Skrzynno (województwo mazowieckie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Skrzynno
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat przysuski
Gmina Wieniawa
Liczba ludności 300
Strefa numeracyjna (+48) 48
Kod pocztowy 26-432
Tablice rejestracyjne WPY
SIMC 0640828
Położenie na mapie gminy Wieniawa
Mapa lokalizacyjna gminy Wieniawa
Skrzynno
Skrzynno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Skrzynno
Skrzynno
Ziemia 51°21′49″N 20°43′10″E/51,363611 20,719444Na mapach: 51°21′49″N 20°43′10″E/51,363611 20,719444

Skrzynnowieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie przysuskim, w gminie Wieniawa, nad Radomką. Prawa miejskie w latach 13081870.

W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie radomskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Funkcjonowały tutaj dwa odrębne organizmy miejskie: Skrzynno opackie, będące uposażeniem klasztoru cystersów w Sulejowie, oraz Skrzynno stanowiące uposażenie miejscowego plebana (łac. Nova Skrzin lub oppidum Skrzin circulus plebanalis). Obydwa miasta miały osobne władze i pieczęcie. Skrzynno opackie miało w pieczęci monogram S, zaś plebańskie literę S wpisaną w P[1]. Skrzynno plebańskie z czasem zaczęło używać w pieczęci innego godła, przedstawiającego wieżę obronną z ostrym dachem i bramą bez podwoi. Budowla miała zapewne reprezentować miejscowy ratusz[2].

Mszczuj ze Skrzynna zabił Ulrika von Jungingen w czasie bitwy pod Grunwaldem w 1410.

Kościół św. Szczepana w Skrzynnie obchodzi w 2012 roku 900-lecie istnienia parafii.

Skrzynno około 1120 było siedzibą kasztelanii przeniesionej ze Skrzyńska. Było własnością Łabędziów, wśród których wyróżnił się Piotr Włostowic. W XIII w. stanowiło własność biskupów poznańskich, a od 1288 do XVIII w. w większości w posiadaniu cystersów z Sulejowa, w części miejscowych proboszczów. Miasto było lokowane przez Władysława Łokietka w 1308 na prawie niemieckim. W XVIII w. cystersi sprzedali swoją część Szydłowskim. Utrata praw miejskich nastąpiła w 1869. Pierwszy kościół pw. św. Szczepana z XI w. prawdopodobnie był fundacji Piotra Włostowica. Parafia została erygowana przed 1384. Kościół kolejny w początkach XVI w. był murowany, lecz spłonął w 1575. Odbudowano go staraniem Pawła Dunina Zbożeńskiego. Do niego około 1615 dobudowano kaplicę pw. św. Barbary. W połowie XVI w. Duninowie przyjęli arianizm i kościół stał się zborem ariańskim. W 1567 odbył się tu synod ariański z udziałem ponad stu pastorów. Obecny kościół, z fundacji Macieja Wrzeciąża, wzniesiony był w latach 1626 - 1638 staraniem ks. Mateusza Urzeckiego z wykorzystaniem istniejącej kaplicy. W połowie XVII w. dobudowano dwie kaplice fundacji Modliszewskich. Konsekrował kościół w 1643 bp. Tomasz Mikołaj Oborski. Świątynia była odnowiona w latach 1706 - 1777 przez cystersów z Sulejowa, restaurowana w latach 1896 - 1907 staraniem ks. Wincentego Krawczyńskiego, w latach 1986 - 1997 staraniem ks. Henryka Kołodziejczyka. Kościół jest w stylu późnorenesansowym, jest orientowany, trójnawowy, bazylikowy, wzniesiony z kamienia.[potrzebne źródło]

Burmistrzowie Miasta[edytuj | edytuj kod]

  • 1810 Józef Pszenny (ur. 1765)
  • 1812 Tomasz Gałecki (ur. 1772)

Varia[edytuj | edytuj kod]

W 2009 roku Jordan Sobierajski napisał pracę magisterską "Kościół paraf. Św. Wojciecha w Skrzynnie. Monografia zabytku" (pod kierunkiem prof. Kazimierza Głowackiego.

Urodzeni w Skrzynnie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Henryk Seroka: Herby miast małopolskich do końca XVIII wieku. Warszawa: DiG, 2003, s. 264-265. ISBN 8371812337 (9788371812330).
  2. Henryk Seroka: Herby miast małopolskich do końca XVIII wieku. Warszawa: DiG, 2003, s. 271. ISBN 8371812337 (9788371812330).