Skrzydlna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Skrzydlna
Herb
Herb Skrzydlnej
Skrzydlna na tle wzniesień Beskidu Wyspowego
Skrzydlna na tle wzniesień Beskidu Wyspowego
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat limanowski
Gmina Dobra
Sołectwo Skrzydlna
Wysokość 395 m n.p.m.
Liczba ludności (2006) 1100
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 34-625
Tablice rejestracyjne KLI
SIMC 0424639
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Skrzydlna
Skrzydlna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Skrzydlna
Skrzydlna
Ziemia 49°46′N 20°11′E/49,766667 20,183333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Kapliczka w Skrzydlnej

Skrzydlnawieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Dobra. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Istnieje legenda, że przez Skrzydlną uciekał przed prześladowaniem święty Wojciech, jednak nie ma żadnych źródeł (poza tradycją mówioną), które potwierdzałyby istnienie wsi w czasach mu współczesnych[1].

Pierwsze pisemne wzmianki o Skrzydlnej pochodzą z 1296 roku[2]. Wieś posiadała od 1424 prawa miejskie, nadane przez króla Władysława Jagiełłę[1], które zostały jej odebrane w późniejszym okresie[3]. Okoliczności tych wydarzeń nie są znane, jednak prawdopodobnie upadek miasta nastąpił jeszcze za czasów, gdy wieś była w rękach rodu Ratoldów[2]. W swych Kronikach... Jan Długosz nazywał wieś Crzidlna lub Krzidlna[4]. W późniejszym okresie wieś przechodziła w ręce kolejnych rodów, w tym Pieniążków i Wilkoszewskich.

W 1351 erygowano tu parafię przy istniejącym już wcześniej kościele pw. św. Mikołaja[2]. Parafia ta do XIX w. nosiła wezwanie śś. Mikołaja i Anny[1].

W latach 1850-1862 Skrzydlna była siedzibą niewielkiego powiatu, zwanego bezirkiem.

W czasie okupacji hitlerowskiej w 1944 miała miejsce pacyfikacja, której ofiarą padli mieszkańcy Skrzydlnej mieszkający pod Śnieżnicą. Miał to być odwet za opór zbrojny, który stawili okupantom[4].

Do 1954 wieś była siedzibą gminy Skrzydlna, a do 1972 – Gromadzkiej Rady Narodowej (obejmowała administracją wsie Skrzydlna, Wola Skrzydlańska, Przenosza i Stróża)[4].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie

Miejscowość położona jest w większości na obszarze Beskidu Wyspowego, u źródeł i w kotlinie rzeki Stradomki. W bezpośrednim sąsiedztwie wsi znajdują się szczyty Beskidu Wyspowego: Ciecień, Wierzbanowska Góra, Dzielec i Śnieżnica. Ostatnimi na północ wzniesieniami Beskidu Wyspowego w rejonie Skrzydlnej są Pieninki Skrzydlańskie, na północ od nich znajduje się już Pogórze Wiśnickie, do którego należy północne obrzeże Skrzydlnej.

Warunki naturalne

Rzeźba terenu w Skrzydlnej ma charakter górzysty. Charakteryzuje się szerokimi garbami i łagodnymi stokami, które przecinają wąskie doliny. Północna i wschodnia część wsi, w dolinie Stradomki, położona jest na terenie równinnym[4].

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Skrzydlnej od XIII w. istnieje parafia Mikołaja Biskupa, której siedziba mieści się w nowym kościele pw. św. Mikołaja. W bliskim sąsiedztwie stoi również zabytkowy kościół drewniano-murowany pod tym samym wezwaniem[2].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Turystyka aktywna

Położenie Skrzydlnej na terenie malowniczego Beskidu Wyspowego, czyni z niej atrakcyjny cel wyjazdów turystycznych. Stanowi doskonałą bazę wypadową wycieczek pieszych i rowerowych na okoliczne szczyty: Śnieżnicę, Ćwilin, Mogielicę i Ciecień.

Około 5 km od Skrzydlnej znajduje się wyciąg narciarski na Śnieżnicy. Okoliczne zbocza są na tyle łagodne, że stanowią dogodne miejsce do uprawiania trekkingu, narciarstwa biegowego, spacerów itp. W pobliżu znajduje się również rezerwat przyrody Śnieżnica, wyznaczony w celu ochrony buczyny karpackiej.

Zabytki

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[5]

  • Inne zabytki
    • Na cmentarzu parafialnym przy starym kościele znaleźć można mogiły zastrzelonych ofiar pacyfikacji pod Śnieżnicą oraz groby zmarłych wysiedleńców z Warszawy i Poznania.
    • Na terenie Skrzydlnej znajduje się również XVIII-w. kapliczka Chrystus przy słupie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 P. Skoczek, s. 23.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 P. Skoczek, s. 22.
  3. Brak jednak źródeł dotyczących daty ich odebrania.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Skrzydlna na stronie gminy Dobra (pol.). Gmina Dobra. [dostęp 2010-10-19].
  5. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie (pol.). 30 września 2014.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Piotr Skoczek: Parafie Ziemi Limanowskiej. Proszówki: Prowincjonalna Oficyna Wydawnicza, 2009, s. 22-27. ISBN 978-83-88383-43-4.