Sieroty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sieroty
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat gliwicki
Gmina Wielowieś
Sołectwo Sieroty
Liczba ludności (2008) 451
Strefa numeracyjna (+48) 032
Tablice rejestracyjne SGL
SIMC 0223527
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Sieroty
Sieroty
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Sieroty
Sieroty
Ziemia 50°28′33″N 18°36′31″E/50,475833 18,608611Na mapach: 50°28′33″N 18°36′31″E/50,475833 18,608611

Sieroty (niem. Schieroth, Schönrode[1]) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Wielowieś.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Przysiółki[edytuj | edytuj kod]

Przysiółki należące do wsi Sieroty:

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości wywodzi się od polskiej nazwy określającą dom osieroconych dzieci[2]. Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą nazwę wymienia ją w obecnej polskiej formie Sieroty podając jej znaczenie "Waisenhaus" czyli w języku polskim "Sierociniec"[2]. Nazwa została początkowo fonetycznie zgermanizowana przez Niemców na Schierot[2], a później Schieroth w wyniku czego straciła swoje pierwotne znaczenie.

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Syrot.[3][4]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1299 roku[5]. Od 1712 roku osada była w posiadaniu rodziny von Wrochem. Wraz z ręką Barbary von Wrochem (zm. w 1805 roku) zostały przejęte przez Gustawa Maurycego von Stockmann.

Po II wojnie światowej wysiedlono większość mieszkańców pochodzenia niemieckiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół Wszystkich Świętych - kościół parafialny. Parafia powstała z początkiem XIII wieku. W dokumentach jest wzmiankowana w roku 1299. Z kroniki parafialnej wynika, że Sieroty zawsze stanowiły samodzielną parafię, do której należały Chwoszcz i Zacharzowice. Pod koniec XVI wieku, kościół został przejęty przez protestantów. Dopiero w 1629 roku został zwrócony katolikom. Obecny kościół zbudowano w 1479 roku, jednakże był on wykonany z kamienia. W roku 1700 znaczna część kościoła uległa spaleniu. Wypalona nawa została zastąpiona w 1707 roku nową drewnianą. Należy zwrócić jeszcze uwagę na dzwonnicę, która do roku 1770 stała na uboczu, po czym wymieniona została na wieżę drewnianą przylegającą do kościoła. Wnętrze nawy ozdabiają, mocno już starte, jednak jeszcze widoczne malowidła ścienne. Pochodzą one z 1470 roku. W późniejszych latach zostały zamalowane po czym w 1935 roku ponownie je odsłonięto. W 2007 roku zostały odrestaurowane.

Ciekawostką są polichromie z końca XV w., ale zły stan sprawia, że poza wizerunkiem Chrystusa w mandorli, Madonny z Dzieciątkiem i św. Krzysztofem - patrona dobrej śmierci - reszta jest wyblakła i nieczytelna. Prawdopodobnie polichromia została wykonana przez mistrza z Jemielnicy.

Kościół leży na szlaku architektury drewnianej województwa śląskiego.

  • Zabytkowy krzyż - znajduje się przy trasie poznańskiej na ulicy słonecznej. Historycy odkryli, że krzyż ten został zbudowany na cześć Krzywoustego.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez wieś przebiega szlak turystyczny:

Przypisy

  1. Józef Pilch, Leksykon zabytków architektury Górnego Śląska, Wydawnictwo Arkady, Warszawa 2008
  2. 2,0 2,1 2,2 Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 86.
  3. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  4. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  5. Bożena Kubit, Sieroty - kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych, ulotka wydana z okazji X Gliwickich Dni Dziedzictwa Kulturowego, Gliwice 2012