Skrzeczek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Skrzeczek
Ramphocinclus brachyurus[1]
(Vieillot, 1818)
Skrzeczek
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina przedrzeźniacze
Rodzaj Ramphocinclus
Gatunek skrzeczek
Synonimy

Cinclocerthia macrorhyncha[2]

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 EN pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Skrzeczek (Ramphocinclus brachyurus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny przedrzeźniaczy. Występuje endemicznie na dwóch wyspach w archipelagu Małych Antyli. Zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek opisał po raz pierwszy Louis Jean Pierre Vieillot w roku 1818 pod nazwą Turdus brachyurus. Obecnie przez IOC skrzeczek umieszczany jest w monotypowym rodzaju Ramphocinclus[4]. Dawniej niektórzy autorzy przypisywali gatunek do Cinclocerthia, jednak rodzaj ten może nawet nie być blisko spokrewniony z Ramphocinclus[5]. Wyróżnia się dwa podgatunki[4][5].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się następujące podgatunki[4][5]:

  • skrzeczek mniejszy[6]R. b. brachyurus (Vieillot, 1818)Martynika; tylko na półwyspie Caravelle na powierzchni około 5 km², w pozostałej części wymarł[7]
  • skrzeczek większy[6]R. b. sanctaeluciae Cory, 1887Saint Lucia; jedynie miały obszar na wschodzie wyspy, w pozostałej części (obrzeże) wymarły[7]

Na obu wyspach zasiedla suche i półsuche zadrzewienia i zakrzewienia, gdzie ziemię przykrywają opadłe liście, czasem w gęstych zaroślach. W północnej części zasięgu na Saint Lucia często skrzeczka spotyka się wzdłuż parowów i dolin rzecznych, ale w pozostałych częściach zasięgu występuje na suchych zboczach pagórków z dala od strumieni. Znosi pewne zmiany w środowisku, może zasiedlać lasy i zakrzewienia wtórne. Mimo że widuje się go w miejscach po wyciętych drzewach lub na polach uprawnych, nigdy tam nie gniazduje. Odnotowywany do wysokości 200 m n.p.m.[7]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Skrzeczek mierzy 20-23 cm długości. Osobniki podgatunku nominatywnego ważą średnio 42,8 g, zaś podgatunku sanctaeluciae – 59,9 g[5]. Pozostałe, przybliżone wymiary dla okazów z Muzeum Brytyjskiego: długość dzioba 4,7 cm, skrzydła 10,1 cm, ogona 8,4 cm i skoku 3,2 cm. U dorosłego w upierzeniu wierzchu ciała przeważa barwa szarobrązowa, bardziej brązowa na czole i wierzchu głowy. Małe i średnie pokrywy skrzydłowe jak grzbiet, zaś duże pokrywy skrzydłowe mają barwę brązową i jasne krawędzie. Krawędzie brązowych lotek są szarobrązowe. Sterówki jasnobrązowe, szarawe na brzegach. Kantarek, pokrywy uszne i boki głowy ciemnobrązowe[2]. Spód ciała biały[7]. Boki ciała i nogawice płowobrązowe, pokrywy podogonowe jasnobrązowe. Pokrywy podskrzydłowe płowe. Nogi ciemnozielone, tęczówka żółta[2].

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Skrzeczek żywi się naziemnymi stawonogami, także małymi owocami, jagodami, małymi bezkręgowcami, jak jaszczurki Gymnopthalmus pleei i Anolis luciae[5], oraz płazami. Pożywienia szuka na ziemi, w ściółce. Odgarnia liście zarówno dziobem, jak i nogami. Zrywając owoce, wykonuje niezdarny, trzepoczący lot. Może również wspinać się na roślinność[8].

Kiedy ptak jest rozdrażniony lub zaaferowany, opuszcza skrzydła, tak jak czyni to wiele przedrzeźniaczy, w przeciwieństwie do nich skrzydłami nie potrząsa. Prócz tego rozciąga szyję i z otwartym dziobem ptak wydaje ostrzegawczy trajkot. Wykazuje terytorialność cały rok[8].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Ilustracja z 1869 roku

Okres lęgowy trwa od kwietnia do sierpnia. Na obu wyspach stwierdzono u skrzeczków gniazdowanie kooperatywne. Gniazdo stanowi niestarannie wykonany otwarty kubeczek z patyków i liści. Umieszczone jest na krzewie lub w rozwidleniu gałęzi młodego drzewa. Na Martynice gniazda stwierdzano 2-8 metrów nad ziemią, zaś na Saint Lucia 0,5 do 3 metrów nad ziemią[8].

W zniesieniu 2-3 jaja o jednolicie niebieskozielonej barwie. Inkubacja trwa 14 dni, a młode pozostają w gnieździe 12 dni od wyklucia. Pozostają w okolicy gniazda karmione przez rodziców. W ciągu roku R. brachyurus wyprowadza do dwóch lęgów. Jaja lub pisklęta bywają zjadanie przez mangusty, oposy, szczury, węże i innego przedrzeźniacza – łuskopióra żółtodziobego (Margarops fuscatus)[8].

Status zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Przez IUCN gatunek klasyfikowany jest jako zagrożony (EN, Endangered) i posiada taki status od jego wprowadzenia (1996). Obecnie (2014) skrzeczek występuje na powierzchni 24 km². Głównym zagrożeniem jest niszczenie środowiska; w przypadku populacji na Martynice, w większości w okresie kolonialnym. Nadal prowadzona jest wycinka drzew celem uzyskania miejsca na pola uprawne, węgla drzewnego oraz miejsca i materiałów na budowę domostw. Na Saint Lucia budowany jest (2005, 2014) kurort Le Paradis obejmujący pole golfowe; przyszły obszar ośrodka zajmuje teren zamieszkiwany przez 25% populacji skrzeczka. Wedle szacunków z 2010 miejsca turystyczne zajmą niebawem obszary, które zasiedla 35% populacji[7].

W opublikowanym w 1864 w czasopiśmie Ibis artykule znajduje się wzmianka o gatunku, jakoby w gęstych lasach Martyniki miał być dość pospolity[9]. Populacja w 2012 szacowana była na około 1900 osobników na obu wyspach (wliczając młode)[7]. Subpopulacja na przylądku Caravelle jest dobrze chroniona ze względu na Rezerwat przyrody Caravelle. Prócz wymienionego rezerwatu skrzeczek występuje także w dwóch ostojach ptaków IBAMandele Dry Forest (wchodzi w skład Rezerwatu leśnego Dennery Water Works) i North-east Coast – na tym IBA wyznaczonym na północno-wschodnim wybrzeżu Saint Lucie znajduje się 5 obszarów chronionych[7].

Przypisy

  1. Ramphocinclus brachyurus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 Richard Bowdler Sharpe: Catalogue of Birds in the British Museum. T. 6. Cichlomorphae: Part III. 1881, s. 325.
  3. Ramphocinclus brachyurus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. 4,0 4,1 4,2 F. Gill & D. Donsker: Nuthatches, Wallcreeper, treecreepers, mockingbirds, starlings & oxpeckers. IOC World Bird List (v4.2). [dostęp 24 maja 2014].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Cody, M.: White-breasted Thrasher (Ramphocinclus brachyurus). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2013). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, 2005. [dostęp 24 maja 2014].
  6. 6,0 6,1 Paweł Mielczarek & Marek Kuziemko: MIMIDAE Bonaparte, 1853 - przedrzeźniacze - Mockingbirds, Thrashers. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 24 maja 2014].
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 White-breasted Thrasher Ramphocinclus brachyurus. BirdLife International. [dostęp 24 maja 2014].
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Nicole Bouglouan: White-breasted Thrasher Ramphocinclus brachyurus. Oiseaux-Birds, 13 grudnia 2013.
  9. E. Cavendish Taylor. Five Months on West Indies. Part II: Martinique, Dominica and Porto Rico. „Ibis”. 6, s. 166, 1864.