Skrętodziób

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Skrętodziób
Anarhynchus frontalis[1]
Quoy & Gaimard, 1830
Skrętodziób
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd siewkowe
Podrząd siewkowce
Parvordo Charadriida
Nadrodzina Charadrioidea
Rodzina sieweczkowate
Podrodzina czajki
Rodzaj Anarhynchus[2]
Quoy & Gaimard, 1830
Gatunek skrętodziób
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Zasięg występowania

     Sezon lęgowy

     Zimowanie

Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Skrętodziób (Anarhynchus frontalis) – gatunek małego ptaka z rodziny sieweczkowatych (Charadriidae), jedyny przedstawicielem rodzaju Anarhynchus[4]. Jako jedyny ptak na świecie ma dziób zakrzywiony w bok – stąd nazwa ptaka[5]. Występuje endemicznie w środkowej części Wyspy Południowej i północnej części Wyspy Północnej (Nowa Zelandia). Jest narażony na wyginięcie.

Dziób skrętodzioba jest anomalią wobec symetrii dwubocznej jaka charakteryzuje kręgowce
Charakterystyka 

Jest wielkości pliszki siwej, z większą rozpiętością skrzydeł; także cięższy. Brak dymorfizmu płciowego. Dorosłe ptaki w szacie godowej mają szaropiaskową głowę z białą brwią. Dziób jest czarny i na końcu zakrzywiony w prawo, co jest przystosowaniem do wydobywania pokarmu spod kamieni. Ma białe gardło i brzuch, które są od siebie oddzielone czarną półobrożą. Ogon (sterówki), pokrywy ogonowe także białe. Wierzch ciała szaropiaskowy, z jaśniejszymi brzegami piór i ciemniejszymi lotkami pierwszorzędowymi. Dorosłe w szacie spoczynkowej i ptaki młodociane nie mają obroży i pasa na czole.

Głos 

Najczęściej odzywa się łiit, które powtarza w różnym tempie i przenikliwości. W zachowaniach agresywnych wydaje dzwięk czirring. Pieśń godowa jest miękkim trelem złożonym z kłit-łurr.

Wymiary 

Długość ciała: 20 cm Rozpiętość skrzydeł: 50 cm Waga: 42,5-71 g

Pożywienie 

Zjada bezkręgowce wodne: pierścienice, owady, skorupiaki i mięczaki. Także pająki, mniejsze ryby i ich ikrę. W poszukiwaniu jedzenia przeczesuje błoto i wkłada swój zakrzywiony dziób pod kamienie by wyciągać ukrywające się tam skorupiaki.

Kamieniste plaże to ulubione środowisko skrętodziobów
Występowanie 

Zamieszkuje centralne i północne partie Wyspy Południowej i Wyspy Północnej. Zasięg występowania szacuje się na ok. 9.500 km²[6]. Jest gatunkiem endemicznym.

W zależności od pory roku zasiedla różne biotopy: gniazduje w głębi lądu, nad kamienistymi brzegami rzek Wyspy Południowej, poza lęgami przebywa w ujściach rzek, a także wokół lagun Wyspy Północnej.

Jaja skrętodzioba mają maskującą barwę
Lęgi 

Wyprowadza 2 lęgi w roku. Okres lęgowy trwa od września do października[7], odbywa się w północnej części Wyspy Południowej. Gniazdo ma formę płytkiego dołka wyłożonego kamieniami. Samica składa 2 szarozielonkawe jaja w małe, czarne kropki. Inkubacja trwa 29-36 dni, wysiadują oboje rodzice[7]. Młode są zdolne do lotu po 35-37 dniach od momentu wyklucia.

Status, zagrożenie i ochrona 

Jest narażony na wyginięcie. W ciągu ostatnich 7 lat jego populacja spadła o ok. 20%, obecnie wynosi 4.500 – 5.000 osobników[6]. Zagraża mu głównie niszczenie stanowisk lęgowych oraz introdukowane na Nową Zelandię drapieżniki.

Przypisy

  1. Anarhynchus frontalis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Anarhynchus. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 16 stycznia 2011]
  3. Anarhynchus frontalis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. Systematyka za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Podrodzina: Vanellinae Bonaparte, 1842 - czajki (Wersja: 2013-09-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-02-25].
  5. pod red. Przemysława Busse: Mały słownik zoologiczny. Ptaki T.II. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 259. ISBN 83-214-0043-4.
  6. 6,0 6,1 BirdLife International
  7. 7,0 7,1 www.arkive.org

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • David Chandler, Dominic Couzens, Euan Dunn, Jonathan Elphic, Rob Hume i inni: Fakty o zwierzętach świata: Ptaki. Warszawa: MULTICO, 2008, s. 54. ISBN 9788370735838.