Skrytokwiat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Skrytokwiat
Cryptanthus warren-loosei
Cryptanthus warren-loosei
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd wiechlinowce
Rodzina bromeliowate
Rodzaj skrytokwiat
Nazwa systematyczna
Cryptanthus Otto et A.Dietr.
Allg. Gartenzeitung 4: 297 1836
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Cryptanthus zonatus
Cryptanthus warasii
Cryptanthus bromelioides

Skrytokwiat (Cryptanthus Otto & A.Dietr.) – rodzaj roślin należący do rodziny bromeliowatych. Należy do niego około 61 gatunków endemicznych wschodniej Brazylii. Gatunkiem typowym jest Cryptanthus bromelioides (Otto & A.Dietr.)[2]. Łacińska nazwa rodzaju pochodzi od greckich słów kryptos (ukryty) i anthos (kwiat).

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny rozetowe, z różyczkami liści zwykle płasko rozpostartymi przy ziemi. Rozety osiągają od kilku centymetrów (Cryptanthus microglaziouii) do prawie metra średnicy. U podstawy starszych liści rośliny tworzą obficie łatwo odrywające się odrosty. Kilka gatunków tworzy rozłogi.
Liście
W rozetach znajduje się wiele wąskich, zwężających się liści z ostrym końcem. Krawędzie liści są zazwyczaj pofalowane i kolczaste. Od spodu pokryte włoskami. Zabarwienie zielone, czerwone, brązowe do prawie czarnych. Kilka gatunków tworzy liście ogonkowe (np. Cryptanthus beuckeri). Gatunek C. maritimus tworzy liście o pokroju trawiastym. Niektóre gatunki (C. glaziouii, C. microglaziouii i C. warasii) są sukulentami.
Kwiaty
Skupione w kwiatostany wyrastające ze środka rozety. Zwykle są one niskie, u kilku gatunków (C. scaposus, C. pseudoscaposus) wyrastają na ok. 15 cm ponad rozetę. Okwiat trójpłatkowy z listkami białymi, ostrymi i wąskimi. Kwiaty nie pachną.
Owoce
Jagody.

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Skrytokwiaty są, w odróżnieniu od większości bromeliowatych, roślinami naziemnymi, endemicznymi dla suchych, nadmorskich lasów wschodniej Brazylii. Najczęściej rosną w miejscach zacienionych i wilgotnych. Niektóre gatunki rosną w pełnym słońcu na terenach skalistych.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy

Pholidophyllum (Vis.). Madvigia (Liebm.)

Pozycja taksonomiczna według APweb (aktualizowany systemie APG II z 2009)

Jeden z rodzajów rodziny bromeliowatych (Bromeliaceae) stanowiącej grupę siostrzaną dla rodziny pałkowatych Typhaceae, wraz z którymi tworzy klad bazalny rzędu wiechlinowców (Poales)[1].

Pozycja taksonomiczna według Crescent Bloom (system Reveala z lat 1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd bromeliowate (Bromelianae R. Dahlgren ex Reveal), rząd bromeliowce (Bromeliales Dumort.), podrząd Bromeliineae Engl., rodzina bromeliowate (Bromeliaceae Juss.)[3].

Pozycja taksonomiczna według 2010 Annual Checklist Taxonomic Classification

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta), klasa jednoliścienne (Liliopsida), rząd wiechlinowce (Poales), rodzina bromeliowate (Bromeliaceae)[4].

Podział na gatunki[5]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

  • Pielęgnacja. Wymaga podłoża lekko kwaśnego np. mieszanki dla storczyków. Zaleca się domieszać do podłoża trochę wysuszonego krowieńca. Większość gatunków ma małe wymagania cieplne i wytrzymuje temperaturę 18 °C. Gatunki C. fosterianus, C. lacerdae i C. zonatus wymagają temperatury 23 °C. Większość gatunków wymaga umiarkowanego zacienienia, jednak gatunki C. acaulis i C. bromelioides wymagają silnego nasłonecznienia. W okresie wegetacji rośliny podlewa się dość obficie.
  • Rozmnażanie. Z odrostów pojawiających się obficie u podstawy starszych roślin.
  • Szkodniki i choroby: Cryptanthus jest podatny na wełnowce i czerwce[6].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-13].
  2. Index Nominum Genericorum (ang.). [dostęp 2010-05-17].
  3. Crescent Bloom: Cryptanthus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2010-05-17].
  4. Bisby FA, Roskov YR, Orrell TM, Nicolson D, Paglinawan LE, Bailly N, Kirk PM, Bourgoin T, Baillargeon G., eds: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2010 Annual Checklist Taxonomic Classification (ang.). Species 2000: Reading, UK, 2010. [dostęp 2010-05-18].
  5. Govaerts R.: World Checklist of Cryptanthus (ang.). The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew, 2006. [dostęp 2010-05-18].
  6. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Haager Jiří: Mieszkanie w kwiatach, moje hobby. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza BGW, 1992. ISBN 83-7066-343-5.