Sima Guang

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
To jest biografia osoby noszącej chińskie nazwisko Sima.
Sima Guang
Sima Guang
Chińskie nazwisko i imię
Hanyu pinyin Sīmǎ Guāng
Wade-Giles Ssu-ma Kuang
Zn. tradycyjne 司馬光
Zn. uproszczone 司马光

Sima Guang (ur. 1019 w dzisiejszym Yuncheng, prow. Shanxi, zm. 1086) – chiński polityk, kanclerz i uczony z czasów dynastii Song, jeden z najwybitniejszych historyków Chin klasycznych.

Pochodził z zamożnej rodziny; wyróżnił się wcześnie, w wieku zaledwie 20 lat osiągnął w egzaminach cesarskich najwyższy stopień jìnshì (進士); następnie piastował wiele lat stanowiska urzędnicze, m.in. w Akademii Hanlin.

Prace historyczne[edytuj | edytuj kod]

W 1064, Sima Guang zaprezentował cesarzowi Yingzongowi pięciotomową chronologię historii chińskiej od 403 r. p.n.e. (gdy nastąpił podział państwa Jin z czasów Królestw Walczących, co w efekcie doprowadziło do powstania państwa Qin) do 959 r. n.e. (koniec epoki Dziesięciu Królestw i początek dynastii Song), zatytułowaną Liniantu (歷年圖 "Tabela Kolejnych Lat"). Dwa lata później przedstawił ośmiotomową kronikę Chin od 403 r. p.n.e. do upadku dynastii Qin w 207 r. p.n.e., zatytułowaną Tongzhi (通志; "Kompletne Zapiski"). Cesarz wydał polecenie stworzenia pełnej historii Chin, zezwalając mu na pełny dostęp do archiwów państwowych i przydzielając zespół doświadczonych historyków do pomocy. Pracę kontynuowano za panowania następnego cesarza Shenzonga, który także wspierał projekt, zmieniając nawet jego nazwę na Zizhi Tongjian (Uniwersalne zwierciadło pomagające w rządzeniu; "zwierciadło" w tym kontekście oznacza dzieło służące do jako wskazówka - w którym rządzący mogą się "przejrzeć" i porównać swe dokonania z dziełami poprzedników). Cesarz kontynuował wspieranie prac aż do ich ukończenia w 1084.

Poparcie cesarza dla prac historycznych Sima Guanga jest tym bardziej godne uwagi, że sam autor wycofał się w z życia dworskiego w 1070, w proteście przeciwko reformom premiera Wang Anshi. Sima Guang, przywódca (wraz z Su Dongpo, Shen Kuo i Ouyang Xiu) konserwatywnej opozycji konfucjańskiej, wystosował do tronu całą serię krytycznych memoriałów, a ponieważ nie przyniosły efektu, zrezygnował ze swych stanowisk oficjalnych. Od 1071 piastował ceremonialną funkcję w Luoyangu, dzięki czemu miał czas i środki na pracę historyczną.

Słowniki[edytuj | edytuj kod]

Sima Guang był także leksykografem, prawdopodobnym redaktorem słownika rymów Jiyun; na podstawie starożytnego słownika Shuowen Jiezi skompilował wydany w 1066 wielki słownik Leipian (類篇; "Skatalogowane Rozdziały"), zawierający 31,319 znaków pisma chińskiego, wiele powstałych w czasach Tang i Song, posegregowanych według 544 kluczy.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rafe de Crespigny: Universal Histories. W: Donald D. Leslie, Colin Mackerras, Guangwu Wang: Essays on the Sources for Chinese History. Columbia: University of South Carolina Press, 1973, s. 64-70.
  • Xiao-bin Ji: Politics and Conservatism in Northern Song China: The Career and Thought of Sima Guang (1019-1086). Columbia: Chinese University Press, 2005.
  • Edwin G. Pulleyblank: Chinese Historical Criticism: Liu Chih-chi and Ssu-ma Kuang. W: William G. Beasley, Edwin G. Pulleyblank: Historians of China and Japan. Oxford: Oxford University Press, 1961, s. 135-66.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]