Siergiej Bułgakow
| Siergiej Nikołajewicz Bułgakow | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 28 czerwca 1871 Liwny |
| Data i miejsce śmierci | 12 lipca 1944 Paryż |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Siergiej Nikołajewicz Bułgakow (ros. Серге́й Никола́евич Булга́ков, 16 czerwca?/28 czerwca 1871 w Liwnach, zm. 12 lipca 1944 w Paryżu) – myśliciel prawosławny uznawany za najwybitniejszego teologa rosyjskiego XX wieku[1], w opinii wielu chrześcijański platonik i mistyk[2]; działał na rzecz dialogu ekumenicznego z katolicyzmem, głosił apokatastazę oraz sofiologię.
W młodości utracił wiarę i związał się z marksizmem, w wieku 40 lat nawrócił się na prawosławie – jak wyznał – pod wpływem mistycznych doświadczeń[2]. Zdaniem wielu historyków myśli prawosławnej, Bułgakow należał do najodważniejszych teologów[3], przez co niektóre jego nauki, zwłaszcza związane ze Sofią Bożą oraz ze zbawieniem szatana, wywołują kontrowersje[1].
Spis treści |
Życie [edytuj]
Przyszedł na świat w rodzinie prawosławnego księdza. Uczęszczał do seminarium w Orle, a później do tamtejszego gimnazjum. W 1894 ukończył prawo na Uniwersytecie Moskiewskim, gdzie studiował także ekonomię polityczną.
W czasie nauki w seminarium zainteresował się marksizmem i wziął udział w ruchu Prawny Marksizm. Studiując marksizm Bułgakow był przekonany o ważności tej teorii. Pod wpływem prac rosyjskich myślicieli religijnych (Lew Tołstoj, Fiodor Dostojewski, Włodzimierz Sołowjow itp.) oraz spotkań i dyskusji z Lwem Tołstojem znów odnalazł swoje wierzenia religijne. Napisał książkę o swojej ewolucji (Od Marksizmu do idealizmu, 1903).
Poglądy [edytuj]
"Obraz" i "podobieństwo" Boże w człowieku [edytuj]
Siergiej Bułgakow podjął między innymi zagadnienia antropologiczne i eschatologiczne. W antropologii akcentował ikoniczność człowieka, stworzenie go "na obraz i podobieństwo" (Rdz 1, 26). "Obraz" ma charakter niezniszczalny i trwały w człowieku, zaś "podobieństwo" to zadanie do urzeczywistnienia na bazie "obrazu"; "podobieństwo" ma charakter dynamiczny. Im bardziej urzeczywistnia w sobie człowiek tę ikoniczność, tym bardziej następuje jego przebóstwienie.
Nadzieja powszechnego zbawienia [edytuj]
W dziele Drabina Jakubowa Bułgakow postawił pytanie o możliwość zbawienia wszystkich stworzeń, łącznie z szatanem, pozostawił je jednak bez odpowiedzi, jako "nieodpowiednie dla naszego stanu". Niemniej, w późniejszych swoich książkach objawił się on jako jedyny, obok Orygenesa oraz św. Grzegorza z Nyssy, teolog, który odważył się otwarcie postulować apokatastazę jako chrześcijańską doktrynę; w jego ślad poszedł później Nikołaj Bierdiajew[3].
Na tej podstawie Bułgakow wyprowadza swoją eschatologię. Głosi on nie tylko nadzieję zbawienia wszystkich ludzi, ale zdaje się być tego pewny (apokatastaza). Analizując pojęcie "wieczności" (gr. aionios), stwierdza, że termin ten tylko odnośnie Boga może oznaczać rzeczywistą wieczność, zaś w wieczności tej uczestniczą tylko ci, którzy zostali zbawieni. Wieczności piekła zatem nie można traktować na równi z wiecznością Boga, piekło może mieć jedynie charakter czasowy i skończony, a zatem potępieni mogą zostać uzdrowieni i dostąpić zbawienia[4].
Kontrowersje [edytuj]
Postawa głosiciela doktryny o powszechnym zbawieniu wszystkich stworzeń zjednała Bułgakowowi wielu przeciwników wśród teologów prawosławnych[3].
Bibliografia [edytuj]
Polskie przekłady dzieł [edytuj]
- Prawosławie. Zarys nauki Kościoła prawosławnego. H. Paprocki (przekład). Białystok – Warszawa: Orthdruk – Formica, 1992, s. 211.
- Życie za grobem. Podgórzec, Zbigniew (przekład). Białystok: Orthdruk, 1994, s. 23. ISBN 8385368086.
- Ikona i kult ikony : zarys dogmatyczny (ros. икона и икнопочитание). Paprocki, Henryk (przekład). Bydgoszcz: Homini, 2002, s. 146. ISBN 838793366X.
- Święci Piotr i Jan : dwaj pierwsi z apostołów. Białystok: Bractwo Młodzieży Prawosławnej w Polsce, 2005, s. 75. ISBN 8387281263.
- Drabina Jakubowa : rzecz o aniołach (ros. Лествица Иаковля). Terlikowski, Tomasz (przekład). Warszawa – Ząbki: Fronda – Apostolicum, 2005, s. 276. ISBN 836033515X.
- Cuda Ewangelii. Terlikowski, Tomasz (przekład). Warszawa – Ząbki: Fronda – Apostolicum, 2007, s. 142, seria: Ex Oriente Lux. ISBN 9788360335222.
- Mój kraj rodzinny i inne pisma o Rosji i narodowości. Augustyn, Leszek (przekład). Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, 2009, s. 113. ISBN 9788374813051.
- Światło wieczności : medytacje i spekulacje (ros. Свет невечерний). Chmielewski, Jacek (przekład). Kęty: Antyk Wydawnictwo Marek Derewiecki, 2010, s. 578, seria: Biblioteka Europejska. ISBN 9788361199236.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Ojciec Sergiusz Bułgakow. W: Mikołaj Łosski: Historia filozofii rosyjskiej (tłum. Henryk Paprocki). Kęty: Antyk, 2000, s. 261. ISBN 83-88524-00-3.
- ↑ 2,0 2,1 Ojciec Sergiusz Bułgakow. W: Mikołaj Łosski: Historia filozofii rosyjskiej (tłum. Henryk Paprocki). Kęty: Antyk, 2000, s. 220. ISBN 83-88524-00-3.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Idea apokatastazy w duchowości i teologii prawosławia. W: Wacław Hryniewicz: Nadzieja zbawienia dla wszystkich. Warszawa: Verbinum, 1989, s. 48. ISBN 83-85009-58-2.
- ↑ Z. Kijas, Szkic eschatologii o. S. Bułgakowa, [w:] red. S.C. Napiórkowski i K. Klauza, Nadzieja – możliwość czy pewność powszechnego zbawienia?, Lublin 1992, s. 103-122
