Sielsowiet

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Sielsowiet (ros. сельсовет, сельский совет; białorus. сельсавет, сельскi савет; ukr. сільрада, сільська рада) – organ władzy lub jednostka administracyjno-terytorialna w niektórych państwach byłego ZSRR, a w przeszłości – w całym ZSRR.

Sielsowiety w ZSRR[edytuj | edytuj kod]

Dekret o komitetach ziemskich z 1917 roku[edytuj | edytuj kod]

Początkowo wywodzący się z komitetu wołostnego sielsowiet pełnił funkcje organu władzy na najniższym szczeblu systemu Rady Narodowych Deputowanych. Zgodnie z postanowieniem sownarkomu z 25 grudnia 1917 roku (według nowego stylu 7 stycznia 1918 roku) O miejscowych komitetach ziemskich zaczęto likwidację najniższych administracyjnych i ziemskich organów Rządu Tymczasowego: wołostnych komitetów wykonawczych i ziemskich zarządów, które praktycznie nie zaczęły jeszcze funkcjonować w pełni po rewolucji lutowej. Powszechnie w guberniach, ujezdach i wołostach powoływano komitety ziemskie, w skład których wybierano w głosowaniu powszechnym, tajnym i równym jednego członka na pięciuset mieszkańców danej jednostki terytorialnej. Do komitetów wołostnych powoływano także po jednym przedstawicielu z sąsiednich wołostów[1]. Raz do roku jeden przedstawiciel komitetu wołostnego był oddelegowany na zjazd gubernialny[2]. Kierowaniem sprawami bieżącymi zajmować się miały powołane do tych celów kolegialne organy wykonawcze, tak zwane zarządy ziemskie[3].

Dekret sownarkomu określał także obowiązki komitetu wołostnego. Do nich należały: rozporządzanie skonfiskowanym majątkiem, rozstrzygnięcie sporów i nieporozumień we własnym wołoście, wykonanie poleceń komitetów gubernialnego i ujezdowego w sprawach związanych z gromadzeniem informacji potrzebnej do reformy ziemskiej, a także przedstawianie propozycji i wniosków do opracowania tejże reformy oraz przygotowanie warunków do jej przeprowadzenia, ogłoszenie i wykonanie rozporządzeń komitetów gubernialnego u ujezdnego w sprawach ziemskich[4].

Komitet wołostny miał prawo wydawać własne zarządzenia, które mogły być zaskarżane w komitetach ujezdowych[5]. Budżet komitetu wołostnego był formowany z ziemskiego fondu gubernialnego i uzgadniany corocznie na zjazdach gubernialnych[6].

Sielsowiety w Konstytucji RFSRR 1918 roku[edytuj | edytuj kod]

10 lipca 1918 roku została przyjęta Konstytucja Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, której artykuł 10 rozdziału 5 ustanawiał sielsowiety jako organy władz miejscowych:

Quote-alpha.png
Cała władza w obrębie Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej należy do pracującej ludności państwa, zjednoczonej w miejskie i sielskie rady[7].

W Konstytucji została szczegółowo omówiona organizacja miejscowej władzy Rad: sielsowiety wchodziły w skład miejscowych organów władzy i należały do systemu Zjazdów Rad na poziomie ujezdów (od 1920 roku rejonów). i wołostów. Skład ujezdowego zjazdu sowietów był obliczany na podstawie: jeden deputowany na tysiąc mieszkańców, ale nie więcej niż trzystu deputowanych na cały ujezd. W przypadku, gdy sielskie miejscowości liczyły poniżej tysiąca mieszkańców, dla powołania delegatów na zjazd ujezdowy łączono kilka mniejszych miejscowości. W zjazdach wołostnych udział brała dziesiąta, wydelegowana, część deputowanych sielsowietu. Gdy sielsowiet liczył mniej niż dziesięciu członków, na zjazd wołostny udawał się jeden przedstawiciel danego sielsowietu[8]. Przy sielsowietach powołano komitety wykonawcze, które miały za zadanie realizować cele i zadania władzy radzieckiej[9]. Od sielsowietów wymagano półrocznych i rocznych sprawozdań o wydatkach. Ich budżet był zatwierdzany na zjazdach obwodowych i gubernialnych[10].

Zmiany odnośnie sielsowietów w ustawodawstwie ZSRR[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

VII Ogólnorosyjski Zjazd Sowietów 12 grudnia 1919 roku wytyczył drogę do uporządkowaniu systemu władzy państwa socjalistycznego. W postanowieniu O budowie socjalizmu nałożono obowiązek opracowania zarządzenia o organizacji sielsowietów na Wszechrosyjski Centralny Komitet Wykonawczy[11]. Rezolucja z VIII Ogólnorosyjskiej Konferencji RKP(b) przewidywało zakładanie przy sielsowietach komórek partyjnych w celu zwiększenia zainteresowania chłopstwa sprawami wsi[12]. 15 lutego 1920 roku WCKW RSFRR zatwierdził zarządzenie O sielskich sowietach. W dokumencie postanowiono, że w wypadku, gdy liczba mieszkańców miejscowości wynosi mniej niż trzystu, to wybierano jedno z poniższych rozwiązań:

  • sprawy danej miejscowości są rozwiązywane na zebraniach wiejskich, zgodnie z artykułem 57 Konstytucji RSFRR 1918 roku,
  • mieszkańcy biorą udział w wyborach sielsowietów w sąsiedniej miejscowości pod warunkiem, że spełnia ona wymogi do prawa utworzenia sielsowietu,
  • łączy się z takąż małą miejscowością i razem tworzą wspólny sielsowiet[13].

W okresie wojny domowej w Rosji działalność Sowietów ograniczała się do wąskich kręgów politycznych: organów wykonawczych, ogólnorosyjskich zjazdów Sowietów, prezydiów komitetów wykonawczych i rewolucyjnych. VIII Ogólnorosyjski Zjazd Sowietów to zmienił: zarządził regularne wybory do wiejskich, wołostnych, miejskich i innych rad w określonych okresach, a także regularne zjazdy wymienionych Sowietów. Jeśli w zarządzeniu z 1920 roku został określony jedynie schemat przeprowadzania wyborów do wiejskich organów władzy, to postanowienie z 1922 roku zasady wyborów opisywało bardzo dokładnie:

  • wybory przeprowadzane są raz w roku,
  • delegaci do sielsowietu są wybierani przez obywateli na wspólnym zebraniu,
  • wybory są kontrolowane przez komisje wiejskie, powołane przez wyborcze komisje wołostne w składzie dwóch przedstawicieli sielsowietu i jednego z wołostnej komisji wyborczej,
  • wiejskie komisje wyborcze ogłaszają dzień wyborów, organizują wiece przedwyborcze, na których wyborcy poznają kandydatów, porządek wyborów, prawa wyborcze, program Sowietów[14].

Wszystkie wytyczne VIII Ogólnorosyjskiego Zjazdu Sowietów zostały uwzględnione w zarządzeniu WCKWR „O sielskich sowietach” z 26 stycznia 1922 roku[15].

W 1975 na terytorium ZSRR znajdowało się 8571 rad wiejskich[potrzebne źródło].

Sielsowiety po upadku ZSRR[edytuj | edytuj kod]

Białoruś[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Na Białorusi sielsowiety (sielskie sowiety) to najniższe jednostki administracyjno-terytorialne, odpowiadające polskim gminom. Wchodzą w skład rejonów. Sielsowiet obejmuje przeważnie od kilku do kilkudziesięciu miejscowości (np. sielsowiety w rejonie grodzieńskim obejmują od 11 do 49 wsi[16]) – na terenach przedwojennej Polski granice obecnych sielsowietów pokrywają się z grubsza z granicami przedwojennych gmin. Centrum administracyjne znajduje się we wsi (sielsowiet) lub osiedlu typu miejskiego (posielkowyj sowiet). Organem władzy sielsowietu jest Wiejska Rada Narodowych Deputowanych.

Na dzień 1 lutego 2008 roku ilość sielsowietów na Białorusi wynosiła 1465.

Rosja[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

W Rosji pojęcie sielsowiet ma kilka znaczeń w zależności od regionu. Na przykład, w obwodzie niżnonowogrodzkim jest to zarówno jednostka administracyjno-terytorialna, w której granicach znajduje się kilka zamieszkałych punktów, jak i organ władzy municypalnej, znajdującej się w danym sielsowiecie[17]. Analogicznie jest w obwodzie astrachańskim[18] i wołgogradzkim[19].

Ukraina[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

W świetle nowego ustawodawstwa ukraińskie silskie rady mogą prowadzić własne przedsiębiorstwa, kontrolować działające na ich terenie gospodarstwa rolne i zakłady przemysłowe, a także prace urzędującego na podległym jej terytorium milicjanta. Spośród wybranych delegatów formuje się Komitet Wykonawczy, tak zwany „wykonkom”, w skład którego wchodzą przewodniczący rady, zastępca, sekretarz i wybrani członkowie. Komitet nie posiada własnego aparatu urzędniczego, zarządza za pomocą funkcyjnych delegatów i powołanych komisji. Budżet dla potrzeb silskiej rady przyznają władze rejonu. Rada uchwala rozdysponowanie przyznanych środków w ramach przydzielonego budżetu[potrzebne źródło].

Przypisy

  1. Положение о земельных комитетах, II, О местных земельных комитетах, § 5.
  2. Положение о земельных комитетах, V, О губернских съездах земельных комитетов.
  3. Положение о земельных комитетах, II, О местных земельных комитетах, § 9.
  4. Положение о земельных комитетах, IV, Предметы ведения местных земельных комитетов, § 22.
  5. Положение о земельных комитетах, IV, Предметы ведения местных земельных комитетов, § 24.
  6. Положение о земельных комитетах, IV, Предметы ведения местных земельных комитетов, § 29.
  7. Конституция (Основной Закон) Российской Социалистической Федеративной Советской Республики, II, Общие положения Конституции Российской Социалистической Федеративной Советской Республики, V, § 10.
  8. Конституция (Основной Закон) Российской Социалистической Федеративной Советской Республики, III, Конструкция Советской власти, X, § 53, в–г.
  9. Конституция (Основной Закон) Российской Социалистической Федеративной Советской Республики, III, Конструкция Советской власти, XII.
  10. Конституция (Основной Закон) Российской Социалистической Федеративной Советской Республики, V, Бюджетное право, XVI, § 86.
  11. Постановление от 12 декабря 1919 года о советском строительстве VII, КонсультантПлюс.
  12. Восьмая всероссийская конференция РКП(б) Москва 2-4 декабря 1919 г., Устав Российской коммунистической партии (большевиков), VIII. О волостных организациях, w: КПСС в резолюциях и решениях съездов, конференций и пленумов ЦК, T. 1, 1898–1925, s. 466.
  13. В. В. Красников, Организационно-правовые основы деятельности местных органов власти в начале 1920-х гг. на материалах Тамбовской губернии. Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата юридических наук, s. 13–14.
  14. В. В. Белораменский, Особенности современной концепции местного самоуправления, „Правоведение” 5 (1993), s. 36–44.
  15. В. В. Красников, Организационно-правовые основы деятельности местных органов власти в начале 1920-х гг. на материалах Тамбовской губернии. Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата юридических наук, s. 17.
  16. Административно-территориальное деление, Гродненский районный исполнительный комитет.
  17. Устав Нижегородской области (Закон Нижегородской области от 30 декабря 2005 г. N 219-З) (с изменениями и дополнениями), II, Территория и административно-территориальное устройство области.
  18. Устав Астраханской области от 9 апреля 2007 г. N 21/2007-ОЗ (с изменениями и дополнениями), IX, Территория и административно-территориальное устройство области.
  19. Устав (Основной закон) Волгоградской области от 17 июля 1996 г. N 73-ОД (принят постановлением Волгоградской областной Думы от 11 июля 1996 г. N 41/410) (с изменениями и дополнениями) (утратил силу), VI, Местное самоуправление.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]