia zainteresowania chłopstwa sprawami wsi[14]. 15 lutego 1920 roku OCKWR RSFRR zatwierdził zarządzenie "O sielskich sowietach". W dokumencie postanowiono, że w wypadku, gdy liczba mieszkańców miejscowości wynosi mniej niż trzystu, to wybierano jedno z poniższych rozwiązań:
- sprawy danej miejscowości są rozwiązywane na zebraniach wiejskich, zgodnie z artykułem 57 Konstytucji RSFRR 1918 roku,
- mieszkańcy biorą udział w wyborach sielsowietów w sąsiedniej miejscowości pod warunkiem, że spełnia ona wymogi do prawa utworzenia sielsowietu,
- łączy się z takąż małą miejscowością i razem tworzą wspólny sielsowiet[15].
W okresie wojny domowej w Rosji działalność Sowietów ograniczała się do wąskich kręgów politycznych: organów wykonawczych, ogólnorosyjskich zjazdów Sowietów, prezydiów komitetów wykonawczych i rewolucyjnych. VIII Ogólnorosyjski Zjazd Sowietów to zmienił: zarządził regularne wybory do wiejskich, wołostnych, miejskich i innych rad w określonych okresach, a także regularne zjazdy wymienionych Sowietów. Jeśli w zarządzeniu z 1920 roku został określony jedynie schemat przeprowadzania wyborów do wiejskich organów władzy, to postanowienie z 1922 roku zasady wyborów opisywało bardzo dokładnie:
- wybory przeprowadzane są raz w roku,
- delegaci do sielsowietu są wybierani przez obywateli na wspólnym zebraniu,
- wybory są kontrolowane przez komisje wiejskie, powołane przez wyborcze komisje wołostne w składzie dwóch przedstawicieli sielsowietu i jednego z wołostnej komisji wyborczej,
- wiejskie komisje wyborcze ogłaszają dzień wyborów, organizują wiece przedwyborcze, na których wyborcy poznają kandydatów, porządek wyborów, prawa wyborcze, program Sowietów[16].
Wszystkie wytyczne VIII Ogólnorosyjskiego Zjazdu Sowietów zostały uwzględnione w zarządzeniu OCKWR "O sielskich sowietach" z 26 stycznia 1922 roku[17].
W 1975 na terytorium ZSRR znajdowało się 8571 rad wiejskich[potrzebne źródło].
Sielsowiety po upadku ZSRR [edytuj]
Białoruś [edytuj]
- Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Na Białorusi sielsowiety (sielskie sowiety) to najniższe jednostki administracyjno-terytorialne, odpowiadające polskim gminom. Wchodzą w skład rejonów. Sielsowiet obejmuje przeważnie od kilku do kilkudziesięciu miejscowości (np. sielsowiety w rejonie grodzieńskim obejmują od 11 do 49 wsi[18]) – na terenach przedwojennej Polski granice obecnych sielsowietów pokrywają się zgrubsza z granicami przedwojennych gmin. Centrum administracyjne znajduje się we wsi (sielsowiet) lub osiedlu typu miejskiego (posielkowyj sowiet). Organem władzy sielsowietu jest Wiejska Rada Narodowych Deputowanych.
Na dzień 1 lutego 2008 roku ilość sielsowietów na Białorusi wynosiła 1465.
Rosja [edytuj]
- Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
W Rosji pojęcie sielsowiet ma kilka znaczeń w zależności od regionu. Na przykład, w obwodzie niżnonowogrodzkim jest to zarówno jednostka administracyjno-terytorialna, w której granicach znajduje się kilka zamieszkałych punktów, jak i organ władzy municypalnej, znajdującej się w danym sielsowiecie[19]. Analogicznie jest w obwodzie astrachańskim[20] i wołgogradzkim[21].
Ukraina [edytuj]
- Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
W świetle nowego ustawodawstwa ukraińskie silskie rady mogą prowadzić własne przedsiębiorstwa, kontrolować działające na ich terenie gospodarstwa rolne i zakłady przemysłowe, a także prace urzędującego na podległym jej terytorium milicjanta. Spośród wybranych delegatów formuje się Komitet Wykonawczy, tak zwany "wykonkom", w skład którego wchodzą przewodniczący rady, zastępca, sekretarz i wybrani członkowie. Komitet nie posiada własnego aparatu urzędniczego, zarządza za pomocą funkcyjnych delegatów i powołanych komisji. Budżet dla potrzeb silskiej rady przyznają władze rejonu. Rada uchwala rozdysponowanie przyznanych środków w ramach przydzielonego budżetu[potrzebne źródło].
Przypisy
- ↑ Według nowego stylu.
- ↑ Положение о земельных комитетах, II. О местных земельных комитетах, Состав местных земельных комитетов, 5, s. [1].
- ↑ Положение о земельных комитетах, V. О губернских съездах земельных комитетов, s. [2].
- ↑ Положение о земельных комитетах, II. О местных земельных комитетах, Состав местных земельных комитетов, 9, s. [3].
- ↑ Положение о земельных комитетах, IV. Предметы ведения местных земельных комитетов, 22, s. [4].
- ↑ Положение о земельных комитетах, IV. Предметы ведения местных земельных комитетов, 24, s. [5].
- ↑ Положение о земельных комитетах, IV. Предметы ведения местных земельных комитетов, 29, s. [6].
- ↑ Конституция (Основной закон) Российской Социалистической Федеративной Советской Республики, Раздел второй, Общие положения Конституции Российской Социалистической Федеративной Советской Республики, Глава пятая, 10, s. [7].
- ↑ Od 1920 roku rejony.
- ↑ Конституция (Основной закон) Российской Социалистической Федеративной Советской Республики, Раздел третий, Конструкция Советской власти, Глава десятая. О съездах Советов, 53 в-г, s. [8].
- ↑ Конституция (Основной закон) Российской Социалистической Федеративной Советской Республики, Раздел третий, Конструкция Советской власти, Глава двенадцатая. О предметах ведения органов Советской власти на местах, s. [9].
- ↑ Конституция (Основной закон) Российской Социалистической Федеративной Советской Республики, Раздел пятый, Бюджетное право, Глава шестнадцатая, 86, s. [10].
- ↑ Постановление от 12 декабря 1919 года о советском строительстве VII, s. [11]
- ↑ Восьмая всероссийская конференция РКП(б) Москва 2-4 декабря 1919 г., Устав Российской коммунистической партии (большевиков), VIII. О волостных организациях, w: КПСС в резолюциях и решениях съездов, конференций и пленумов ЦК, T. 1, 1898-1925, Москва 1953, s. 466.
- ↑ В. В. Красников, Организационно-правовые основы деятельности местных органов власти в начале 1920-х гг. на материалах Тамбовской губернии. Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата юридических наук, Тамбов 2007, s. 13-14 [12].
- ↑ В. В. Белораменский, Особенности современной концепции местного самоуправления, s. [13].
- ↑ В. В. Красников, Организационно-правовые основы деятельности местных органов власти в начале 1920-х гг. на материалах Тамбовской губернии. Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата юридических наук, Тамбов 2007, s. 17 [14].
- ↑ Гродненский район. Административно-территориальное деление
- ↑ Устав Нижегородской области 30 декабря 2005 года N 219-З, Глава 2, Территория и административно-территориальное устройство области, s. [15].
- ↑ Устав Астраханской области, Глава 9, Административно-территориальное устройство и территория Астраханской области, s. [16].
- ↑ Конституции и Уставы субъектов Российской Федерации, Статья 6, Административно-территориальное устройство Волгоградской области, s. [17].
