Skwer Willy'ego Brandta

Skwer Willy Brandta z pomnikiem

Tablica MSI z błędną gramatycznie nazwą skweru (zmienioną później na poprawną)

Tablica na pomniku

Skwer Willy'ego Brandta znajduje się u zbiegu ulic Karmelickiej i Lewartowskiego w Warszawie, na Muranowie. Nazwa skweru upamiętnia doniosłe, symboliczne wydarzenie z historii stosunków polsko-niemieckich.

Willy Brandt przed Pomnikiem Bohaterów Getta

7 grudnia 1970 został w Pałacu Namiestnikowskim (wówczas użytkowanym przez Radę Ministrów) podpisany Układ między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Federalną Niemiec o podstawach normalizacji ich wzajemnych stosunków z 7 grudnia 1970. Układ podpisali Willy Brandt i Józef Cyrankiewicz w obecności Władysława Gomułki, I Sekretarza KC PZPR.

Po podpisaniu traktatu Willy Brandt na czele delegacji rządowej NRF (do układu PRL-RFN w Polsce oficjalna nazwa RFN brzmiała - Niemiecka Republika Federalna) udał się na teren dawnego getta warszawskiego, by złożyć wieniec przed Pomnikiem Bohaterów Getta. Niespodziewanie – po poprawieniu szarfy na wieńcu – Willy Brandt ukląkł obojgiem kolan na stopniach pomnika i trwał przez chwilę w zadumie. Ten niespodziewany, spontaniczny, nie podyktowany protokołem gest zyskał kanclerzowi Brandtowi powszechną sympatię, został zrozumiany jako wyrażona w imieniu Niemiec prośba wybaczenia za zbrodnie popełnione przeciwko narodowi żydowskiemu.

Podpisanie układu stało się przełomem w polityce wschodniej RFN. Właśnie za politykę wschodnią RFN Willy Brandt otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla za rok 1971. Przeciwnicy polityczni Brandta wykorzystali to wydarzenie do ataków, twierdząc, jakoby gest ten był wyrazem pokory wobec militarnego Układu Warszawskiego.

Wspominając to wydarzenie, Willy Brandt powiedział: Unter der Last der jüngsten Geschichte tat ich, was Menschen tun, wenn die Worte versagen. So gedachte ich Millionen Ermordeter (Pod brzemieniem historii najnowszej uczyniłem to, co czynią ludzie, gdy słowa zawodzą. W ten sposób złożyłem hołd pamięci milionów pomordowanych).

Kompozytor Gerhard Rosenfeld poświęcił temu wydarzeniu operę "Kniefall in Warschau" do libretta Philippa Kochheima (prawykonanie w Dortmundzie w roku 1997).

6 grudnia 2000, w przeddzień 30. rocznicy historycznego gestu niemieckiego kanclerza, na skwerze odsłonięto Pomnik Willy'ego Brandta. Autorką monumentu jest Wiktoria Czechowska-Antoniewska.

Nazwa

Do stycznia 2013 r. na tabliczce informacyjnej widniał nieporawny napis „Skwer Willy Branta”. Od 2013 r. na tabliczce widnieje poprawny zapis „Skwer Willy'ego Brandta”.

Bibliografia

• Willy Brandt przed Pomnikiem Bohaterów Getta, 7 grudnia 1970