Skonfederowane Stany Ameryki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Confederate States of America
Skonfederowane Stany Ameryki
Stany Zjednoczone 1861–1865 Stany Zjednoczone
Flaga Skonfederowanych Stanów Ameryki
Godło Skonfederowanych Stanów Ameryki
Flaga Skonfederowanych Stanów Ameryki Godło Skonfederowanych Stanów Ameryki
Dewiza: (łac.) Deo Vindice
(Bóg jest obrońcą)
Hymn: Boże, chroń Południe (nieoficjalnie)

Dixie (popularnie)

Położenie Skonfederowanych Stanów Ameryki
Konstytucja Konstytucja Skonfederowanych Stanów Ameryki
Język urzędowy angielski

Regionalnie języki europejskie i indiańskie

Stolica Montgomery (Alabama)
4 lutego 186129 maja 1861
Richmond (Wirginia)
29 maja 18619 kwietnia 1865
Danville (Wirginia)
3 kwietnia10 kwietnia 1865
Typ państwa republika federalna, konfederacja
Ostatnia głowa państwa prezydent Jefferson Davis
Ostatni zastępca głowy państwa wiceprezydent Alexander Stephens
Ostatni szef rządu prezydent Jefferson Davis
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe

(wył. Missouri i Kentucky)
• 1 995 392 km²
• 5,7%
Liczba ludności (1860)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narody i grupy etniczne

(wył. Missouri & Kentucky)
• 9 103 332
(wliczając 3 521 110 niewolników)
• 4,5 osób/km²
Amerykanie i Indianie
Jednostka monetarna dolar konfederacki
Niepodległość
• ogłoszona
• uznana
• utracona
od Stanów Zjednoczonych
4 lutego 1861
9 kwietnia 1865
Mapa Skonfederowanych Stanów Ameryki

     Stany kontrolowane przez Konfederację

     Stany i terytoria, które Konfederacja uznawała za własne, a których status nie był oficjalnie potwierdzony

Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Skonfederowane Stany Ameryki (ang. Confederate States of America, CSA) – południowe stany USA, potocznie zwane Konfederacją, próbujące dokonać secesji i biorące udział w wojnie secesyjnej. W latach 18611865 stworzyły one własne państwo.

Zwycięstwo Abrahama Lincolna w wyborach prezydenckich, w kontekście narastającego od kilkudziesięciu lat konfliktu interesów między uprzemysłowioną Północą a rolniczym Południem USA, wywołało wzburzenie w stanach południowych, których legislatywy poczęły deklarować secesję z Unii. Pierwsza wystąpiła Karolina Południowa 20 grudnia 1860 roku, później dołączyły do niej Missisipi, Alabama, Floryda, Georgia, Luizjana, Teksas, a w trakcie trwania wojny także Wirginia, Tennessee, Arkansas i Karolina Północna. Ponadto w stanach: Missouri i Kentucky nastąpił rozłam i powstały tam zarówno rządy prounijne jak i prokonfederackie. Oficjalnie te dwa stany należały także do Konfederacji, co widać chociażby na przykładzie flagi nowo powstałego państwa, gdzie figurowało 13 gwiazdek, po jednej dla każdego stanu. Ponadto czynione były próby przyłączenia do Konfederacji innych terytoriów, np. Kalifornii.

Utworzenie państwa ogłoszono 4 lutego 1861 roku. Cztery dni później uchwalona została konstytucja, w znacznej mierze wzorowana na dotychczasowej ustawie zasadniczej z 17 września 1787 roku. Wprowadzono do niej słowo niewolnicy zamiast dotychczasowego eufemizmu pozostałe osoby (other persons) przy obliczaniu podstaw reprezentacji parlamentarnej Kongresu (niewolnik liczony był za 3/5 człowieka), do zakazu stanowienia ustaw wymierzonych przeciw jednostce lub działających wstecz dodano zakaz podważania instytucji niewolnictwa (law denying or impairing the right of property in negro slaves). Kadencję prezydenta wydłużono z 4 do 6 lat, wprowadzając równocześnie jej jednorazowość[1].

Prezydentem został gen. Jefferson Davis. Tymczasową stolicą stało się Montgomery w Alabamie, a później Richmond w Wirginii. Nowo utworzone państwo liczyło niecałe 2 mln km², zamieszkiwanych przez nieco ponad 9 mln ludzi, w tym ok. 4 mln czarnych niewolników i 133 tys. czarnych wyzwoleńców[2].

Przystępując do wojny, Konfederacja liczyła na wsparcie mocarstw europejskich, szczególnie Wielkiej Brytanii i Francji. Kraje te jednakże odmówiły nawet oficjalnego uznania Skonfederowanych Stanów Ameryki; jedynym państwem świata, które to uczyniło, było księstwo Sachsen-Coburg-Gotha.

Na gospodarkę CSA, podporządkowaną celom wojennym, bardzo negatywny wpływ miał skromny potencjał własnego przemysłu (naprędce rozbudowywanego w miarę możliwości). Import wyrobów przemysłowych z Europy został praktycznie uniemożliwiony w rezultacie zastosowanej przez Unię stosunkowo skutecznej [potrzebne źródło] blokady morskiej (Plan Anaconda), która dodatkowo odcinała Konfederację od rynków zbytu podstawowego towaru eksportowego – bawełny.

Po krwawej wojnie secesyjnej Konfederacja została zlikwidowana i wchodzące w jej skład stany powróciły do Unii.

Rys kwestii niewolników afroamerykańskich[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Skonfederowanych Stanów Ameryki żyło ok. 3,5 miliona niewolników afroamerykańskich. Przy ogólnej liczbie 9 milionów mieszkańców stanowiło to ok. 40% ludności. Niewolnicy byli własnością około 7% mieszkańców Południa. Przyjmuje się, że ok. 200 000 południowców miało poniżej 10 niewolników. 77 000 było właścicielami jednego niewolnika. Wielkich plantacji korzystających z pracy powyżej 100 niewolników było zaledwie 2300.

Kwestia niewolnictwa Afroamerykanów była dla opinii publicznej Stanów Zjednoczonych obojętna aż do połowy XIX wieku. Nawet podczas wojny secesyjnej była ona traktowana przedmiotowo. Sam prezydent Abraham Lincoln uważał ją za mniej istotną, niż zachowanie jedności Unii.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Analiza porównawcza Konstytucji USA i CSA (ang.)
  2. Według danych spisu 1860 9153 tys. osób, w tym 5499 tys. białych, 3521 tys. czarnych niewolników oraz 133 tys. czarnych wyzwoleńców. (Krzysztof Michałek Na drodze ku potędze Warszawa 1991 s. 13

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]