Skałka (geomorfologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jastrzębia Turnia (KarpnikiRudawy Janowickie) – ostaniec granitowy

Skałka, skałki – naturalna, wypukła forma terenu zbudowana z litej skały (formacja skalna) o wysokości zwykle od kilku do kilkudziesięciu metrów, występująca na szczytach lub zboczach gór, dolin i wąwozów.

Cechą charakterystyczną tak określanych skałek jest ich odmienność od otoczenia; są one najczęściej twardzielcami lub ostańcamiwychodniami twardych skał występujących w podłożu lub (rzadziej) osobnymi, tkwiącymi na powierzchni terenu blokami skalnymi. Kształt, forma i miejsce występowania związane są z rodzajem skał, z których są zbudowane (piaskowcowe, zlepieńcowe, wapienne, dolomitowe, granitowe, bazaltowe, porfirowe, melafirowe, gnejsowe, amfibolitowe, zieleńcowe, kwarcytowe i in.), a odsłonięcie związane jest z działalnością erozyjną i denudacyjną czynników egzogenicznych.

Szczególnie często nazwą skałek określa się ostańce wapienne na terenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej czy granitowe w Rudawach Janowickich.

Skałki mogą mieć różne kształty: pojedyncze, zgrupowania, igły skalne, stopnie skalne, skalne wieże, kominy, mury skalne, skalne bramy, okna skalne, mogoty. Większe zgrupowania noszą nazwę skalnych miast.

Bywają atrakcyjnym miejscem uprawiania wspinaczki skałkowej. Granica między skałką a górą w sensie wspinaczkowym jest nieoczywista i zmienna tak w czasie, jak i osobniczo.